Zondag 28/11/2021

De nieuwe ‘Iron Lady’ is Duits

De voormalige Britse eerste minister Margaret Thatcher moest zich in de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw lange tijd als hardliner voordoen in de internationale politiek om aan haar bijnaam IJzeren Dame te raken. Thatcher kraakte de mijnwerkersstakingen, voerde een Falklandoorlog en werd zelfs beste maatjes met de Chileense dictator Augusto Pinochet. De Duitse bondskanselier Angela Merkel is er nu in geslaagd die ‘eretitel’ van haar af te snoepen, in enkele dagen tijd.

Onwrikbare houding van Angela Merkel in Griekenlandcrisis moet populariteit in eigen land opvijzelen

Merkels onwrikbare houding in het dossier Griekenland en het euroconflict hebben een beeld van haar opgehangen als keiharde tante die niet met zichzelf en haar land laat sollen en die komt zeggen hoe het verder moet in Europa. Die harde praat is vooral bedoeld voor binnenlands gebruik. De populariteit van de Duitse regeringsleider en haar ploeg gaat namelijk in snel tempo achteruit en dan kunnen wat krasse verklaringen op de Europese scène nooit kwaad.

Angela Merkel was ooit het ietwat schuchtere Mädchen in de Duitse politiek, zoals het monument Helmut Kohl haar betuttelend noemde, maar dat behoort blijkbaar tot de verleden tijd. Het meisje is groot geworden. Ze doet van zich spreken en wil dat ook geweten hebben. Haar regering leidt ze met strakke hand, tot verbazing van menige Duitse minister. Voor buitenlandse media is zij de machtigste vrouw van het Europese stuk van de wereld, of zelfs nog van een groter stuk. Het Amerikaanse magazine Time noemde haar op zijn cover Frau Europa en voorspelde dat men nog niet alles van haar had gezien.

De vergelijking met Margaret Thatcher ligt gewoon voor het grijpen en die gaat zelfs verder dan enkel de wat autoritaire regeerstijl. Zoals Thatcher destijds bij de Britten, was Merkel de eerste vrouwelijke voorzitter van de Conservatieven in haar land en net zoals Thatcher werd zij ook de eerste vrouwelijke regeringsleider. En zoals haar vroegere Britse collega is ook Merkel gevormd in de positieve wetenschappen. De Britse Iron Lady is een gediplomeerde chemicus, haar Duitse kloon is doctor in de fysica. Sommige waarnemers zien daarin een reden voor de compromisloze no-nonsenseaanpak van beide dames.

Alvorens zich haastig naar Brussel te begeven legde Merkel gisteren in de Bondsdag in Berlijn nog een regeringsverklaring af over de slepende eurocrisis en de cruciale rol die Griekenland daarin speelt. Een zelfverzekerde en opvallend goedgemutste Merkel zou zich bij de Europese partners “met kracht” engageren voor een hulpplan voor Griekenland. Dat plan moet een combinatie zijn van bilaterale steun en een interventie van het Internationaal Monetair Fonds. Wel eiste ze een versterking van de Europese verdragen. “We kunnen ons niet veroorloven het Stabiliteitspact te laten verwateren. Er kan geen gemorrel toegelaten worden.” Het bracht haar applaus op van de coalitiegenoten en enig respect van de oppositiepartijen. En toen Merkel eindelijk klaar en duidelijk werd, kwamen de ovaties.

“Niemand mag met de toekomst van Europa spelen. Er mogen geen trucjes worden gebruikt, zeker niet om het financiële gesjoemel van enkele lidstaten te dekken. Wij zullen in Brussel hard vechten voor de stabiliteit van de euro en financiële hulp komt er enkel in uiterste nood. Direct financieel bijspringen is absoluut de laatste uitweg. Het is gewoon absurd om Duitsland met zijn sterke concurrerende economie tot zondebok te maken, zoals dat nu gebeurt. De Duitsers hebben destijds hun vertrouwen aan een sterke euro gegeven en hun D-mark opgegeven. Dat vertrouwen mag onder geen enkele omstandigheid beschaamd worden. Een goede Europeaan is niet degene die meteen helpt, maar wel degene die de rechten en plichten naleeft en belet dat de euro schade oploopt.” Ze zei het met vuur en overtuiging, wat men de jongste maanden niet meer bij haar had gemerkt.

Het applaus kwam vanzelf, ook bij de oppositie. Ze hoefde niet eens de namen van de EU-lidstaten te noemen, iedereen wist over wie het ging. Ze hoefde er niet eens aan te herinneren dat Duitsland al “eeuwig” de grootste nettofinancier van de Europese Unie is en dat men daarvoor al te vaak alleen maar stank voor dank had gekregen. Ze hoefde zelfs geen dictaten uit Berlijn meer in het rond te slingeren, zoals de Griekse oppergod Zeus met zijn bliksems pleegde te doen. De nieuwe IJzeren Dame van Europa was al zeker niet van plan om uit te halen naar een Grieks politicus als Theodoros Pangalos.

“Duitsland laat zijn banken speculeren tegen de Griekse staatsobligaties”, had de Griekse vicepremier enkele dagen geleden nog verklaard. “De houding van Duitsland kun je verklaren aan de hand van de rekenoefening die het land maakt: door tegen de Griekse obligaties te speculeren en door de monetaire instellingen en kredietinstellingen toe te laten dit triestige spel mee te spelen, verdienen de mensen in Duitsland geld. Terwijl de Zuid-Europese landen lijden onder de daling van de euro, kan de Duitse export ervan profiteren.” Pangalos viel op die manier kanselier Merkel, die zich bijzonder terughoudend opstelt voor het verlenen van Europese hulp aan Griekenland, rechtstreeks aan. Pangalos, die zelfs niet aarzelde het naziregime verantwoordelijk te maken voor de huidige schuldencrisis in Griekenland, is van zijn eerste krasse verklaring niet gebarsten. Maar ook in eigen land wordt hij niet ernstig genomen en Merkel staat daar al helemaal boven.

Uit een enquête in de Financial Times blijkt dat Merkel onder grote druk staat van haar landgenoten om dwars te liggen bij het toekennen van hulp aan de Grieken. Maar liefst 61 procent van de Duitsers is tegen het idee dat hun land Griekenland financieel zou bijspringen, tegenover 20 procent voorstanders. Ook blijken onze oosterburen er nog steeds niet van overtuigd dat ze beter af zijn als lid van de eurozone. De problemen met Griekenland wakkeren de vrees aan dat de euro minder stabiel zou blijken dan de in 1999 afgeschafte Deutsche Mark. Dat kan mee een verklaring zijn voor de relatief harde houding die de regeringsleider van de grootste Europese lidstaat aanneemt.

Altijd maar betalen voor de EU roept in Duitsland inmiddels steeds meer vragen op en in perscommentaren verschijnen tegenwoordig artikels met het idee dat “Duitsland zich niet mag laten chanteren”. “Critici van Berlijn vergeten hier blijkbaar één ding: Duitsland is aangewezen op de EU, maar de EU is evengoed aangewezen op Duitsland. Zonder een financieel sterk Duitsland gaat er in Europa helemaal niets”, stond nog maar pas in de krant Die Welt.

De Duitse publieke opinie en media sterken Angela Merkel en het valt nu nog eens extra op dat ze krasser durft optreden dan een tijdje geleden. Parijs en Nicolas Sarkozy voelen ook de zelfbewuste kanselier. Zij ziet nog wel iets in de as Berlijn-Parijs, maar ze beseft ook dat Frankrijk de leidende rol in de EU na de Duitse hereniging heeft moeten afstaan. Merkel vindt het zelfs leuk dat Le Monde Duitsland de “vlijtige mier” noemt, die nu weigert om voor de zorgeloze krekel Griekenland op te draaien.

Merkel heeft haar mondigheid teruggevonden en durft ook in eigen rangen weer op te treden. Ze stelt orde op zaken in haar regering, pakt kibbelende ministers aan en zegt haar waarheid in het CDU-partijbestuur. Daar kan sinds gisteren ook haar politieke peetvader Helmut Kohl weer van meespreken. De hogere partijregionen willen hem voor zijn 80ste verjaardag de verloren titel ‘erevoorzitter van de CDU’ teruggeven. Die had hij in 2000 verloren, na een hoop onduidelijkheden over de partijfinanciering. Kohl werd destijds “geliquideerd” door de onbesproken domineesdochter Angela Merkel. Zij is vandaag CDU-chef. Het is nog niet duidelijk of zij al dwarsligt om haar voorganger die eretitel terug te geven, maar het is ook niet uitgesloten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234