Donderdag 26/11/2020

De netwerken van Anciaux

De artistieke praktijk van de kunstenaar dreigt er een te worden van interne dossiertjes, begrotingsoffertes en recepties. Van politiek, kortom

Wouter Hillaert geeft uitleg bij de theatersubsidies

Vlaams minister van Cultuur Bert Anciaux heeft zijn verdict geveld over de subsidiëring van 184 organisaties voor de komende twee jaar. De discussie kan weer losbarsten: was het niet weer vooral zijn eigen verdict, in plaats van het weloverwogen advies van zijn dertien beoordelingscommissies? De minister vindt van zichzelf dat hij de aangeboden adviezen goed heeft gevolgd en procentueel gezien heeft hij absoluut gelijk.

De discussie gaat natuurlijk over de paar dossiers die negatief zijn beoordeeld en die Anciaux toch geld geeft. In het geval van Festival De Vrede en de sociaalartistieke organisatie Globe Aroma gaat het om "diversiteitsprojecten met sociaalmaatschappelijke noodzaak", aldus Anciaux. "En dat is een decretaal verankerd criterium." Hij heeft het er natuurlijk zelf in geschreven, maar wie kan ertegen zijn?

In de theatersector zal met meer reden de trom geroerd worden over het opvissen van het gekelderde Raamtheater. Ook hier spelen Anciauxs dada's, want het Raamtheater bereikt met zijn derdeleeftijdstheater een grote groep die elders veel moeilijker wordt bediend. 'Participatie' is de vlag waaronder Anciaux het Raamtheater van de commissiebijl redt, 208.000 euro minder subsidies (op 608.000 euro) is het zoenoffer voor zijn commissie (want het gaat niet om een uitdoofscenario, zegt Anciaux officieel).

De vraag is alleen of onder dat participatiediscours niet méér politiek speelt. Geruchten over een politieke Raamlobby zijn er allang. Concrete bewijzen niet, wel de vraag waarom het Antwerpse huis niet net als het wel geschrapte Theater Taptoe kan worden overgeheveld naar het decreet 'lokaal cultuurbeleid', in een convenant met de stad Antwerpen. Bovenstedelijk belang hebben ze, zeker artistiek gezien, alle twee even weinig.

Maar maten en gewichten kunnen verschillen.

Is dat ook niet het recht van een minister? Zijn maten staan ten dienste van de mensen of de integratie van zwakkeren via cultuur, en daar stelt de kunst zich in haar aanvallen altijd veel te makkelijk boven.

Een veel relevantere vraag is of Anciauxs vertoog en beoogde effect altijd wel overeenkomen met zijn beslissingen. "Een hoge instroom van nieuwe organisaties", zo verdedigt hij zijn subsidieverdeling.

Binnen de podiumkunsten klopt dat zeker voor dans, maar allerminst voor theater. Consolidatie is daar het codewoord. En de vijf (allang niet meer zo jonge) collectieven die stonden te trappelen om uit de projectenpot weg te raken, wordt ondanks hun positieve beoordeling de pas afgesneden. Zij zullen verder drukken op de projectenpot, waardoor echt jonge, nieuwe initiatieven nog amper kansen dreigen te krijgen.

Klopt niet, zegt Anciaux: voor afgestopte groepen als Tristero of De Parade zijn er de individuele werk- en ontwikkelingsbeurzen, en die worden veel te weinig gebruikt. Zij zorgen voor minder overhead, dus voor meer geld voor de artistieke praktijk zelf.

Anciaux zal van die individuele kunstenaar zelfs een cruciaal criterium maken bij de volgende ronde, zo benadrukt hij: grote huizen moeten hen onderdak lenen. Dan toch alles voor de kunstenaar en de kunst?

De grote huizen zitten nu al stampvol, en het systeem van de werkbeurzen staat nog allesbehalve op punt (hoor je hier en daar bij wie er wel al gebruik van heeft gemaakt). Daar kun je natuurlijk aan werken.

Een groter gevaar is dat het vooral 'netwerken' kan worden: dat de artistieke praktijk van de individuele kunstenaar er een wordt van ergens binnen raken, van onderhandelingen, interne dossiertjes, begrotingsoffertes en recepties. Van politiek, kortom. Kom dan maar eens aan creëren toe, laat staan aan een doordachte uitspraak over de buitenartistieke wereld die de minister via cultuur wil zien veranderen.

Wouter Hillaert is theatermedewerker van deze krant.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234