Vrijdag 30/10/2020

'De naakte mens is GEEN MISDAAD'

Poedelnaakt, met enkel fluo-oranje sportsloffen aan. Zo ging de Zwitserse performance-artieste Milo Moiré (32) de voorbije dagen viraal met haar protestactie voor de Dom van Keulen. Blote borsten en billen tegen seksueel geweld. 'Noem me gerust een schaamteloze kunstenares.'

De vrouw met een eigen naaktkalender zette nu ook seksueel geweld op de agenda. "Wij zijn geen loslopend wild, zelfs niet als we bloot zijn", zo luidde de tekst op de pancarte van performancekunstenares Milo Moiré. Tien minuten lang trotseerde ze voor de kathedraal van Keulen in haar nakie de ijskoude wind en priemende blikken. Uit protest, nadat op oudjaar op hetzelfde plein tientallen vrouwen werden lastiggevallen.

Dat ze een geval apart is in de kunsten maakte Moiré eerder al duidelijk. Zo belandde ze vorig jaar nog een nacht in een Parijse cel omdat ze er blootfoto's nam, samen met toeristen aan de Eiffeltoren. 'Naked Selfies', heette het project, volgens Moiré "een karikatuur van hoe we onszelf onbesuisd blootgeven in tijden van sociale media".

Eerder, in 2013, maakte ze al furore toen ze met niks meer dan een bril en een haarelastiekje de metro en trein opstapte. Met de woorden 'bh', 'slip', 'truitje' en 'broek' op het lijf geverfd. Pas echt bekend werd Moiré in 2014, toen ze op Art Cologne een 'action painting' maakte met verfeitjes die ze uit haar vagina liet floepen. Nooit eerder liepen de securitymannen op Duitslands grootste kunstbeurs zo nerveus in hun walkietalkies te hakkelen. Of dit kunst was, zo polste een reporter bij een mannelijke toeschouwer. "Dat is moeilijk te zeggen, maar het is wel interessant", glom hij, waarop de vrouw aan zijn zijde hem ei zo na doodbliksemde.

Milo Moiré schrikt er niet meer van op, zegt ze, als we haar thuis in Düsseldorf opbellen. "Ik zie het wel vaker tijdens mijn performances, dat vrouwen zich blauw ergeren. Maar - opvallend - bij mijn jongste politieke statement in Keulen kwamen de negatieve kritieken bijna uitsluitend van mannen."

Wat hoopte u eigenlijk te bereiken met uw protestactie in Keulen?

Moiré: "Ik wilde vooral een statement maken voor de vrijheid van vrouwen, voor de rechten die we de voorbije vijftig jaar afgedwongen hebben. Niemand mag die waarden met de voeten treden. Vrouwen moeten zich vrij kunnen bewegen, zelfbewust en autonoom.

"We moeten er ook bij stilstaan dat ons eigen vrouwbeeld, als je het wereldwijd bekijkt, spijtig genoeg in te weinig landen overheerst. Vandaar dat we des te harder moeten inzetten op die vrijheid, en ze met trots verdedigen.

"De kern van mijn boodschap is deze: ik ben ervan overtuigd dat vrouwen niet langer als seksobject worden gezien zodra een naakte vrouw evenveel respect kan afdwingen als een dame met kleren aan.

"Als ik met mijn actie slachtoffers van seksueel geweld kan aanmoedigen om erover te spreken of om van zich af te bijten, dan heb ik al veel bereikt."

U bent recht voor de raap, stopt uw verontwaardiging niet weg. Vertrekt uw kunst vanuit die gevoelens, als het over seksueel geweld gaat?

"Absoluut. Die massa-aanranding heeft mij in de kern van mijn wezen geraakt. Als mens, als vrouw, als kunstenares, als psychologe en als Europees burger. De reactie vanuit de politieke wereld heeft me diep geschokt. Alsof vrouwen nu ineens een gedragscode nodig hebben. Komaan, zeg. In de plaats daarvan zou de politiek juist maatregelen moeten nemen om ieders vrijheid te beschermen.

"De uitspraak van Keuls burgemeester Henriette Reker - dat vrouwen meer dan een armlengte afstand moeten houden - laat uitschijnen dat de slachtoffers zelf iets verkeerds gedaan hebben. Maar dat is natuurlijk niet zo. Je mag de schuld niet bij hen leggen."

Als naaktkunstenares doet u meermaals de temperatuur stijgen. Was u zelf ooit slachtoffer van seksuele intimidatie?

"Ik ben al meermaals lastiggevallen, ja. Als vrouw en als artiest. Als jong meisje werd ik ooit door twee jongemannen in een ondergrondse parking meegesleurd. Ze probeerden me de kleren van het lijf te scheuren, maar ik heb toen zo hard gesparteld en geschreeuwd dat ze het allebei op een lopen hebben gezet.

"Maar het overkomt mij nu nog, verbaal dan. Als het over mijn naaktperformances gaat, krijg ik heel vaak beledigingen naar mijn kop geslingerd. Vooral op het internet, waar het lekker anoniem kan. 'Hoer', sissen ze dan. Of ze beginnen me gewoon af te dreigen."

Kwatongen stellen uw blootacties in vraag. Want is het artistiek gezien niet makkelijk en opportuun om je kleren uit te trekken en een protestbord omhoog te steken?

"Als vrijdenkend mens zag ik het in Keulen gewoon als mijn verdomde plicht om te protesteren. Tenslotte adem en belichaam ik die waarden van vrijheid en autonomie. Dat is mijn hoogste goed. Wil je daar uiting aan geven, dan kan de manier waarop niet pittig genoeg zijn.

"Mijn lichaam is mijn doek. Met respect, maar ook meedogenloos, zo zet ik mijn naakte lijf in. Bij elke performance heeft mijn naaktheid een andere betekenis, het gaat telkens om een ander statement. Want jawel, er zijn veel meer noemers voor een bloot lichaam dan enkel 'erotiek' of 'porno'. Ons lijf is deel van onze natuur, onze menselijkheid. De naakte mens is geen misdaad."

'Normaal moet je voor een peepshow betalen, nu is het gratis', liet een oudere heer zich tijdens uw protestactie in Keulen ontvallen. Leiden uw borsten soms niet net af van de boodschap?

"We denken snel in hokjes. Het klopt: ik word soms snel weggezet als 'een model', niks meer. Niet iedereen doet de moeite om nauwgezet toe te kijken. Toch is mijn boodschap een sterk signaal, geloof ik. Ze zet anderen aan het denken. Tijdens mijn performances reageren de toeschouwers vaak geïrriteerd, gewoon omdat ze het geheel niet kunnen plaatsen. Ik breng hen in een soort Schwellenzustand, in een modus waarin ze moeten openstaan voor iets nieuws, zoals een onbeschreven blad. Ik steek hun vertrouwde omgeving in een verrassende context.

"Zo worden de voorbijgangers niet alleen toeschouwers, ze dragen ook een verantwoordelijkheid voor hun eigen gedrag en reactie. Ze worden deel van de act."

We moeten er geen doekjes om winden: u mag gezien worden. En u steekt uw lijf niet weg. Bent u, zoals sommige media omschrijven, 'de vrouw van de naakte provocatie?'

"Provocatie? Dat klinkt voor mij al te zeer als sensatie. Effekthascherei. In de Arabische wereld was ik al een provocateur door alleen al mijn haren te tonen. Maar voor mij draait het uiteindelijk altijd om een menselijk statement, sociaal of politiek. Noem mij dus liever een 'schaamteloze' kunstenares'. Ik maak karikaturen, trek alledaagse dingen in twijfel. Al ben ik, eerlijk waar, niet altijd zo brutaal. (lacht)"

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234