Dinsdag 27/10/2020

De navelvan een balorige natie

Een week na de electorale shock is Frankrijk nog volop bezig met een nationaal gewetensonderzoek. Wat betekent precies de overwinning van Jean-Marie Le Pen? Waarom de doorbraak van extreem-rechts op het platteland, waar geen migrant woont en alleen loslopende koeien de openbare orde bedreigen? We legden ons oor te luisteren in het Normandische dorpje Barenton, waar iedereen iedereen kent en de voordeur nooit op slot gaat. La douce France, bekeken door het vergrootglas van Asterix.

Erik Raspoet

Foto's Tim Dirven

De D907 Domfront-Mortain is een provincieweg zoals er door Frankrijk duizenden lopen. Het gaat op en neer, weelderige vergezichten wisselen af met pittoreske dorpen. Xavier stuurt zijn aftandse Citroën BX met een rotvaart door de bochten. Hij ruikt de stal, geen ribbel in het wegdek die hij niet blindelings kan situeren. Ik kijk mijn ogen uit, graaf in mijn geheugen. Mijn laatste bezoek dateert alweer van twaalf jaar geleden. Toen was het herfst, nu staan peren- en appelbomen in bloei. De bordjes zijn natuurlijk gebleven. Cidre, calvados, pommeau, het is overal te koop, rechtstreeks van de boerderij. Welkom in het departement La Manche, de apero-bar van Frankrijk. Dorpen van niks vliegen voorbij. Een kerkje, een bakkerij, een bistro en een handvol huizen, het decor waarin zich het gezapige leven van la France profonde afspeelt. We komen aan in Barenton, een uitgestrekt dorp van vijftienhonderd zielen op de grens van Normandië en Bretagne. Bossen, heuvels en akkers zover je kunt kijken, op de wegen meer tractoren dan auto's. De grootstad ligt ver achter ons, naar Rennes en Caen is het een uur rijden. La France profonde? Xavier en Marie-France moeten erom lachen. Alsof ze hier dag in dag uit met een baguette onder de arm door de straat lopen, alsof ze hier nog nooit van het internet hebben gehoord. Achterlijk is niet het woord, wel rustig. "Hier kent iedereen iedereen", zegt Marie-France. "Als we weggaan, laten we onze deur gewoon open. Als we boodschappen doen, blijven de autosleutels in het contact zitten."

Xavier draait het parkeerterrein op van zijn garage annex benzinestation, een sjofele bedoening die niet had misstaan in de film Bagdad Café. Dit is het eindpunt van een reis die vanmorgen in Mechelen is begonnen. Holderdebolder, want improvisatie heeft bij deze reportage een grote rol gespeeld. Lang geleden, tijdens een reis in Turkije, ben ik Xavier en Marie-France tegen het lijf gelopen. Hij garagist, zij verpleegster, twee globetrotters met de Guide du Routard als trouwe gezel. Het contact verwaterde, ik had in jaren niks meer van ze gehoord. En ineens viel het bericht uit de lucht. Xavier moest maandag op de Heizel in Brussel zijn voor het salon van de garagehouder. En dus stonden ze voor mijn deur, een dag na de presidentsverkiezingen die Frankrijk in een diepe identiteitscrisis hebben gestort. Op de salontafel lagen Franse kranten met schreeuwende koppen. Frankrijk vernederd, een natie onder schande gebukt, een kaakslag voor de republikeinse waarden. Op de televisie defileerden horden politologen en analisten om de electorale shock te duiden. Was het de versplintering van links? Lag het aan het fletse imago van Jospin? Was links in een valstrik gelopen door zich het veiligheidsprobleem als centrale thema te laten aanpraten? Op één vraag kon niemand een sluitend antwoord geven. Hoe valt de grote doorbraak van extreem-rechts op het platteland te verklaren? Xavier en Marie-France raakten er al evenmin uit. Een telefoontje naar het thuisfront had de laatste illusies de kop ingedrukt. Ook Barenton, waar het goed leven is en de voordeur nooit op slot gaat, heeft massaal voor extreem-rechts gekozen. Uiteraard is Jacques Chirac als nummer één uit de strijd gekomen. Barenton is, net als het hele departement La Manche, een bastion van de neogaullistische RPR. Niet de 258 stemmen van Chirac veroorzaakten dus consternatie, wel de 130 die Jean-Marie Le Pen naar een afgescheiden tweede plaats hebben gekatapulteerd. Lionel Jospin noch klein links komen hier in het stuk voor. De socialistische premier moet zelfs Jean Saint-Josse, de kampioen van de jacht, laten voorgaan. Barenton is lang geen alleenstaand geval. Chirac op één, Le Pen op twee, het algemene beeld in La Manche sluit perfect aan bij de nationale trend. Het kan altijd nog een tintje bruiner. In Orne en Calvados, twee buurdepartementen die even landelijk zijn als La Manche, heeft Le Pen met zijn racistische veiligheidsdiscours tientallen dorpen in de wacht gesleept. Dorpen waar niet één vreemdeling woont, dorpen waar nooit wat gebeurt, dorpen waar geen failliete fabrieken staan.

Waarom? De vraag valt in vruchtbare aarde in de Auberge de la Source, waar Xavier en Marie-France met enkele vrienden hebben afgesproken. Een buitenkans om het aangename aan het nuttige te paren. Terwijl de cider en pastis rijkelijk vloeien, luister ik naar la voix du bistro, altijd een gezaghebbende bron als het over de politieke onderbuikgevoelens van de Fransman gaat. Christophe, een restaurateur die zijn sluitingsdag bij de concurrentie viert, heeft voor Chirac gestemd. Tenminste, dat beweert hij, want zijn in alcohol gedrenkte betoog zou op een feestje van het Front National grote bijval oogsten. "Dit is een straf voor de linkse regering", fulmineert hij. "Het is hun verdiende loon. La gauche, c'est de la merde." Wat de socialisten in zijn ogen hebben mispeuterd? Ik verwacht een jeremiade over l'insécurité, maar Christophe tapt uit een ander vaatje. "Il y a trop de sociale", schreeuwt hij. "We betalen ons blauw aan belastingen en sociale lasten in dit land. En dan die bureaucratie, als zelfstandige word je er gek van. Weet je wat Jospin zijn vel heeft gekost?" Hij kijkt me woest aan, alsof hij me bij een verkeerd antwoord een klap gaat verkopen. "Les 35 heures", vervolgt hij. "De 35-urenweek. De socialisten zijn er apetrots op, maar in feite is geen enkele Fransman erover te spreken. Extra kosten voor de werkgevers, loonverlies voor de werknemers, niemand heeft er wat aan." Waarop onder de vrienden een hevige discussie losbarst. Trop de sociale, daar is iedereen het aan deze toog over eens. Maar is dat reden genoeg om voor een fascist te stemmen? Niet volgens Carine, de jonge uitbaatster van de Auberge de la Source. Le Pen, daar moet ze niets van weten. Zij heeft voor Arlette Laguiller gestemd, de trotskistische passionaria die samen met haar doctrinegenoot Olivier Besancenot een score van tien procent heeft neergezet. Met al de heisa over Le Pen zou men het haast vergeten: ook extreem-links heeft zondag een historische triomf beleefd. Met dank aan kiezers zoals Carine, die van Marx noch Trotski een letter hebben gelezen. "Ik heb vogelpik gespeeld", bekent ze. "Uit de zestien enveloppen heb ik er lukraak eentje gekozen. Het kon me niet schelen wie of wat, zolang het maar niet Le Pen of Jospin was. Het is Arlette geworden, ideaal om mijn proteststem uit te brengen." Al bij al is ze best tevreden met de uitslag. Dat de door haar verafschuwde Le Pen naar de tweede ronde van de presidentsverkiezingen gaat, daar maalt ze niet om. "Hij heeft toch geen schijn van kans", zegt ze met een schouderophalen. "Le Pen is de shocktherapie die we nodig hadden. Nu kunnen ze het signaal niet meer negeren. Frankrijk is de regelneverij en sociale politiek van links kotsbeu." Ras le bol, het gevoel is ook Eric niet vreemd. De jonge landbouwer en gemeenteraadslid uit het naburige Mantilly maakt er geen geheim van. Hij heeft voor Alain Madelin gekozen. Economisch rechts van Chirac, want ook volgens hem loopt het met de sociale lasten de spuigaten uit. "Maar ik ben allesbehalve blij met deze verkiezingen", zegt hij. "Voor onze streek is het een echte schande. Le Pen dankt zijn succes hier vooral aan gepensioneerden en bejaarden. Die mensen hebben de oorlog meegemaakt, die zouden toch beter moeten weten. Le Pen is een racist en een demagoog, zijn programma hangt aaneen van de tegenstrijdigheden. Hij gaat de landbouwsubsidies verhogen en tegelijk de belastingen verlagen. En dan zijn plan om uit de Eurozone te stappen en de frank opnieuw in te voeren, dat is economische zelfmoord. Ik kan er met mijn verstand niet bij dat de mensen aan zo'n oplichter hun stem vergooien."

Jammer genoeg ligt de doorsnee FN-kiezer niet wakker van inhoudelijke tegenstrijdigheden. Het programma van Le Pen doet dan ook geen appèl aan de kritische rede. Vage sentimenten daarentegen, worden wel schaamteloos geëxploiteerd. De aversie van sociale wetten en reglementen? Ze speelt een rol, Christophe is heus niet de enige die foetert op de 35-urenweek. Objectiviteit is daarbij ver zoek, niet een van de klagers slaagt erin mij duidelijk te maken waarom deze vorm van arbeidsherverdeling des duivels is. Het zal uiteindelijk duren tot ik een expert-comptable ontmoet die haarfijn uitlegt hoe de vork aan de steel zit. Grote bedrijven hebben deze uiterst complexe maatregel al lang in praktijk gebracht, tot tevredenheid van de werknemers en koele berusting van de werkgevers. Het zijn de kleine ondernemingen, voor wie de regeling pas dit jaar in voege trad, die ermee in hun maag zitten. Extra personeel aanwerven, zoals uitdrukkelijk de bedoeling is, vergt voor de KMO's een verregaande reorganisatie. Een gesprek met een expert-comptable kan overigens erg verhelderend werken. In één adem met de arbeidsduurvermindering wordt vaak de Contribution Sociale Généralisée (CSG) als een staaltje van socialistische bedilzucht verketterd. Het zoveelste bewijs dat links alleen maar in de portefeuille van de burger kan zitten. In werkelijkheid, zo legde de boekhouder uit, wordt de CSG gecompenseerd door een verlaging van de sociale lasten. Een doordachte maatregel: terwijl sociale bijdragen alleen op arbeid worden geheven, is de CSG ook op financiële transacties van toepassing. Een kwestie van rechtvaardigheid dus, alleen is Jospin er niet in geslaagd dat aan de kiezer duidelijk te maken. Communicatie is dan ook niet de grootste gave van de verslagen presidentskandidaat die zijn politieke pensioen heeft aangekondigd.

Het sociale beleid heeft ongetwijfeld gewogen op de stembusslag, net overigens als de werkloosheid die na 11 september licht gestegen is. Maar laten we niet langer om de hete brij heen dansen, de verklaring voor de electorale aardverschuiving ligt elders. De boekhouder, met zijn woorden van lof voor het regeringsbeleid, heeft niet voor Jospin maar voor de socialistische dissident Chevènement gestemd. Omdat die radicaler is, in zijn aanpak van de criminaliteit welteverstaan. Want ingebeeld of echt, l'insécurité is het thema dat deze verkiezingen animeert. Zelfs een geboren je m'en foutist als Xavier is niet immuun voor de psychose. Goed, tot nader order blijft hun voordeur de hele dag los. Maar hoe lang kunnen ze die onbekommerde levensstijl nog volhouden? Het is hier wel geen Marseille of Rijsel, maar helemaal maagdelijk is Barenton ook niet meer. Enkele jaren geleden was er een plaag van autodiefstallen. Zigeuners, bleek achteraf. Op een keer gingen dieven met de kassa van de supermarkt Coccinelle aan de haal, het filiaal van de Credit Mutuel zou even later hetzelfde lot ondergaan. En onlangs werd er in hun straat ingebroken, bij klaarlichte dag nog wel. Indrukwekkend is het niet, dat beseft Xavier ook wel. "Toch zijn de mensen bang", zegt hij. "Velen denken dat het aan de nieuwe autosnelweg ligt, de A84 van Caen naar Rennes. Vroeger was dit een afgelegen streek, wie hier niets te zoeken had, bleef weg. De A84 zuigt volk aan, ook volk met slechte bedoelingen zoals Oost-Europese bendes of zigeuners. Misschien zien ze spoken, tenslotte ligt de A84 hier ruim 35 kilometer vandaan."

Zelf heeft Xavier zijn stemgedrag niet laten beïnvloeden, niet door de A84 noch door die zeldzame inbreker die nu al de weg naar Barenton heeft gevonden. Hij heeft klein links gestemd, pour barrer la route à Le Pen. Maar waar zitten dan de kiezers van het Front National? Honderddertig, die kunnen zich niet allemaal verstoppen in een dorp waar iedereen de stamboom van iedereen kent. Xavier en Marie-France hebben wel vermoedens, maar niemand loopt ermee te koop. Misschien is die pudeur een hoopvol teken, het stemmen voor extreem-rechts is wel massaal maar nog lang niet banaal. De nieuwe Le Pen-kiezer? Een kind dat achter de rug van een volwassene een papieren zak doet ontploffen en zich zelf een ongeluk schrikt. Het beeld doemt op na talloze gesprekken in Barenton. We moeten de zaak niet opblazen, klinkt het sussend, dit is een accident de parcours. Vele FN-kiezers betreuren hun stemgedrag. Ze wilden alleen maar uiting geven aan hun dégoût, het lag allerminst in hun bedoeling Le Pen naar de tweede ronde van de presidentsverkiezingen te sturen. Konden zij nu weten dat de aanhang van Jospin massaal zou thuisblijven, er blindelings op vertrouwend dat hun leider zich wel vanzelf voor de eindsprint tegen Chirac zou plaatsen? Wees gerust, in de tweede ronde zullen ze braaf op Chirac stemmen om hun vergissing recht te zetten.

Xavier heeft een idee. Ik wil zo nodig een echte FN-aanhanger aan de tand voelen? Dan moet ik met zijn buurman gaan praten. Niet dat Bertrand een affiche voor zijn raam zou hangen. Maar Xavier kent zijn buurman goed genoeg. Als die niet FN stemt, dan niemand in Barenton. We bellen aan, een kalende veertiger met een bril doet open. Xavier legt de reden van mijn komst uit. Bij vorige gelegenheden sorteerde dat telkens grote hilariteit. Een Belgische journalist in Barenton, maak dat de ganzen wijs. Meermaals kwam mijn perskaart eraan te pas om het ongeloof te overwinnen, blijkbaar geniet Xavier een ijzersterke reputatie als lolbroek. Niks daarvan echter bij Bertrand, die meteen stevig van leer trekt. De verkiezingsuitslag? "Een welverdiende les voor de gauchisten", sneert hij. "Ze zullen voortaan wel een toontje lager zingen." Hij nodigt ons binnen. De pastis verschijnt op tafel, Françoise schuift een stoel bij. Voor wie het koppel heeft gestemd? Kun je geloven dat ze niet hebben gestemd? Met dat mooie weer is het er gewoon niet van gekomen. En in de tweede ronde kiezen ze voor Chirac, want Jean-Marie Le Pen als president, nee, dat is hen toch wat te dol. Niet meteen de bekentenis waarop ik me had verheugd, maar dat betekent geenszins dat Xavier zich in zijn buren heeft vergist. Bij navraag blijken Bertrand en Françoise toch wel reusachtig veel begrip te hebben voor de ideeën van Jean-Marie Le Pen. De herinvoering van de doodstraf? Puik idee, zeker voor kinderschenders en verkrachters. Zijn racistische discours? Daar kunnen ze fatsoenshalve niet achterstaan. "Maar toch", prakkiseert Bertrand, "het moet maar eens gedaan zijn met al die asielzoekers en illegalen die van onze welvaart profiteren. Frankrijk is de vuilnisbak van de wereld aan het worden." Van migranten komt het gesprek vanzelf op criminaliteit. De brandkast van de Crédit Mutuel en de kassa van Coccinelle worden andermaal betreurd, autodiefstallen van jaren geleden passeren de revue, het is allemaal de schuld van de A84. Ik denk aan de woorden van de gepensioneerde commandant van de gendarmerie die ik eerder op de dag heb gesproken. In Barenton gebeurt nooit wat. Loslopende koeien betekenen voor de openbare orde een grotere bedreiging dan criminaliteit. Maar zo licht laten Bertrand en Françoise zich hun obsessie niet uit het hoofd praten. In Barenton valt het misschien nog mee, maar dan moet je eens in Flers gaan kijken. Flers, weet ik ondertussen, is een kleine industriestad op 35 kilometer hier vandaan. De naam heeft in de wijde regio een kwalijke bijklank: een broeihaard van onveiligheid. Françoise weet waarom. "Ce sont les Arabes", zegt ze. "Mijn zoon zit er mee op school in Flers. Welnu, je zou voor minder racist worden. Ze dragen messen op zak, ze persen leerlingen af en ze dealen drugs." Onveiligheid, zo weet stilaan iedere politicus, is een ongrijpbaar fenomeen. Bertrand en Françoise zijn er het levende bewijs van. Al bij al, geven ze toe, is het in Barenton rustig wonen. En inderdaad, Flers is geen Marseille of Rijsel. Maar wil dat zeggen dat ze zich veilig moeten voelen? Ze zien toch elke avond op de televisie hoe het er in de grootsteden aan toegaat. Hebben we dat trouwens gehoord van die vader in Lisieux? Doodgeslagen door twee jonge maghrébins toen hij tussenbeide kwam om zijn zoon tegen hun pesterijen te beschermen. In Orléans werd dan weer een bejaarde door jongeren het ziekenhuis in geslagen, zijn bebloede hoofd sierde in de week voor de verkiezingen dagenlang de voorpagina's van populaire kranten, het was de beste propaganda die Le Pen zich kon dromen. Françoise zucht diep. Waar gaat het naartoe met dit land? Soms zou ze wensen dat ze geen televisie had.

Zelden strijken toeristen neer in Barenton. Ten onrechte, want de groene heuvels zijn een lust voor het oog. Overal hangt maretak in de bomen, we zijn in het land van Asterix de Galliër. Ik moet denken aan het beroemde plaatje met het vergrootglas waarin het dorp van de stripheld wordt voorgesteld. Heel Gallië door de Romeinen bezet, slechts één klein dorpje biedt dapper weerstand. Misschien is dat ook het gevoel dat vele kiezers in de Franse provincie in de armen van Jean-Marie Le Pen heeft gejaagd. Onbehagen over de moderniteit die steeds naderbij kruipt, over veranderingen waarop ze geen greep hebben, over tradities die verloren gaan, over de tochtgaten die zich steeds talrijker manifesteren in het warme nest van hun dorp. Twee jaar geleden stond Barenton op stelten. Het dorp, dat zo blank is als roomboter en zo Frans als een Boursin, kreeg voor het eerst met migranten te maken. Migranten, nou ja. De familie Merlo, vier volwassenen en zes kinderen, was komen overwaaien uit het Franse eiland La Réunion. Citoyens dus, maar wel zwart en dat hebben ze geweten. "De eerste maanden waren afschuwelijk", zegt Edith Merlo. "We werden aangekeken alsof we van Mars kwamen. Onze straat werd prompt herdoopt. De Rue des grands brûlés, vanwege onze huidskleur. Intussen voelen we ons beter aanvaard. De kinderen gaan hier naar school, we mengen ons zoveel mogelijk in het dorpsleven. Toch heb ik nog altijd zin om een bordje voor me uit te dragen. Ik ben geen illegaal, ik ben geen asielzoeker, ik ben een Frans staatsburger zoals iedereen." Ze is nog niet bekomen van de schok. Honderddertig dorpsgenoten hebben voor een racistische partij gestemd. "Daar zitten wij voor niks tussen", zegt Edith. "Maar het is daarom niet minder akelig. Ik vraag me af of het wel een verstandige beslissing was om onze kinderen hier op te voeden." Zelf heeft ze overigens voor Jacques Chirac gestemd. "Jospin kon me niet bekoren", zegt ze. "Chirac komt veel beter over op de televisie."

Wat zou François Mitterrand van deze verkiezingsuitslag hebben gezegd? Ongetwijfeld had hij de natie meeslepend toegesproken, Tonton was altijd op zijn best in moeilijke omstandigheden. Zijn portret hangt naast dat van Jacques Chirac in het kleine gemeentehuis van Saint-Cyre, een onooglijk buurdorp van Barenton dat gezegend is met een fantastisch restaurant. Tweehonderdvierenveertig stemmen werden hier uitgebracht, allemaal in hetzelfde hokje, een met groene stof en oranje biesjes beklede paskamer. Het kan nog een maatje kleiner. Frankrijk heeft nooit een fusie doorgevoerd, zelfs gehuchten van vijftig inwoners hebben een verkozen gemeenteraad. François Desfoux mag zich al achttien jaar burgermeester van Saint-Cyre noemen. Gescheurde jeans, een hemd vol vlekken, pantoffels, de gepensioneerde postbode maakt zich niet druk om zijn imago. De verkiezingsuitslag heeft deze bewonderaar van François Mitterrand niet vrolijk gemaakt. Saint-Cyre placht altijd een tikje progressiever te stemmen dan de omliggende gemeenten. Dit keer echter is het al rechts wat de klok slaat. Honderd stemmen voor Chirac, dertig voor Le Pen, slechts achttien voor Jospin. "Jammer", mijmert de sjofele burgemeester. "Jospin heeft het als premier niet zo slecht gedaan. Maar een staatsman als Mitterrand was hij ook niet."

Hubert Guesdon zul je niet zo gauw in jeans en pantoffels waarnemen, zijn stijl is zonder meer BCBG. De dokter is niet alleen burgemeester van Barenton, maar tevens voorzitter van de kantonale raad. Als RPR-militant kan hij zich nu al verheugen op de herverkiezing van Jacques Chirac. Toch kijkt hij met spanning uit naar de tweede ronde op zondag 5 mei. "Alles hangt af van de score van Le Pen", zegt hij. "Haalt hij evenveel stemmen als in de eerste ronde, dan zitten we met een probleem. Dat zou zoveel betekenen als de definitieve doorbraak voor extreem-rechts op het Franse platteland. Maar ik denk niet dat het zo'n vaart zal lopen. 21 april zal de geschiedenis ingaan als een eenmalig foertgebaar. Dat wil niet zeggen dat we het signaal van de kiezer mogen negeren. Het ergste wat dit land kan overkomen is dat links in juni de parlementsverkiezingen wint, waarna er een nieuwe periode van cohabitatie aanbreekt. Want dit land heeft een stevig, rechts beleid nodig. De socialistische regering probeerde de burger wijs te maken dat onveiligheid een subjectief gevoel is. Wel, dat pikt die burger niet langer. Een paar jaar geleden maakte ik met de familie een uitstap naar Parijs. Al onze auto's werden opengebroken, de politie nam niet eens de moeite om te komen kijken. Dat zijn zaken die de burgers in de gordijnen jagen, daar moet een einde aan komen." Waar ligt de grens tussen gewoon rechts en extreem-rechts? Ik vraag het me af als dokter Guesdon zich aan een delicate vergelijking waagt. Jonge delinquenten is gelijk aan jonge Maghrebijnen, poneert hij met grote stelligheid. Maar in Barenton hebben ze daar toch helemaal geen last van? "Dacht je dat wij geen televisie kijken", antwoordt hij. "We zien toch ook hoe jonge Maghrebijnen in de grootsteden synagogen in brand steken en auto's vernielen. Trouwens, we leven hier niet op een eiland. Flers ligt hier vlakbij, en daar wonen ook Algerijnen en Turken. Toeval of geen toeval, maar als die hier komen voetballen, is het altijd hommeles. Supporters schoppen keet, weigeren entree te betalen, er zijn telkens problemen."

We slepen de burgemeester voor een fotosessie naar de Romaanse kapel van Barenton die wondermooi op een heuvel ligt. In de muur is een gedenksteen aangebracht ter ere van de grootste geest die ooit in dit dorp het licht zag. Guillaume Postel, een priester die in de vijftiende eeuw de wereld afreisde en zich als groot kenner van de Levant ontpopte. Een universalist, jubelt het opschrift, bekommerd om de broederschap tussen de volkeren. Moeten ze daar in Barenton en bij uitbreiding in heel Frankrijk niet allemaal een voorbeeld aan nemen? Mijn suggestie sorteert weinig enthousiasme. "Guillaume Postel", zegt de burgemeester, "die stond bij zijn tijdgenoten bekend als een halvegare."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234