Zaterdag 19/09/2020

De niet zo stille Kempen en het bruine Mechelen

De kieskring Mechelen-Turnhout is in oppervlakte de grootste van Vlaanderen. Dat verklaart ook waarom hij zo heterogeen is. In het zuidoosten heb je Mechelen, dat de allures van een kleine grootstad heeft, en in het noorden het ogenschijnlijk ingedommelde maar zeer ambitieuze Turnhout. Voeg daarbij de land- en tuinbouw in 'Klein Brabant' en de Noorderkempen, en de zware industrie rond Mechelen, Mol en Balen en je hebt een kieskring die zowat de moeilijkste moet zijn om electoraal te bespelen.

De bekendste politicus uit deze hybride kieskring is ongetwijfeld Luc Van den Brande. In zijn zog trokken bij de vorige verkiezingen vijf CVP'ers naar de Vlaamse Raad. Dat kon echter niet verhinderen dat de christen-democraten een verlies boekten van 1,3 procent. Vooral in de ooit zo vrome en landelijke Kempen boert de CVP zienderogen achteruit. In kantons zoals Hoogstraten en Arendonk, waar ooit stalinistische scores van meer dan 50 procent werden gehaald, is de CVP al een tijdje haar almacht kwijt. Gevreesd wordt dat de achteruitgang zich nog zal doorzetten, nu stemmentrekker Jos Dupré uit Westerlo de politiek definitief vaarwel heeft gezegd. De jonge en ambitieuze Servais Verherstraeten, en de populistische én in eigen stad ongemeen populaire Turnhoutse burgemeester Marcel Hendrickx moeten proberen om die leemte op te vullen.

De teruggang van de CVP kwam in Mechelen-Turnhout vooral de VLD ten goede. De partij van op nationaal vlak minder bekende kopstukken als Arnold van Aperen en Marleen Vanderpoorten werkte in '95 een deel van haar historische achterstand weg en steeg met 1,9 procent naar 16,2 procent van de stemmen. Die liberale vooruitgang - ook al blijft dit hun zwakste kieskring - is vooral te verklaren door de stadsvlucht. Heel wat gegoede Antwerpenaars zijn uitgeweken naar de vaak nog idyllische Kempen. Wanneer de EU-burgers volgend jaar ook gemeentelijk stemrecht krijgen, zouden CVP-bastions als Ravels, Turnhout, Hoogstraten, Oud-Turnhout en Arendonk wel eens héél blauw kunnen worden. Het lijken nu al haast Nederlandse enclaves.

De SP hield bij de vorige verkiezingen goed stand in Mechelen-Turnhout en stuurde in de figuur van Jan Peeters zelfs - voor het eerst sinds Mechelaars Spinoy en Ramaekers - een minister (al is dat nog maar sinds deze week) naar Brussel. Ook de score van Jef Sleekcx, die aan de basis lag van de succesvolle 'De SP is nodig'-campagne, was zeer aanzienlijk. Sleeckx staat deze keer slechts op de tiende plaats van de kamerlijst. Aanvankelijk wilde hij zelfs helemaal niet meer opkomen omdat hij zich verraden voelde door de partijtop, die hem ergens in het midden van de senaatslijst had gedropt. Blijkbaar kan de partijtop niet lachen met Sleeckx' eigengereide houding. Zo richtte de Molse voormalige leraar na de Witte Mars de Beweging voor Mensen van Goede Wil op, een vernieuwingsproject dat een stille dood stierf. Ook schaarde hij zich achter enkele partijgenoten en sympathisanten die klaarheid eisten in de Agusta-affaire. Normaal gezien eindigt de nationale politieke carrière van Sleeckx op 13 juni, maar gezien de ontstellende zwakte van de SP-kamerlijst zijn verrassingen niet uitgesloten. Vergeet ook niet dat hij zich sterk kon profileren door de vrijlating van trucker Willy Sollie. Voor het Vlaamse Parlement gokt de SP op Mechelaar Lucien Suykens en op nieuwkomer Jan Van Duppen, een arts uit Beerse die zich in korte tijd een brede en trouwe aanhang wist te verwerven in Turnhout. Pikant detail: Van Duppens broer Dirk is lijsttrekker van de PVDA.

VU/ID21 haalde in '95 alleen maar één zetel in de Vlaamse Raad, maar zet nu BV's als Flor Van Noppen en Margriet Hermans op de lijst. Voeg daarbij de zeer mediagenieke en piepjonge burgemeester van Dessel, Kris Van Dijck, en voorzitter Patrick Vankrunkelsven (lijstduwer) en je begrijpt een beetje beter de euforie die de afgelopen weken heerstte bij de VU-top wanneer het over de kieskring Mechelen-Turnhout ging.

Agalev brengt in deze kieskring een van zijn twee boegbeelden (sinds kort ook op een affiche!) in stelling. Turnhoutenaar Jos Geysels is al tien jaar lang de meesterstrateeg en ideoloog van de groenen. Opvallend daarbij is dat hij zich haast niet bekommert om louter regionale problemen. Met zijn hoofd zit hij steevast in Brussel: in het Vlaamse Parlement, waar hij ongetwijfeld de meest gehaaide fractieleider is. Binnenkort is hij misschien zelfs minister; dat is alvast zijn vurige hoop. Als het deze keer niet lukt, lukt het nooit meer, hoor je vaak in groene kringen. In de streek waar de groene beweging ontstond en waar de verkavelingsdrift alsmaar driester het prachtige groen wegknaagt, moet Agalev beter kunnen doen dan 8 procent. Agalev rekent daarbij ook sterk op Joos Wauters, die vooral de syndicale aanhang van de CVP en de SP moet bewerken met veeleer traditioneel 'rode' thema's als arbeidsduurvermindering en de vermogensbelasting.

Blijft het Vlaams Blok. Vooral in Mechelen is het bang wachten op het resultaat dat Luc Van Nieuwenhuysen, Pieter Huybrechts en John Spinnewyn zullen neerzetten. Bij de vorige verkiezingen groeide het Blok in Mechelen tot 19 procent van de stemmen. In Turnhout werden 13 procent gehaald. Ook in Lier en enkele kleinere gemeenten brak het Blok definitief door de 10-procentgrens. In Mechelen dreigt deze keer een heuse dijkbreuk met 'Antwerpse' proporties. De stad van de felgeplaagde burgemeester Geert Bervoets kwam de afgelopen jaren vaak in het nieuws met (straat)criminaliteit (gestegen met 44 procent), onveiligheid, samenlevingsproblemen en racisme. Zowel Vlaams Blok als VLD en zelfs meerderheidspartij CVP pleit in Mechelen voor een nultolerantiebeleid en net als in Antwerpen maakt een wispelturig politiekorps een écht grondige aanpak van het complexe onveiligheidsprobleem zeer moeilijk.

In Turnhout en in de meer landelijke streken van de kieskring heeft het Blok het moeilijk om het traditionele migrantenthema met enige geloofwaardigheid uit te spelen. Het gros van de migranten in de Kempen zijn Nederlanders. Precies de relatief grotere welstand van die ingeweken 'fiscale vluchtelingen' zorgt soms voor spanningen. Turnhout heeft nog altijd een vrij hoge werkloosheid en is ook een SIF-gemeente die steun krijgt van de Vlaamse overheid om de kansarmoede in te dijken.

In het verleden voelden politici uit de kieskring Mechelen-Turnhout zich vaak gediscrimineerd. Veel ministers of andere toppolitici heeft de streek inderdaad nooit geleverd. Heel wat streekgebonden grieven blijven dus verder gisten. Zo droomt de industrie in de Kempen al decennialang van meer industrieterreinen en van een snelle noord-zuidverbinding die dwars door het hartland van het oude 'Brabant' snijdt en Tilburg weer met Leuven zou verbinden via Turnhout en Geel.

De groene gemeenten tussen Antwerpen en Turnhout huiveren dan weer bij de gedachte dat na de tgv, die door de Noorderkempen zal denderen, binnenkort ook de IJzeren Rijn het nu al zo bedreigde groen verder zal vernietigen (en de grondprijzen doen dalen!). En de gewone pendelaar: die ligt niet wakker van al die Kempense megalomanie (In Turnhout wordt gewerkt aan een shoppingcentrum dat enkel in dat van Wijnegem zijn meerdere zal moeten erkennen). Die wil een goeie verbinding met Antwerpen, de grootstad die als een magneet de beste krachten wegzuigt uit de streek. Een verbinding per spoor liefst, maar ook via de snelweg. Gelukkig zijn de schier eeuwigdurende wegeniswerken aan de E313 eerstdaags achter de rug. Dan kunnen die van Mol en Herentals voortaan zonder vloeken naar Wijnegem scheuren.

Karl van den Broeck

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234