Zaterdag 17/08/2019

De naam Fortuyn is niet langer een loden last

De zittende Nederlandse partijen putten weer moed, want in de peilingen verliest Lijst Pim Fortuyn wat van haar aantrekkingskracht. Geschrokken zijn ze wel in Den Haag. En wakker geworden ook. Vier weken kunnen genoeg zijn om het tij te keren.

Amsterdam

de Volkskrant

Lidy Nicolasen

Makelaar Harry Mens had hem nog zo gewaarschuwd. "Pim pas op, dadelijk piek je te vroeg." Maar Pim Fortuyn sloeg de raad in de wind en nam toch deel aan de gemeenteraadsverkiezingen in Rotterdam. Daar veroorzaakte hij op de avond van de zesde maart een politieke aardbeving.

Nu, vier weken later, moeten Mens welhaast profetische gaven worden toegedicht. De peilingen kunnen even strelend zijn als genadeloos, ook voor Fortuyn. Hij heeft kandidaten onverwacht en plotseling laten delen in de euforie van een mogelijke verkiezingswinst. Nu is de weg terug ingezet, al kan niemand voorspellen tot hoe ver die voert.

Het bureau dat enkele maanden geleden als eerste de vlucht voorwaarts van Fortuyn signaleerde, Interview-NSS, noteerde medio maart het voor een nieuwkomer ongekend hoge zeteltal van 24. Opnieuw als eerste voorspelde Interview, dat samen met het tv-programma Nova een politieke barometer bijhoudt, vorige week ook de neergang. Volgens Interview heeft Fortuyn nog 19 van de 24 zetels over. De andere peilers bevestigen deze trend. Nipo kwam gisteren via 2Vandaag met een stand van 23 zetels, een verlies van drie. Op de Politieke Aandelenmarkt van de Volkskrant verkochten beleggers flink en daalde Fortuyn van 23 naar 18 zetels.

Pim Fortuyn in de vrije val? De afgelopen tien dagen hield de opschudder van de nationale politiek zich buiten beeld. Bewust. Ook komende zondag zal hij niet deelnemen aan een lijsttrekkersdebat in het tv-programma Buitenhof. Om de kiezers te tonen dat het zonder hem bedroevend saai is, zeggen zijn woordvoerders. Om ontmaskering van het fenomeen te voorkomen, zeggen politieke vijanden. Niemand die het antwoord kent. Laat staan de kiezers, die zich de afgelopen maanden van hun grilligste kant hebben laten zien. "Nederland is vol", zei Fortuyn en voor veel kiezers brak de hemel open. "Ik word de nieuwe minister-president omdat de mensen dat willen."

Maar Den Haag krabbelt terug, na enkele weken van totale verdoving. Niet in alle gesprekken valt meer de naam van Pim Fortuyn. Niet elk plan wordt op fortuyniaanse wijze gehekeld. De leiders van de grote partijen erkennen, soms ruiterlijk, soms schoorvoetend, dat ze slapend op weg waren naar de verkiezingen. Ze geven toe dat ze een Fortuyn nodig hadden. En zie: ze krabbelen weer terug, zeteltje voor zeteltje, alsof de kiezers vinden dat de gekte lang genoeg heeft geduurd. Nog staat Fortuyn hoog in de peilingen, snoept hij kiezers weg en is hij een niet te onderschatten opponent. Maar hij ligt niet langer als een loden last op de schouders van zijn tegenstanders. De liberale VVD-leider Hans Dijkstal overwon in zijn partij een interne revolte tegen de wijze waarop hij de liberalen wil aanvoeren en campagne wil bedrijven. Socialistisch PvdA-leider Ad Melkert slaagde erin kritiek binnenskamers te houden. Maar de druk op beide lijsttrekkers was groot en beiden konden niet ontkomen aan professionele uitbreiding van hun campagneteams. Oud-VVD-leider Hans Wiegel placht jaren geleden in campagnetijd te zeggen: "Verkiezingen zijn in zes weken te winnen." Er zijn nog vier weken te gaan.

Pim Fortuyn weigert voorlopig elk debat met andere politici

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden