Maandag 17/02/2020

De naïevelingen van het klimaat

De optie van een rechtvaardig klimaatbeleid wordt vaak overgeslagen

Onder voorbehoud van een mirakel afgelopen nacht hebben twee weken klimaatonderhandelingen in Doha weinig opgeleverd. Wat nu? Moeten we doen wat VN-klimaatchef Figueres vraagt en elk onze verantwoordelijkheid nemen? Of mogen we rekenen op de rijken, die volgens Serge De Gheldere, klimaatambassadeur van Al Gore, "nu ook al wakker liggen" van het klimaat?

Lange tijd was ecologie het terrein van progressieve jongens en meisjes ter linkerzijde, maar vandaag sloven de machtigen der aarde zich uit om zich als gangmakers van de groene zaak te presenteren. Van BP tot Shell, van BNP Paribas Fortis tot Unilever, allemaal hebben ze wel ergens een milieuproject. Geen politieke partij of ze heeft een milieuprogramma. Vooral tijdens internationale klimaattoppen is het trekken en duwen om zich zo groen mogelijk te presenteren. Zelfs een oliekoninkrijk als Qatar, de grootste uitstoter van broeikasgassen per inwoner ter wereld, zit er niet om verlegen zich als groene voorvechter te profileren.

Allemaal samen voor het klimaat, is dat niet mooi? Vraag is welk project de nieuwe groene voorvechters naar voren schuiven, en welke conflicten zij liever onder water houden. Veel grote bedrijven en organisaties als de Global Investor Coalition on Climate Change zetten in op emissiehandel en andere markttechnieken. Intussen weten we dat emissiehandel allerlei nieuwe vormen van onrecht creëert, en dat het vaak vooral een manier is om de emissies te 'compenseren' door vaak erg bedenkelijke projecten in het globale Zuiden.

Om even terug te keren naar Qatar: het is een van die landen die het hard te verduren zullen krijgen met de klimaatverandering. Om zijn voedselvoorziening veilig te stellen zet het land in op landgrabbing, het inpalmen van vruchtbare grond in arme landen. Zo probeert Qatar greep te krijgen op 40.000 hectare vruchtbaar gebied in de Keniaanse Tana River Delta. Het gebied wordt bewoond door herders en kleine boeren, die al scherp verzet aankondigden. Door toenemende droogte in Kenia (mede het gevolg van klimaatwijziging) lijden nu al heel wat Kenianen honger. Wie zei ook alweer dat we allemaal in hetzelfde schuitje zitten?

Het 'allemaal samen'-discours klinkt goed, maar houdt niet stand. Het suggereert dat we te maken hebben met een gelijke strijd waarbij iedereen op dezelfde manier betrokken is. In de praktijk dreigt dit soort discours een obstakel te zijn om een geïnformeerde keuze te maken voor een effectieve en sociaal rechtvaardige klimaatpolitiek. De Gheldere heeft dus gelijk: we naderen een kantelpunt. Maar niet enkel een waar we moeten kiezen tussen een fossiele-brandstoffeneconomie en de zogenaamde 'groene economie'. Er is nog een derde optie, die iets te vaak wordt overgeslagen: die voor een sociaal rechtvaardig en democratisch klimaatbeleid. Een klimaatbeleid waarbij de grote investeerders, banken, en oliegiganten met hun gevaarlijke financiële spitstechnologie niet opnieuw aan het roer staan. Een klimaatbeleid dat inzet op sociale herverdeling, een moratorium op de verdere ontginning van fossiele brandstoffen, de strijd tegen de financiële markten, en voor grenzen aan de groei. Alleen, en daar schuilt het conflict, gaan we daarvoor 'rendabiliteit' als criterium moeten laten varen. 'Naïef', zullen de verdedigers van de 'groene economie' wellicht stellen. Maar bestaat de grootste naïviteit er niet precies in te geloven dat we de klimaatverandering gaan aanpakken met de hulp van financiële markten en beleggers, en met technieken die maar al te goed gelijken op die welke ons in de financiële crisis hebben gestort? Om die redenen is het niet genoeg om te wijzen op individuele verantwoordelijkheid of alle hoop te vestigen op miljardairs. Je hebt grote politiek nodig om het probleem op te lossen. Daarom mag een mislukking in Doha zo pijnlijk heten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234