Vrijdag 02/12/2022

AchtergrondAl Qaida

De ninja-raket die terroristen doodt: hoe waarschijnlijk ook Al-Zawahiri geraakt werd door de ‘vliegende betonbom’

Een Reaper Drone, het meest gebruikte onbemande vliegtuig van de U.S. Airforce, lanceert een Hellfire-raket. Beeld kos
Een Reaper Drone, het meest gebruikte onbemande vliegtuig van de U.S. Airforce, lanceert een Hellfire-raket.Beeld kos

De uitschakeling van Al Qaida-leider Ayman al-Zawahiri in de Afghaanse hoofdstad Kaboel toont opnieuw aan hoe dodelijk efficiënt de Verenigde Staten drones kunnen inzetten in hun strijd tegen het terrorisme. Volgens meerdere bronnen werd Al-Zawahiri met twee Hellfire R9X-raketten gedood, ook wel ‘ninja-bommen’ genoemd door hun uitklappende messen net voor de impact. Die werden eerder al ingezet tegen terreurleiders.

Redactie

De ‘ninja-raket’ of de ‘vliegende betonbom’. Bijnamen zijn er genoeg voor het projectiel dat vanaf een drone richting zijn doel wordt gestuurd en afgelopen weekend na een maandenlange voorbereiding ook werd gebruikt om Al Qaida-topman Al-Zawahiri uit te schakelen in Kaboel.

De VS zetten al enkele jaren in het diepste geheim - nooit komt er officiële bevestiging van het gebruik - de nieuwe versie van hun favoriete raket tegen terreurleiders in. De Hellfire werd oorspronkelijk in de jaren 80 ontworpen door Lockheed om vanuit helikopters - Hellfire staat voor ‘Helicopter launched fire-and-forget’ tanks uit te schakelen. De nieuwe RX9-versie daarentegen ontploft niet, maar suist met een enorme kracht af op het doel. De zes ingebouwde messen moeten verzekeren dat het doelwit de aanval niet overleeft.

Het huis in Kaboel waar Al-Zawahiri op het balkon gedood zou zijn. De ramen zijn nu afgedekt met een zeil. Beeld rv
Het huis in Kaboel waar Al-Zawahiri op het balkon gedood zou zijn. De ramen zijn nu afgedekt met een zeil.Beeld rv

Burgerdoden beperken

De ‘bom zonder munitie’ moet bovendien het aantal burgerdoden bij de drone-aanvallen op terreurleiders tot een minimum beperken. De experimentele raket was tussen 2017 en gisteren waarschijnlijk al minstens zes keer afgevuurd door drones op terroristen in vijf landen, waaronder Syrië en Jemen.

Twee jaar nadat intrigerende foto’s opdoken van een Hellfire-aanval op de toenmalige tweede man van Al Qaida, bevestigden Amerikaanse regeringsfunctionarissen in 2019 in de Wall Street Journal dat de nieuwe raket toen al werd ingezet. Militaire deskundigen braken zich indertijd het hoofd wat de auto van Abu Khayr al-Masri had geraakt. De terreurleider, plaatsvervanger van Al Qaida-voorman Ayman al-Zawahiri, reed in 2017 op een februaridag in zijn KIA op een weg bij het Syrische Al-Mastumah.

‘Minizwaarden’

Op de foto’s was een gapend gat te zien in het dak, maar de rest van de auto zag er vrij ongeschonden uit. Alsof plotseling, uit het niets, een blok beton uit de lucht was gevallen en door het dak was gegaan. De Amerikaanse defensiesite The Warzone was toen een van de eerste die erop wees dat de CIA en de Amerikaanse luchtmacht mogelijk een nieuw, geheim wapen hadden ingezet. Een ‘domme bom’, zonder munitie, was toen een van de opties waarover volop werd gespeculeerd.

Dat het wapen voorzien was van ‘minizwaarden’, bedoeld om het doelwit aan stukken te snijden, kon niemand echter toen bevroeden. De mesbladen, die zijn verborgen in de Hellfire, komen luttele seconden voor de inslag tevoorschijn. Maar alleen al de kracht waarmee de Hellfire-raket door het dak vloog, was toen waarschijnlijk genoeg geweest om Al-Masri te doden.

De Hellfire-raketten worden afgevuurd door de Predator en Reaper-drones. Beeld DOD
De Hellfire-raketten worden afgevuurd door de Predator en Reaper-drones.Beeld DOD

De bijna vijftig kilo zware raket, die 1,6 meter lang is, vloog met een snelheid van zo’n duizend kilometer per uur af op de auto. Al Qaida bevestigde later de dood van Al Masri. Ook een andere strijder die naast hem zat, overleefde de ‘mesbom’ niet. Was een ‘gewone’ Hellfire ingezet, dan waren vrijwel zeker ook andere weggebruikers door de explosie om het leven gekomen.

Maar de Al Qaida-leider zou niet de enige prominente terreurverdachte zijn geweest die door de VS werd bestookt met de RX9. Op 1 januari 2019 kwam Jamal Ahmad al-Badawi in Jemen om het leven toen de nieuwe Hellfire-raket op hem werd afgevuurd door een MQ-Reaper-drone. Al-Badawi was een van de drijvende krachten achter de Al Qaida-aanval in 2000 op het Amerikaanse marineschip USS Cole, voor de kust van Jemen. Bij de aanslag werden zeventien Amerikanen gedood.

Lees ook

Al Qaida zware slag toegediend door dood Al-Zawahiri, maar Biden kan nog niet op zijn lauweren rusten

‘Luguber wapen’

De Nederlandse Drone-deskundige Wim Zwijnenburg van vredesgroep Pax noemde het Amerikaanse wapen in de strijd tegen terreurgroepen eerder al “vrij luguber”. “Elke ontwikkeling die kan leiden tot minder burgerslachtoffers in conflicten, is een stap vooruit”, aldus Zwijnenburg, die de Amerikaanse drone-oorlog al jaren onderzoekt. Met name in Afghanistan, Pakistan en Jemen worden de VS al jaren bekritiseerd vanwege de burgers die worden gedood bij de drone-aanvallen.

Zwijnenburg: “Tegelijkertijd moeten we voorzichtig blijven. Dit kan namelijk ook tot gevolg hebben dat deze wapens vaker gebruikt gaan worden in situaties waarin dit voorheen niet mogelijk was omdat er risico’s voor burgers waren. En er is geen garantie dat het goed gaat. Nog zorgwekkender is dat dit wapen ook kan worden gebruikt als legitimering om dodelijk geweld in te zetten buiten conflicten. Want er zouden immers minder burgerslachtoffers vallen.”

De schaarse inzet tot nu toe van de nieuwe precisieraket, laat zien dat de VS het vooral zien als een wapen om belangrijke terreurleiders uit te schakelen. De dood van de twee Al Qaida-commandanten en van Al-Zawahiri toont aan hoe effectief de RX9 kan zijn. Maar de VS hebben geen informatie vrijgegeven over mislukte aanvallen, bijvoorbeeld omdat het verkeerde doelwit werd geraakt.

Zwijnenburg: “Precisie is ook afhankelijk van de inlichtingen waarover je beschikt. En daar gaat het vaak fout, blijkt uit de gegevens van drone-aanvallen. Omdat ze regelmatig de verkeerde persoon in het vizier hadden. Kortom, terughoudendheid over de nut en wenselijkheid van dit soort wapens is nodig.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234