Maandag 17/05/2021

Expositie

De nieuwste hype, en nog steengoed ook: deze expo moet je zien in Amsterdam

Female Figure, een dansende robot met gezichtsherkenning. Beeld EPA
Female Figure, een dansende robot met gezichtsherkenning.Beeld EPA

Lange rijen aan het Stedelijk Museum in Amsterdam. De naam van een nieuwe ster aan het kunstfirmament gonst door de stad: Jordan Wolfson is de nieuwste hype. Maar zijn werk is dan ook echt steengoed.

Een sensuele blonde vrouw met ultrakort semitransparant wit jurkje en glimmende witte knielaarzen danst kronkelend sexy voor de spiegel. Maar ze draagt een afschrikwekkend groen heksenmasker en kijkt je plots recht in de ogen aan. Overduidelijk een robot, en toch ultrarealistische ogen, met gezichtsherkenningsvermogen waardoor ze je blik vangt waar je ook staat in de kamer. Extreem angstaanjagend en verleidelijk tegelijk.

Deze Female Figure is het laatste werk van de jonge Amerikaanse kunstenaar Jordan Wolfson, die zijn oeuvre heeft opgebouwd op tegenstellingen: echt versus onecht, aantrekkelijk versus afstotelijk, dader versus slachtoffer.

Door merg en been

Female Figure is het sluitstuk van de tentoonstelling Truth/Love, en opvolger van de expo Manic/Love. In die eerste show was de blikvanger de installatie Coloured Sculpture: een grote pop van een ros jongetje, tegelijk guitig en kwaadaardig. Hij hangt aan zware metalen kabels die hem optrekken, heen en weer sleuren, hardhandig op de grond laten vallen. Sierlijk en heftig tegelijk, een pervers ballet met als protagonist slechterik en slachtoffer in één. Plots begint de pop een enge monoloog te debiteren: “Two to kill you, three to hold you, four to bleed you, five to touch you.”

Dan weer klinkt loeihard uit de boxen Percy Sledges tearjerker 'When a man loves a woman', en dat gaat door merg en been. Zo intens is een kunstervaring zelden. Geen wonder dus dat er elk weekend lange rijen staan bij het Stedelijk Museum van Amsterdam. De timeslots om Female Figure te bekijken – het werk is enkel in kleine groepjes te bezichtigen – zijn in no time uitverkocht.

Veel soorten liefde

Wij zijn in Amsterdam om te spreken met de man die deze kunstsensatie veroorzaakte. Jordan Wolfson (36) woont in New York, maar is in Amsterdam om zijn tentoonstelling op te bouwen, die gaat over beeldcultuur, over seks, over liefde, over het leven dus.

Van Manic/Love naar Truth/Love, er lijkt een evolutie te zitten in de titels van de tentoonstellingen. “Er zijn veel soorten liefde”, zegt Wolfson. “Als twee mensen net bij elkaar zijn, zijn ze manisch, maar die extase dooft uit en de liefde wordt dieper, more truthful. Ik weet het niet. De titels zijn niet noodzakelijk gelinkt aan de tentoonstelling, maar ze zijn er ook niet níét aan gelinkt.”

Liefde lijkt een sleutelwoord te zijn. “Yeah, totally. Het is altijd een thema in mijn werk. Al zou ik het niet noodzakelijk een dominant thema noemen. Maar ik ga ook niet zeggen dat het géén dominant thema is.” Hij laat een stilte vallen terwijl hij afwezig in de verte staart. “Wow, sorry. Het is niet dat ik niet op je vragen wil antwoorden, maar ik heb gisteren iets gerookt, als je begrijpt wat ik bedoel. Ik ben niet helemaal helder. Niet opschrijven, hè.”

Na een glaasje water lijkt hij erdoor te komen. “Ik ben blij als mensen betekenis geven aan het werk. Ik denk dat ik hen de kans geef om het op allerlei verschillende manieren te interpreteren, maar ik ben hier niet om te vertellen of hun idee juist of fout is. Ik weet zélf niet wat het betekent. Voor mij is het werk in eerste instantie vorm.”

Bij het maken van Female Figure was Wolfson geïnteresseerd in het idee van seksualiteit. “Ik was gefocust op de representatie van vorm die leidt tot een primitieve seksuele opwinding. En tegelijk wilde ik die ongedaan maken, daarom heb ik haar het masker gegeven. Maar er zat ook een onaf verhaal in mijn hoofd: de vrouw is aan iets ontsnapt. Ze is ongedeerd, maar vuil. Vandaar die donkere vegen op haar lichaam, alsof ze zichzelf bevrijd heeft van iets – je kunt zelf invullen van wat. Al is ze ook nog steeds een gevangene, want ze zit vast aan die paal in de spiegel waaraan ze bevestigd is.”

Spanningsveld

Coloured Sculpture ontstond dan weer omdat ik een sculptuur wilde maken die het midden hield tussen figuratie en abstractie. En ik wilde er ook het contrast tussen een heel delicate en een extreem gewelddadige beweging in verwerken. Dat spanningsveld is voor mij het werk.”

Coloured Sculpture, sierlijk en heftig tegelijk, een pervers ballet met als protagonist slechterik en slachtoffer in één.  Beeld rv
Coloured Sculpture, sierlijk en heftig tegelijk, een pervers ballet met als protagonist slechterik en slachtoffer in één.Beeld rv

Toch zien toeschouwers natuurlijk niet louter vorm. Iedereen projecteert er zijn eigen associaties op. Ons doet het rosse jongetje denken aan de enge pop Chucky uit de horrorfilm Child's Play, terwijl anderen er kwajongen Huckleberry Finn in zien. “Hij is gebaseerd op verschillende figuren, zoals Alfred E Neuman van MAD magazine of Howdy Doody uit het gelijknamige tv-programma, maar hij is geen enkele van hen. Hij is meer een prototypische rosse trickster kid. Een figuur die grenzen overschrijdt. Net zoals kunstenaars grenzen moeten overschrijden. Dát moet de inzet zijn voor de kunstenaar: niet roem, niet succes, maar een dissidente ervaring creëren voor de toeschouwer.”

Een ontwrichtende ervaring is het werk van Wolfson in ieder geval.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234