Donderdag 08/12/2022

De nieuwe Marlon Brando is opgestaan

Hij is zo'n acteur die niet speelt, maar transformeert. De Duits-Ierse acteur Michael Fassbender (34) heeft een wonderjaar achter de rug en is vanaf woensdag in liefst drie films te zien: als psycholoog Carl Jung in A Dangerous Method, als Mr. Rochester in Jane Eyre en als charmante seksverslaafde in Shame. Waar blijft die Oscar?

Acteurscarrières zijn even onvoorspelbaar als het weer en dit jaar stormde het in die van Michael Fassbender. Een wervelstorm was het, die hem van ontdekking en grote belofte omhoog stuwde tot een van Hollywoods meest gewilde acteurs. Jarenlang was hij windstilte gewend, nu raast het met een kracht van 12 beaufort.

En het raast alle kanten op. In 2011 stond Fassbender op de set van liefst zes films. De ene keer als mutant in de blockbuster X-Men: First Class, een paar maand later als de mysterieuze Mr. Rochester in de klassieker Jane Eyre. Fassbender komt ermee weg. Meer nog: hij maakt indruk, keer op keer.

Het begon nochtans met een valse start. Fassbender, een Ier geboren uit een Duitse vader en een Noord-Ierse moeder, zei de toneelschool in Londen vroegtijdig vaarwel om op zijn vierentwintigste aan de zijde van Tom Hanks mee te kunnen spelen in de bejubelde HBO-serie Band of Brothers van Steven Spielberg. De rol moest hem steil de sterren in katapulteren, maar leidt tot niks, behalve gore baantjes en af en toe een acteeropdracht. "In de twee jaar na Band of Brothers heb ik misschien zes weken kunnen spelen", zei de acteur in een interview met de krant The Washington Post.

Rauwe schoonheid

Maar de zwarte sneeuw smolt weg, zij het aanvankelijk vlok per vlok. In 2006 speelt Fassbender mee in de grootse actiefilm 300 van Zack Snyder, een jaar later in het kitscherige Angel van François Ozon. En opeens is daar die ene rol die alles zal veranderen. Voor zijn filmdebuut Hunger vraagt kunstenaar Steve McQueen Fassbender de IRA-martelaar Bobby Sands te spelen.

Maar Fassbender speelt niet. Hij transformeert. Met een verbetenheid die aan die van Robert De Niro ten tijde van Raging Bull grenst, viel de acteur 14 kilo af, tot hij nog 59 kilo woog. Zijn overgave en compromisloosheid dwongen respect af, zijn fysieke én fysiek voelbare acteerprestatie bleef nazinderen, ook bij de allergrootsten. Zo vroeg Quentin Tarantino hem na het zien van Hunger voor de rol van de Britse luitenant en spion Archie Hicox in Inglourious Basterds.

Maar het meeste indruk maakte Fassbender in het veel kleinere, maar prachtige sociale drama Fish Tank van de Britse Andrea Arnold. Daarin kroop hij in de huid van het ongrijpbare personage Connor. De handsome stranger fleurt het troosteloze gezinsleven van een alleenstaande moeder weer op, maar overschrijdt een ethische grens wanneer hij in bed belandt met haar vijftienjarige dochter. Het ambigue van de rol is heel erg Fassbender. Door zijn rauwe schoonheid schemert altijd het gevaar, door zijn charme heen is er altijd een donkerte.

Karakteracteur: het woord is uitgevonden voor kerels als Fassbender. Dat hij landgenoot Daniel Day-Lewis in een interview met het persagentschap AFP als grote voorbeeld noemt, doet haast profetisch aan. En zeker niet alleen omdat ook Day-Lewis voor zijn rol in In the Name of the Father 15 kilo verloor. "Hij speelt in een eigen divisie", vindt Fassbender. "Daniel Day-Lewis bepaalt de norm voor uitmuntendheid."

Een andere manier van acteren dan method acting bestaat er niet voor Fassbender. Het is of jezelf helemaal verliezen in een rol of helemaal niks. De acteur speelt in de traditie van Marlon Brando: voluit, allesverterend, de grens tussen fictie en realiteit brutaal kapot stampend. "Ik wil levende, ademende wezens van mijn personages maken", zei hij in het filmtijdschrift Empire. Volgens regisseur Steve McQueen slaagt hij met glans. "Er zijn er maar weinig die zoals Michael echt de werkelijkheid kunnen verbeelden", klinkt het in de Volkskrant.

Dat McQueen ook voor zijn tweede film bij Fassbender uitkwam, verwondert dan ook niet. In Shame vertolkt de acteur Brandon, een succesvolle charmeur met een donkere kant, "op zoek naar seksuele verlichting als een emotioneel gedehydrateerde vampier", zoals de krant USA Today schreef. Weer is er die tweeslachtigheid, weer die gevaarlijke dualiteit.

Naakt

En opnieuw gaat Fassbender voluit. Het vloeit voort uit het professioneel credo dat hij van McQueen stal. "Altijd moet je je voor ogen houden: wat is het ergste dat er kan gebeuren?", zegt de acteur in een interview met de Britse krant The Guardian. "Ik probeer hier een verhaal te vertellen - wat kan er me overkomen? Dat ik plat op mijn gezicht ga? Dan sta ik weer op en ga ik er opnieuw voor, probeer ik iets anders. Het is zoals Steve riep toen hij me beval mijn kleren uit te trekken op de set van Shame: 'Op een dag gaan we allemaal dood!'"

De naaktscènes, waaronder een nu al druk besproken full frontal-scène, waren het waard. Op het Filmfestival in Venetië kreeg Fassbender voor zijn rol in Shame de prijs voor beste acteur, en hij werd ook voor een Golden Globe genomineerd. Bovendien kroonde de Los Angeles Film Critics Association hem tot acteur van het jaar, een niet onbelangrijke graadmeter voor de Oscars. Samen met Ryan Gosling (Drive, The Ides of March) is Fassbender de naam die het meest over de tongen gaat als kanshebber op het ultieme gouden beeldje.

En als hij 'm niet voor Shame wint, dan kan het ook nog voor zijn vertolking van Carl Jung in A Dangerous Method, sinds vorige week in de Belgische zalen, of die van Mr. Rochester in Jane Eyre (lees de recensie op pagina 33 in deze krant), uit vanaf woensdag. Bovendien is hij binnenkort ook nog eens te zien in de nieuwe van Steven Soderbergh (de actiethriller Haywire), de nieuwe Ridley Scott (de sciencefictionfilm Prometheus) en - hoe kan het ook anders? - de nieuwe van Steve McQueen, het drama Twelve Years a Slave.

Als het over Fassbenders kunnen gaat, is veelzijdigheid geen loos begrip. Of hij nu een seksjunkie, een byroneske held of een androïde speelt: hij doet het met evenveel goesting en geloofwaardigheid. Je vindt de fans van Fassbender - de "Fasscinators", noemen de meest rabiate zichzelf -, dan ook in alle geledingen van het filmpubliek. Zowel de blockbusterbezoekers als de liefhebbers van arthousefilms sloten 'Fassy' in de armen. En dat werd tijd.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234