Vrijdag 02/12/2022

'De muziekindustrie had me bijna gebroken'

De Londense punkdichteres Anne Clark (54) reeg de successen aan elkaar in de jaren 80, maar rijk werd ze daar niet van: 'Mijn eerste platenfirma heeft me bijna 20 jaar opgelicht.' Nu brengt ze, gepokt en gemazeld, het merendeel van haar tijd door in het Oost-Vlaamse Kieldrecht. Samen met haar partner Tine. 'België is mijn tweede thuis geworden.'

Begin jaren 80 was Anne Clark een van de bekendste gezichten uit de new wave, naast namen als The Cure, Depeche Mode en Fad Gadget. De punkdichteres maakte met 'Sleeper In Metropolis' en 'Our Darkness' twee onverwoestbare songs, maar gleed net zoals de meeste van haar generatiegenoten nadien weer langzaam onder de radar. Tot onlangs bekend raakte dat ze al zes jaar een relatie heeft met een Vlaamse vrouw, én een flink deel van haar tijd in het landelijke Kieldrecht doorbrengt.

We ontmoeten de Britse in Sint-Niklaas, waar ze later op de avond haar tournee afsluit. Haar partner Tine is er ook. Zij kijkt enigszins geamuseerd naar de overweldigende media-aandacht. "Het is niet dat we ons de voorbije jaren hebben verstopt, maar hier in de buurt kijkt niemand naar ons om."

De dag na ons gesprek zullen de twee naar Portugal vertrekken om een week te helpen in een tehuis voor verwaarloosde honden, waar Clark intussen ook meter van geworden is. "Dieren en de natuur: dat blijft mijn lange leven", zegt de inmiddels 54-jarige dichteres. "Veel mensen vinden het vreemd dat ik in een plek als Kieldrecht ben beland. Maar voor mij is dat volkomen logisch. Ik ben opgegroeid in Londen, en daar heb ik vooral van onthouden dat ik er nooit meer wil wonen. De grootstad is me te hectisch. Te lawaaierig, ook.

"Hier zitten we midden in het groen en kunnen we lange wandelingen maken met de hond. Dat zijn de dingen die me écht gelukkig maken. Ik ben een echt buitenmeisje. Officieel woon ik nog steeds in Groot-Brittannië, waar ik ook een huis op het platteland heb. Maar als ik niet op tournee ben of aan projecten werk, verblijf ik in België bij mijn geliefde."

Ziet u uzelf hier permanent wonen? Kieldrecht is niet meteen het epicentrum van de popmuziek.

Anne Clark: "Je drukt je nog beleefd uit. (lacht) Ik breng voor mijn job ook veel tijd door in Duitsland, maar het voordeel van dit vak is dat je eigenlijk eender waar kan werken. In Kieldrecht woont Tine, én kan ik mijn batterijen weer opladen. Het is dus mijn tweede thuis geworden.

"Bovendien hou ik enorm van de Belgische mentaliteit. Ik zie jullie als een mediterraan volk dat in het Noorden woont. Belgen zijn echte bon vivants, hè? Jullie weten wat er echt toe doet in het leven. Lekker eten, een goede levensstandaard, en tegelijk toch een sterke werkethiek. Voor mij is dat het perfecte evenwicht.

"Ik las onlangs een onderzoek waaruit bleek dat België in de top drie staat van landen waar de balans tussen de verschillende sociale klassen het best in evenwicht is. Groot-Brittannië bengelt helemaal onder aan die lijst."

U hebt naast amoureuze, ook muzikale banden met België. Negen jaar geleden al nam u een plaat op met de Vlaamse elektroband Implant.

Clark: "België heeft van jongs af al een belangrijke rol in mijn leven gespeeld. Thuis hadden we heel vaak studenten uit Europa over de vloer, en vooral de Belgen zijn achteraf echte vrienden gebleven. Mijn eerste shows buiten Groot-Brittannië waren ook hier. En belangrijker: in Londen kreeg ik wel een podium, maar geen geld.

"Toen ik het voorstel kreeg om het Kanaal over te steken voor een betaald optreden, dacht ik dat de organisator me belazerde. Ik hield er niet eens rekening mee dat ik in België volgers had. Terwijl het publiek dat ik bij jullie toen heb opgebouwd, me vandaag nog steeds volgt. Raar, want ik ben nooit modieus of trendy geweest.

"Eigenlijk hoor ik in geen enkel hokje thuis. Ik kan dus alleen veronderstellen dat mijn muziek veel mensen persoonlijk raakt. Bij popsongs ligt dat anders. Daar draait het in de eerste plaats om een melodietje, en doet de inhoud er minder toe. Mijn werk is net enorm tekstgedreven, en op de koop toe ben ik niet eens een zangeres. Ik declameer mijn teksten.

"Ik heb me al vaak afgevraagd waarom ik in eigen land altijd tegen een opgestoken middenvinger aankijk, terwijl er in Griekenland, Duitsland, Spanje, Frankrijk, Nederland en België wél geluisterd wordt. Terwijl Engels daar niet de voertaal is, en het dus een enorme inspanning van het publiek vergt."

Stoort het u dat uw naam bij het grote publiek toch vooral verbonden blijft aan twee klassiekers van decennia geleden: 'Our Darkness' en 'Sleeper In Metropolis'?

Clark: "(blaast) Nee. Ik ben vooral dankbaar dat die songs er zijn, omdat ze me tot vandaag de kans geven om te doen wat ik het liefst doe. Vergeet ook niet dat de muziekindustrie vandaag heel anders in elkaar zit dan toen. We leven in een andere wereld, waar niemand nog platen koopt. Bovendien is het als artiest mijn taak om het publiek te blijven uitdagen, en dat lukt niet door dertig jaar aan een stuk dezelfde plaat te maken.

"Ik zie veel muzikanten die gewoon teren op het verleden, en geen enkele moeite doen om hun werk naar het hier en nu te vertalen. Dat snap ik niet. Precies omdát ik ouder word, is het belangrijk om relevant te blijven. Ik heb akoestische optredens gegeven, met muzikanten samengewerkt die uit een jazzachtergrond kwamen, enzovoort, omdat ik altijd een nieuw en jong publiek wilde blijven aanspreken.

"Muziek componeren en poëzie schrijven zijn emotionele bezigheden. Soms passen daar het beste keyboards en elektronische beats bij, andere keren werkt een viool of een cello gewoon beter. Hoe ik weet welk nummer wat nodig heeft? Dat zijn instinctieve keuzes. Een artiest leeft op gevoel."

Wilt u met uw werk nu een andere visie overbrengen dan dertig jaar geleden? Op je Wikipediapagina staat dat je vroegste platen flirtten met weltschmerz. In uw recent repertoire lijkt er hoop op te flakkeren.

Clark: "Hoop zorgt ervoor dat je elke ochtend uit je bed kruipt en aan een nieuwe dag begint. Ik ben vandaag zeker optimistischer dan toen. Ik leef graag, en geniet volop van schoonheid. De wereld zit vol met mooie, lieve mensen, maar daarnaast zijn er ook een hoop hufters die de boel voortdurend verkloten met hun wreedheid. Het enige wat ik daar tegenover kan stellen is mijn eigen gedrag. Ik probeer dus zo goed en zo vriendelijk te zijn, in het volle besef dat ook mij dat niet altijd lukt.

"Ik maak me sterk dat die attitude op mijn platen doorschemert. Los daarvan draait het in alles wat ik doe om communicatie. Omdat we daar allemaal nog vaak in mislukken. Soms is één verkeerd woord al genoeg om een gigantisch misverstand te creëren. Tussen vreemden, maar net zo goed tussen geliefden. En dat terwijl we via de media voortdurend gebombardeerd worden met boodschappen, slogans en beelden.

"Zelf vind ik het alleszins veel gemakkelijker om via een gedicht te communiceren, dan met een dagelijks gesprek. Poezië, muziek en kunst overstijgen de menselijke tekortkomingen op dat vlak. Daarmee kan je praten zonder woorden."

Veel mensen weten niet dat u ook na de hits altijd aan de slag bent gebleven, en nog steeds optreedt. Hoe komt het eigenlijk dat u zo lang uit de schijnwerpers bent gebleven?

Clark: "Ik heb me een tijdje in Noorwegen teruggetrokken. De muziekindustrie had me bijna letterlijk de rug gebroken, en ik moest even op mijn positieven komen. Mijn eerste platenfirma heeft me compleet opgelicht. In mijn beginperiode verkocht ik honderdduizenden albums, maar daar heb ik nooit een cent van gezien. Zo is het bijna twintig jaar geweest.

"Het lijkt een ander leven inmiddels, maar toen werd het op den duur een heel vicieus oorlogje. De platenfirma dreigde ermee dat ik nooit nog muziek zou kunnen uitbrengen, en probeerde elk contact af te snijden dat ik in de loop van mijn carrière had opgebouwd.

"Dat is aardig gelukt, met als gevolg dat ik drie, vier jaar nauwelijks heb kunnen werken en achteraf weer van nul moest herbeginnen. Uiteindelijk ben ik in Londen naar het hooggerechtshof gestapt om een klein percentage van het geld waar ik recht op had te kunnen recupereren."

U bent een kind van de punk, een genre dat ontstaan is uit onvrede met de toen heersende economische crisis. Vandaag zijn we er nog erger aan toe, maar ik hoor geen opstand, geen revolutie in de muziekwereld. Hoe komt dat, denkt u?

Clark: "De laatste keer dat popmuziek de maatschappij een spiegel voorhield, was toen hiphop onstond in de achterwijken van New York. De eerste rappers kaartten echte wantoestanden aan. Nu merk je dat mensen vooral door angst worden gecontroleerd. Vroeger had je fascisme, communisme en de kerk: dingen waar je je radicaal tegen kon afzetten. Nu blijft iedereen luilekker in de zetel voor zijn flatscreen hangen, in plaats van de straat op te gaan.

"Er wordt meer over de nieuwe iPhone 6 gepraat, dan over de diepe economische crisis waar we met z'n allen in verzeild zijn geraakt. We zijn er alleen maar materialistischer op geworden. Ik ook, maar tegelijk probeer ik daar met mijn werk toch iets tegenover te stellen. Zelf lees ik sowieso geen kranten meer, en ik probeer zo weinig mogelijk naar het nieuws te kijken."

U voelt niet de behoefte om geïnformeerd te blijven?

Clark: "Ik kan het gewoon niet hebben dat in de media altijd de nadruk wordt gelegd op hoe slecht de mens wel is. Mensen zeggen me wel eens dat mijn werk deprimerend klinkt, maar daar ben ik het niet mee eens. Als je echt in een depressie wil sukkelen, dan moet je gewoon naar het journaal kijken.

"Ook dat heeft met ouder worden te maken. Ik ben veel gevoeliger voor slecht nieuws dan vroeger. Wat me stoort, is dat op televisie zowel bij het weerbericht als bij het nieuws dat er in Irak twintig kinderen werden opgeblazen dezelfde toon wordt aangehouden. Mijn poëzie is intens, en tegelijk toch optimistisch. Ik hoop dat mensen die naar een optreden komen luisteren anderhalf uur in de muziek leven, en even wég zijn van de wereld. Er is niets mis met een beetje escapisme."

Algemeen wordt aangenomen dat de tieners van nu misschien de eerste generatie in meer dan honderd jaar zal zijn die het minder goed zal hebben dan de vorige....

Clark: "... en dat is tragisch, maar veel heeft ook te maken met de keuzes die van bovenaf worden gemaakt. Vandaag zie je dat er enorm op cultuur wordt bespaard. Nu ook in België, maar in Groot-Brittannië is dat proces al veel langer aan de gang. Daar werden de kunstopleidingen als eerste geschrapt. Omdat kinderen daar de kans kregen om zich te ontwikkelen. Om dingen in vraag te stellen, ook. Maar dat willen ze niet van bovenaf. Vandaag wordt er vooral verwacht dat je netjes in de pas loopt, en je koest houdt. Een heel beangstigende vaststelling."

Maakt u zich zelf zorgen over uw financiële onafhankelijkheid? Artiesten zijn, zeker als ze op een podium staan, sowieso afhankelijk van de grillen van het publiek. De ene dag ben je hot, de andere val je van je voetstuk.

Clark: "Het cliché zegt dat artiesten nooit met pensioen gaan, en dat is prima. Ik wil zo lang mogelijk doorgaan. Er bestaat niet echt een regeling voor muzikanten. Ik denk dat er verwacht wordt dat we blijven werken tot we kromgeleefd achterover vallen. (lacht) Tegelijk zie je in regluliere jobs ook dat de zekerheid wegvalt. Zoals het nu gaat, voorspel ik dat bakkers, boekhouders en dokters straks hetzelfde te wachten staat. Niemand heeft nog garanties. Alleen in de banksector zit je nog veilig. Daar raakt iedereen nog steeds met alles weg.

"Nu, ik heb geluk. Er zijn zoveel mensen die een job doen die ze haten, en tot hun 65ste moeten doorgaan voor ze eindelijk aan hun leven kunnen beginnen. Voor ik de muziek instapte, heb ik nog een tijdje in een psychiatrische instelling gewerkt. Bureaujobs gedaan, ook. Knettergek werd ik ervan."

Waar kwam uiteindelijk de behoefte vandaan om op een podium te staan?

Clark: "Dat is bij élke artiest voer voor psychologen. Iedere performer heeft iets fouts in zich dat hem ertoe drijft om op een verhoogje te gaan staan. In de hoop om gehoord, erkend en geaccepteerd te worden.

"In de dagelijkse omgang ben ik nog steeds ontzettend verlegen. Thuis werd ik wel gestimuleerd om kunst en poëzie te ontdekken. Ik ben echt opgegroeid tussen boeken en muziek. Eigenlijk wilde ik actrice worden, maar dat was een opleiding die mijn ouders zich niet konden veroorloven. Ze vonden het met mijn achtergrond ook niet de meest geschikte opleiding. Actrices, dat was niet ons soort volk.

"Het heeft lang geduurd voor ze een beetje begrip kregen voor wat ik deed, maar toen duidelijk werd dat ik van de muziek en de poëzie kon leven, hadden ze daar wel bewondering voor."

Anne Clark heeft met de Duitse elektronicamuzikant HerrB een nieuwe ep uit. Life Wires is verkrijgbaar bij After Hours Productions. Ze is samen met haar band live te zien in Leuven (21/11, Het Depot) en Brugge (22/11, Stadsschouwburg). Meer info op www.anneclarkofficial.com

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234