Donderdag 30/06/2022

AchtergrondPop it

De nieuwste speelplaatshype: prullen en poppen met ‘pop it’

Rosie Van Puymbroeck (9) en haar pop it: ‘Ik speel ermee met vriendinnen, maar ook als ik alleen ben.’ Beeld Thomas Nolf
Rosie Van Puymbroeck (9) en haar pop it: ‘Ik speel ermee met vriendinnen, maar ook als ik alleen ben.’Beeld Thomas Nolf

Een siliconen bordje met bolletjes die je kunt indrukken. Meer is het niet. Toch is de pop it niet meer weg te slaan bij kinderen. Waarom zijn deze op het eerste gezicht zinloze speeltjes zo geliefd? Klopt het dat ze rustgevend werken en kinderen met ADHD kunnen helpen?

Marjolijn Vanslembrouck

Plop, plop, klinkt het aan de andere kant van het scherm. Terwijl mijn metekind Rosie (9) uitlegt wat nu eigenlijk zo leuk is aan een pop it, duwt ze achteloos de bolletjes in en uit. “Ik doe er spelletjes mee met mijn vriendinnen. Je legt een steentje in een van de ingedrukte bolletjes en dat verplaats je door telkens een bolletje te laten poppen. Tot alle noppen bol staan en het steentje in het enige ingedrukte bolletje blijft liggen. Maar ook als ik me verveel speel ik ermee, op mijn eentje dan.”

Papa Jonas Van Puymbroeck ziet er alvast de voordelen van in. “Terwijl wij naar Het journaal kijken, lag zij soms kronkelend in de zetel. Nu zit ze met die pop it naast ons en is ze veel rustiger.”

De populariteit van friemelspeelgoed of fidget toys (to fidget betekent letterlijk ‘friemelen’) is de laatste jaren ongezien. Herinner u de fidgetspinner uit 2017, waarbij je een klein draaischijfje tussen je duim en wijsvinger deed spinnen. Of de squishie het jaar erop, een zacht antistressballetje in een vorm van een schattig beestje. De pop it die een drietal maanden geleden gelanceerd werd overtreft dat succes. Tussen half februari en half april verkocht speelgoedketen Fun er een dikke veertigduizend, en ook bij Dreamland zagen ze de siliconen bollenbordjes in slechts enkele weken de deur uitvliegen. Met dank aan sociale media als TikTok, of bekende vloggers Céline en Michiel, waardoor ook Rosie de hype oppikte.

Friemelen voor jong en oud

En als je klasgenootjes zo'n ding hebben, wil jij er natuurlijk ook eentje. Zo gaat dat met rages. Maar zo’n friemelspeeltje heeft ook zijn nut. Om te beginnen is het enorm satisfying, vergelijkbaar met het doorprikken van noppenfolie. Bovendien kan het ook waardevol zijn bij onder- of overprikkelde kinderen, meent Monique Thoonsen, Nederlandse pedagoog, specialist zintuiglijke prikkelverwerking en auteur van verschillende Wiebelen en friemelen-boekjes.

“Per seconde krijgen we ongeveer elf miljoen prikkels binnen, die we natuurlijk niet allemaal kunnen verwerken. Filters in ons brein bepalen welke prikkels worden doorgegeven, maar soms gaat dat fout en worden er te veel of te weinig naar ons bewustzijn doorgesluisd. Een kind dat in de klas over- of onderprikkeld wordt, zal zich niet meer kunnen concentreren. Dan gaat het met de pen klikken of op de stoel schommelen, wat storend kan zijn voor de leerkracht en klasgenoten.”

In dergelijke situaties kan zo’n fidget toy wel degelijk nut hebben. Iemand die onderprikkeld is, zal zich er wakker en actiever door voelen, een overprikkeld kind zal door die repetitieve beweging net spanning kwijtraken en zich beter kunnen concentreren. Maar er is één belangrijke voorwaarde, aldus Thoonsen: het speeltje mag niet te veel afleiden. “Friemelen is een ‘ontprikkelmoment’, die hebben we allemaal nodig. Het mag alleen niet storen of afleiden. Die fidgetspinner was veel te interessant, je kon die op je neus en kin balanceren. De pop it maakt dan weer geluid, ook dat is niet handig als er anderen in de buurt zijn en er geen ander geroezemoes is. Een touwtje of een paperclip is veel beter, het maakt geen geluid en is totaal oninteressant. Als ik tv kijk, zit ik ook altijd met iets te prutsen.”

Ook volwassenen friemelen, zo kunnen we alert blijven of worden we rustig in gespannen situaties, meent Thoonsen. Tijdens een vergadering draaien we bijvoorbeeld met de touwtjes van een capuchon, spelen we met een hangertje, of knipperen we met onze balpen, tot ergernis van de collega’s. Goed nieuws dus dat er ook pop its op volwassenenmaat bestaan. Luna Klaps (25) drukt tijdens zoommeetings bijvoorbeeld non-stop boontjes uit een plastic edamame. “Ik had altijd wel last van te veel prikkels, maar door het voorbije jaar constant thuis te werken, kreeg ik de nood om steeds met mijn handen bezig te zijn. Ik kan niet gewoon één ding doen, tv kijken of een vergadering volgen. Als ik echt moet focussen, moet ik ook ergens mee friemelen.”

Clevere marketing

“De pop it fidget verlicht stress en angst door simpelweg met dit speelgoed te spelen”, zo lezen we op bol.com. Maar dat fidget toys erg nuttig zouden zijn voor kinderen en jongeren met ADHD, is toch vooral een staaltje van topmarketing, menen sommige experts. “Het grootste probleem bij kinderen met een ontwikkelingsstoornis als ADHD, is dat ze hun aandacht niet lang ergens bij kunnen houden”, aldus Ria Van Den Heuvel, directeur van het Antwerpse kenniscentrum Zit Stil. “Ook de onrust of hyperactiviteit die sommigen soms voelen, kan verholpen worden door aan iets te frullen. Maar dat kan gelijk wat zijn. Ik ben nu zeventien jaar directeur en om de zoveel tijd wordt er iets op de markt gebracht dat aan ADHD gekoppeld wordt. Dat is natuurlijk pure marketing. Je zal wel zien, binnen enkele maanden is het weer iets anders.”

Tot het zover is, wordt er in huiskamers en op speelplaatsen overal te lande duchtig verder gepopt. In de klaslokalen zelf zijn ze trouwens niet of slechts heel beperkt toegestaan. En dat is maar goed ook, want van al dat popperdepop zou een mens nog gestresseerd geraken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234