Vrijdag 21/02/2020

De Noordzee is de meest vervuilde aller zeeën

Jan Seys (Vlaams Instituut voor de Zee):

Van alle oceanen ter wereld is slechts 4 procent ongerept. Veertig procent van het water is zwaar tot heel zwaar vervuild. Helemaal bovenaan op de lijst van maritieme probleemgebieden staat de Noordzee.

door Tina De Gendt

Brussel l In een wereldwaterkaart hebben onderzoekers voor het eerst de globale menselijke impact op de oceanen in beeld gebracht. 'Het is nog veel erger dan we dachten', zeggen ze.

Voor het opmaken van de wereldwaterkaart selecteerden onderzoekers aan de Universiteit van Santa Barbara in Californië zeventien menselijke activiteiten, zoals visserij, opwarming van de aarde en vervuiling, die het maritiem ecosysteem kunnen aantasten. Op basis daarvan maakten ze een wereldwaterkaart, die deze week gepubliceerd werd in het gezaghebbend wetenschappelijk tijdschrift Science.

Op de kaart valt meteen op dat de schade die de mens aan het oceaanwater toebrengt veel groter is dan oorspronkelijk gedacht. Slechts 4 procent van het water blijft nagenoeg ongerept en die gebieden bevinden zich enkel rond de polen, gebieden die voor een groot deel van het jaar met ijs zijn bedekt en dus niet toegankelijk voor de mens. "Jammer genoeg ziet het ernaar uit dat als de ijskappen verder smelten de activiteit ook hier zal toenemen en daarmee ook deze zuivere ecosystemen zullen aftakelen", verklaarde Carrie Kappel, een van de onderzoeksters in het team van Ben Halpern.

Halpern, onderzoeker aan het National Center for Ecological Analysis and Synthesis in California, is een internationale autoriteit inzake vervuiling van oceanen, maar verklaarde tegenover de Britse krant The Guardian zelf verbaasd te zijn over de omvang. "Er is al veel onderzoek verricht naar de invloed van verschillende activiteiten op de maritieme ecosystemen, maar dit project toont voor het eerst de globale impact van de mens. En die is veel groter dan de meeste mensen denken."

De menselijke impact is het grootst in de Noordzee en de Zuidoost-Chinese zeeën. Daarnaast kleuren ook de Caraïbische Zee, de Middellandse Zee, de Rode Zee, de Golf en de Beringzee zwart van vervuiling. "Dat de Noordzee hoog op de lijst staat mag op zich niet verwonderen", zegt Jan Seys van het Vlaams Instituut voor de Zee. "Naast de Straat van Malakka is het de drukst bevaren zeeroute ter wereld. Bovendien is ze ondiep, waardoor de impact meteen veel meer doorweegt."

Met name de Kanaalzone en het gebied aan de noordkust van het Verenigd Koninkrijk zijn sterk vervuild. De kust voor Nederland daarentegen kleurt op bepaalde plekken zelfs groen (weinig vervuild). Hoewel de Belgische Noordzee er volgens het onderzoek dus slechter uitkomt, komt de kritiek op het onderzoek vooral vanuit Nederland: "In het Amerikaanse model wegen factoren als bevissing en bodemopwarming te weinig door", vindt men bij het Nederlands Instituut voor Onderzoek van de Zee (NIOZ). "De kaart geeft een veel te positief beeld."

In België klinkt het dan weer omgekeerd: "De Noordzee is inderdaad vervuild, maar het beeld dat in deze studie wordt opgehangen is veel te zwart", zegt Seys. "Dat het water bij ons meer vervuild zou zijn dan in Nederland lijkt mij onwaarschijnlijk. Op bepaalde momenten is dat misschien wel zo, maar zeewater is niet statisch: het krijgt invloeden van overal."

Seys wijst er ook op dat 12 procent van de Belgische Noordzee beschermd gebied is, ongeveer evenveel als in Nederland. "Bovendien komen we van 90 procent olievervuiling in de jaren zestig tot 20 procent nu", zegt Seys. "Voor een zee met zoveel havens, inwoners en verkeer is dat niet slecht."

Ook voor de auteurs van de studie is de Noordzee niet het grootste struikelblok: Zij maken zich meer zorgen om erg mensgevoelige ecosystemen. Zowat de helft van de koraalriffen is al aangetast door menselijke activiteit. Ook zeegrasbedden, mangrovebossen en zeebergen worden bedreigd. "Met deze wereldkaart willen we in naar lokale overheden gaan en hen de pijnpunten blootleggen", aldus de auteurs.

Dit is de drukst bevaren zeeroute ter wereld en bovendien is ze ondiep. Toch geeft de studie een te negatief beeld

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234