Woensdag 12/08/2020

De nieuwe vertaling

De classicus Patrick Lateur (°1949) heeft tien jaar na zijn alom bejubelde Pindarosvertaling uit 1999 opnieuw een wonderlijke vertaling en een opus maximum afgeleverd. Hij laat daarin de twee grote sterktes van Homerus subliem tot hun recht komen: de poëtische en de vertellende kracht. De vaste kapstokverzen, de levendige beschrijvingen van het leven en de dood zoals ze zijn, de homerische vergelijkingen, de overbekende epitheta...: het is allemaal met veel liefde voor de poëzie en het verhaal weergegeven, en met de noodzakelijke filologische vakkennis. Alleen jammer van de vele zinnen die met ‘En’ beginnen; dat wordt op den duur een (metrisch handig) gimmickje. En onvermijdelijk stoot je weleens op een minder geslaagd vers of woord. Ook de goede Homerus dommelde weleens in, aldus collega Horatius.

De jambische vijfvoeter en de ‘klassieke’ poëtica die de vertaler ook in zijn eigen werk hanteert, doen het hier perfect. Het werkt naar mijn gevoel merkelijk beter dan in de nog verkrijgbare, zeer geprezen maar zware Ilias-vertaling van H.J. de Roy van Zuydewijn in hexameters, en dan in Schwartz’ inmiddels meer dan vijftig jaar oude prozaversie, een van de weinige ‘klassieke’ vertalingen in het Nederlands. Kijk, vergelijk en geniet van de keuze aan Nederlandse Ilias-vertalingen die er nu dus is, een grote rijkdom. Als het de goden belieft, zet Lateur zich de komende jaren ook aan de Odyssee.

Lateurs archaïsmen en de Vlaamse zweem kunnen, ja horen zelfs bij Homerus, ook al tutoyeren de helden elkaar in deze vertaling. Op een vreemde manier botst het niet. (Voor ‘klassieke’ Grieken van de vijfde, vierde eeuw was Homerus’ Grieks sterk dialectisch en kunstmatig.)

Het is geen toeval dat de door Lateur bewonderde Vergiliusvertaler Anton van Wilderode hem met zijn keuze voor de vijfjamber is voorgegaan, maar Lateur heeft ook helemaal gelijk als hij stelt dat vertalingen in jambische verzen, al zijn ze dan wel rijmend, meer aansluiten bij de Europese en dus ook bij de Nederlandse epostraditie dan vertalingen in proza of in imitatiehexameters. Gorters Mei is zo’n epos in vijfjambers en zijn inspiratie kwam onder meer van Keats, die wel meer Tachtigers tot epische exploten in jamben bracht. Het is vreemd dat de rijmloze vijfjamber niet eerder is uitgeprobeerd, op een verkorte Odyssee-bewerking van Bertus Aafjes na. Nederlandse Homerusvertalers uit de twintigste eeuw, tot en met Imme Dros en haar Odysseia, leken wel behekst door de hexameterdwang. Lateurs werk is in deze nieuwe lente niets minder dan een nieuw geluid.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234