Dinsdag 17/05/2022

De nieuwe frietchinees is een Iraniër

Met de frietchinees konden we stilaan wel leven. Nu krijgen vijf frituuruitbaters in Leuven te maken met een vijandelijk overnamebod van een friet-Iraniër. 'Ik denk soms: hoe kun je nog beter in dit land geïntegreerd zijn dan door een frituur te beginnen?'

"Ik wens in dit dossier geen enkel risico te lopen", zegt Erik Vanderheiden, schepen van Communicatie en Handel voor CD&V. "Dus ga ik mij niet op een timing laten vastpinnen. Wij weten dat er een deadline is, wij weten dat die op ons afkomt. Maar ik ga mij niet laten opjagen."

Overige werelddelen vrezen klimaatopwarming, bankencrises en aardbevingen. Leuven is al wekenlang in volle staat van opwinding door de friet-Iraniër. Drie frituren heeft hij met zijn bvba al in handen: één in Kessel-Lo, één aan het station en één langs de Kapucijnenvoer. En dat lijkt pas het begin te zijn. "De Vlaamse frituur behoort ergens tot ons patrimonium", zegt Vanderheiden. "Wij moeten daarover waken en streven naar een oplossing die billijk is voor iedereen."

Casablanca

Aan de ingang van het voetbalstadion van OHL baten Laura De Cat (30) en Bart Ceuppens (33) al jaren frituur Sportcentrum uit. Het was ooit hun gezamenlijke droom om samen iets op te bouwen, niet voor een baas te hoeven werken. 'Bart en Laura' staat er liefdevol op het kraam beletterd, de keurig gewassen nieuwe Volvo ernaast geparkeerd, afgeschermd door een hek. Het leven ging goed. De recent afgedwongen promotie van OHL had in een frituur op deze locatie moeten zijn onthaald als een feest. Maar feeststemming is er allerminst.

Laura De Cat: "Ik slaap er niet van, echt niet. We doen dit zo graag en we willen dit blijven doen. Als de Iraniërs onze concessie afpakken, moeten we er nog voor het einde van de zomer uit. Dan is dat het einde van ons levenswerk."

Bart Ceuppens: "We kunnen niet anders dan tegen de Iraniër opbieden, want onze lening bij de bank loopt nog. Het wordt werken tot we erbij neervallen, maar het moet."

Laura: "Zijn eerste frituur heet Giraffe, zijn tweede Giraffe II. Waar gaan we naartoe? In heel Leuven alleen nog Frituur Giraffe nummer zoveel? We houden ons kraam nu doorlopend open, ook 's namiddags. Vrije tijd hebben we niet meer, want op de een of andere manier gaan we elk jaar 10.000 euro extra bij elkaar moeten zien te krijgen."

Frituur Sportcentrum is een van de vijf frietkoten waar de bvba Silkway bij de stad Leuven het drievoudige bood voor een nieuwe concessie tot in 2021. Terwijl Bart en Laura nu 5.000 euro betalen per jaar, biedt Silkway 15.000 euro. De bvba deed het ook voor de frietkoten aan de Tervuursepoort, het Sint-Jacobsplein, het Heuvelhof in Kessel-Lo en de Parkpoort, waar Alain Lemaire en Anne Vandermeeren al vier jaar een goed leven hebben.

Alain Lemaire: "Bij ons bood de Iraniër 14.000 euro, terwijl wij nu 5.000 betalen. Wat die Iraniër volgens mij niet weet, is dat dit kraam ons eigendom is. Die concessie dekt enkel de vierkante meters waar we op staan. Pakt hij onze concessie af, dan moet hij een nieuw kraam bouwen. Maar zo ver denkt een Iraniër natuurlijk niet. Je vraagt je wel af: waar halen die mannen dat geld? Wij Vlaamse zelfstandigen hebben precies alleen maar plichten en geen rechten. En zij, ja ik weet het niet. Nederlands spreken ze in elk geval niet. Het is niet aan mij om iets te zeggen over de kwaliteit van hun frieten. Gaat u anders maar eens naar Casablanca en oordeelt u zelf."

Even volgen we niet. Casablanca? Dat is, zo wordt verduidelijkt, hoe sommige Leuvenaars deelgemeente Kessel-Lo benoemen, en dan vooral het deel met de sociale woonblokken rondom het Prins Regentplein.

Misdaadgeld?

Het eerste wat Google de frituuruitbaters liet zien toen ze de naam van een van de zaakvoerders van de bvba Silkway inbrachten, was een bericht over de moord op een Iraniër in een asielzoekerscentrum in het Nederlandse Oisterwijk, begin 2013. De zaak is nog steeds onopgehelderd. Het slachtoffer blijkt bij nader inzien geen familie te zijn, maar minder onheilspellend klinkt het daarom niet. "Het moet wel zoiets zijn, iets met misdaadgeld of zo", zegt een van de getroffen uitbaters. "Dus hebben we met ons vijven een advocaat in de arm genomen. Wim Tobback, zoon van de burgemeester. Als die het niet in orde gebracht krijgt, wie dan wel?"

Alain Lemaire: "Wij hebben de balansen van die bvba laten bekijken. De frituren van de friet-Iraniër zijn zwaar verlieslatend. Dat roept natuurlijk nog meer vragen op over waar dat geld vandaan komt."

Het Leuvense gemeentelijke reglement laat toe dat de houder van een lopende concessie in geval van hoger bod mag tegenbieden. Dat is wat de vijf bedreigde frituristen deze week dan toch maar hebben gedaan. "Waarmee niet is gezegd dat ze het volle bedrag gaan moeten betalen", verduidelijkt schepen Vanderheiden. "Het reglement zegt dat de bieder ook voldoende betaalvermogend moet zijn. Indien iemand een bod doet waarvan wij menen dat hij het niet waar kan maken, dan vervalt dat bod en vallen we terug op het vroegere bedrag. Wij zijn de zaak juridisch aan het onderzoeken."

Jan Spier

De sociale woonblokken en het verlaten basketbalpleintje aan het Prins Regentplein doen je meteen begrijpen waarom sommigen deze plek Casablanca noemen. Enkele Marokkaans ogende jongetjes passeren elkaar op het pleintje met Zidane-bewegingen. Twee gesluierde moeders achter een buggy maken een praatje. We bestellen een kleintje (1,80 euro) in Frituur Giraffe, aan de rand van het plein. Sayed Ali Badsar, de friet-Iraniër over wie ons was gezegd dat hij "enkel communiceert via zijn advocaat", trekt zijn schort uit en komt naast ons zitten. Hij is een ingenieur, zo blijkt, die sinds 2006 in België woont. Zijn vennoot, Mohammad Talaie, is een chef in de oosterse keuken.

Sayed Ali Badsar: "Voor deze frituur, in dit toch niet zo drukke Kessel-Lo, betalen wij jaarlijks 20.000 euro. Die andere locaties zijn stukken interessanter. Omdat er al vijftig jaar lang een frituur heeft gestaan, omdat alle Leuvenaars die adressen kennen. De prijs die wij boden voor die vijf locaties is de prijs die wij graag willen en kunnen betalen. Wij doen niets dat tegen de wet ingaat. De grote winnaar hier, lijkt mij, is de stad Leuven."

De frieten van de Iraniër, je kunt het niet anders zeggen, zijn overheerlijk. Goudgeel, krokant. Zoals ze smaakten in je prilste herinneringen als kind. Tweemaal gebakken frieten gaan niet nog eens het vet in. De keuze voor zout is de jouwe. De frieten komen ook nog eens in een enorme puntzak, zoals bij Jan Spier in Nero.

Sayed Ali: "Mohammad raakte gefascineerd door de Belgische frietcultuur. Hij vond dat nogal wat frituren respectloos omgaan met dit culinaire erfgoed. Wij streven dus naar de perfecte, authentieke friet. In een puntzak, natuurlijk. Altijd. Wij hebben een economisch model ontwikkeld dat ons toelaat om iets meer te betalen voor een concessie. We leven zuinig. Met drie frituren kun je in grotere aantallen bestellen en dus krijg je korting.

"Ons personeel is mobiel. Op sommige plekken is het 's avonds druk, op andere overdag. In onze frituren zit nooit iemand met zijn vingers te draaien. We werken met Iraniërs, Afghanen en Marokkanen. Ik sta erop dat ze perfect Nederlands spreken, dat ze dit vak helemaal onder de knie krijgen. De meesten hebben in hun thuisland een hogere opleiding genoten. Het is een beetje gek dan, misschien, om hier frieten te staan bakken. Ik weet wel dat men ons scheef bekijkt en denk soms: hoe kun je nog beter in dit land geïntegreerd zijn dan door een frituur te beginnen? Wij betalen net zo goed belastingen als de anderen.

"Als ingenieur in een frituur staan heeft ook zo zijn voordelen. Je overziet het geheel van uitgaven en inkomsten iets beter, denk ik. Als er een ijskast kapot is, schroef je die zelf even open."

Girafjes

Sayed Ali Badsar toont ons de laatste factuur van Vanreusel Snacks. Hij heeft bij die levering veertig dozen gratis gekregen. Hamburgers, bouletten, frikandellen, cervela's.

"Het moet dan toch zijn dat ze ons graag als klant hebben? Ik weet dat onze balans voor 2013 in het rood ging, maar dat kwam doordat we net met een nieuwe zaak waren gestart en eenmalige kosten hadden. De balans voor 2014 ziet er al veel beter uit. Als de stad Leuven denkt dat ze ons bod op grond daarvan kan afwijzen, vergist ze zich. Laatst waren wij een item op de lokale televisie, Rob TV. We zijn aan het eind van het item twee seconden lang in beeld geweest, werden neergezet als verdachte figuren. En toch. De volgende dag was het opvallend druk in de zaak. Allemaal mensen die onze frieten eens wilden proeven. En ze blijven terugkomen. Alle pluchen girafjes die je hier ziet, zijn gebracht door klanten. Eén iemand is daarmee begonnen, de anderen dachten dat wij ze verzamelden en zo staat alles nu vol girafjes."

De merknaam is bedacht toen Sayed Ali en Mohammad nog niet zoveel van frieten afwisten als nu. Ze bedachten dat hun logo goudgeel moest zijn, langwerpig. "Dan kom je nogal snel bij een giraf uit."

In het Leuvense stadhuis wil schepen Vanderheiden ook na enig aandringen niet zeggen wanneer het schepencollege knopen gaat doorhakken. Het moet in elk geval voor 1 augustus. De geleverde commentaren geven grond aan de verwachting dat alles bij het oude blijft, maar dat gaat de friet-Iraniër er niet van kunnen weerhouden om op andere plekken door te gaan met zijn grote plan.

"Wij willen niemand iets afpakken", zegt Sayed Ali. "We hebben dezelfde droom als die andere mensen. Een zaak opbouwen, daarvan kunnen leven zonder de hete adem van een baas in je nek. Tevreden klanten zien terugkomen. Zelfs eens proeven en nadenken over wat nog beter kan."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234