Zaterdag 27/11/2021

De mythe van de individuele emancipatie

Hicham El Mzairh, Open Vld-politicus en buschauffeur van De Lijn is tegen wat hij de etnisch-culturele databanken noemt (DM 23/2). Om tot zijn punt te komen maakt El Mzairh toch enkele vreemde kronkels, enerzijds erkent hij dat mensen met vreemde herkomst er vaak niet helemaal bij horen en dat groepsdenken zich dus vertaalt in de realiteit, anderzijds mag de overheid geen beleid uitstippelen om die groep erbij te laten horen. Immers: "Het antwoord is niet de samenleving opdelen in hokjes."

Hoe mooi de 'weg met etiketten'-boodschap ook mag klinken, ze draait de wereld op haar kop. Er is een groeiende ongelijkheid in onze samenleving, en die is in niet weinig gevallen geënt op de etnisch-culturele dimensie. We wijzen graag op de recente berichten dat in Vlaanderen ongeveer de helft van de inwoners van Marokkaanse en Turkse afkomst onder de armoedegrens leeft. Dat gegeven is niet minder dan een maatschappelijke tijdbom. Maar ook de hooggeschoolde allochtonen bevinden zich helaas procentueel veel meer in de werkloosheid dan hun autochtone collega's of soms zelfs hun laaggeschoolde allochtone collega's. Er is dus veel meer aan de hand dan de bekende argumenten van Mzairhs Open Vld-collega's over 'hun' arbeidsethos, kennis van het Nederlands en te lage diploma's. Steeds weer stellen verschillende onderzoeken een duidelijke correlatie vast tussen de gepercipieerde identiteit en de plaats in onze samenleving. In die zin wordt het 'allochtoon-zijn' dus wel degelijk een maatschappelijke realiteit. De vraag hoe we dat kunnen veranderen is zeer pertinent.

Bij El Mzairh stoelt alles op het liberale uitgangspunt van het individu: "Maar in wezen is iedereen gelijk en heeft iedereen de vrijheid om het zelf te maken. En is iedereen tezelfdertijd ook verantwoordelijk om de nodige inspanningen te leveren. De emancipatie in een multiculturele samenleving gebeurt individueel, niet via de groep." Kortom, 'de allochtoon' moet zichzelf maar emanciperen, maar hij mag zich daarvoor niet groeperen, laat staan dat er gerichte acties naar die groep mogen uitgewerkt worden. Dat is toch wel een zeer vreemde gedachte in het licht van de geschiedenis van emancipatiebewegingen. Er is geen enkele emancipatiebeweging die zich niet gegroepeerd heeft om emancipatie te bewerkstelligen. Denken we maar aan de vrouwenbewegingen, de Vlaamse strijd voor gelijke rechten, de arbeiders of de zwarten in de VS. Dat is nu net de paradox van elke emancipatiebeweging. Om haar doel te halen, namelijk gelijkheid, dient ze te vertrekken vanuit de bestaande situatie van ongelijkheid. Om het onderscheid tussen 'wij' en 'zij' op te heffen moet eerst de reële ongelijkheid tussen 'wij' en 'zij' weggewerkt te worden.

Het zou toch duidelijk moeten zijn dat het schrappen van woorden en doen alsof we allemaal individuen zijn met gelijke rechten er niet voor zorgen dat een realiteit verandert. In den beginne hadden we het over gastarbeiders, migranten en nu allochtonen. De etiketten zijn veranderd, de ongelijkheid is maar gegroeid. Indien het beleid het legitieme en bewonderenswaardige doel heeft om de woorden autochtoon en allochtoon uit het woordenboek te schrappen, dan zal het eerst een gericht beleid moeten voeren om het onderscheid in de realiteit weg te werken en op die manier de concepten overbodig te maken. Helaas is het daarom nodig het concept 'allochtoon' te hanteren en specifieke maatregelen uit te werken.

Dany Neudt, coördinator Kif Kif vzw, en Ico Maly, verantwoordelijke Kif Kif MediaWatch

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234