Dinsdag 18/01/2022

De motivatie van de aankomende student en hoe ze te meten

'Gebrek aan motivatie is steeds vaker een probleem in het onderwijs'

Als (en alleen als) toekomstige universiteitsstudenten geselecteerd zouden moeten worden, dan vindt bijna de helft van onze wetenschappers dat dat op grond van een motivatietest moet gebeuren. Maar wat is een motivatietest?

Headhunters en selectiebureaus voeren motivatietests uit om de beroepsgeschiktheid van iemand te onderzoeken. Iemand op grond van zijn motivatie naar deze of gene studierichting afleiden, is echter andere koek. Want hoe meet je die motivatie? Er kan naar beroepsinteresse gepeild worden. Naar iemands prestatiegerichtheid, doorzettingsvermogen, interesse, taakgerichtheid of 'voeling met de materie'. Maar zoveel is zeker: motivatie is geen eenduidig begrip.

"De motivatietest wordt ook niet zó vaak gebruikt",zegt Ria Lauwers van de dienst studieadvies van de VUB. "Wij gebruiken zo'n test als zich een individueel probleem met een student voordoet en we er met een gesprek alleen niet uitkomen. Hoe dan ook is het de bedoeling te kijken hoe bij die persoon de relatie tussen studiegedrag en motivatie speelt."

De goede oude IQ-test blijft het beproefde recept bij selectieproeven. Lauwers: "Ideaal is die test nochtans niet, omdat het IQ zeker niet het enige criterium is voor iemands studiegeschiktheid. Een IQ-test levert ook maar een momentopname op." En de emotionele intelligentie? "Die testen we niet echt, al peilen we in ons onderhoud met de student wel naar zijn sociale vaardigheden. Als er grote problemen zijn, verwijzen we door, eventueel voor geestelijke begeleiding." Misschien kan er voor de motivatietest inspiratie geput worden uit wat in het secundair onderwijs gebeurt. Zo heeft het Nederlandse consultancybureau Teaching & Schoolmanagement (TSM) samen met de afdeling Onderwijs- en jeugdstudies van de Universiteit Leiden een instrument ontwikkeld dat de zogenaamde motivatie- en attributiestijl van leerlingen meet. Karin Muts, office manager bij TSM: "Docenten zeggen steeds vaker over leerlingen dat ze minder gemotiveerd zijn dan vroeger, en zicht meer bezighouden met telefoontjes, uitgaan en bijbaantjes dan met de leerstof. De interesse in schoolse zaken neemt af en het verzuim neemt toe. En wat je ook zegt of doet, niets lijkt de leerlingen echt te bereiken." Dat was ook de reden voor TSM om de test te ontwikkelen.

Een gebrek aan motivatie, zo blijkt, kan talrijke oorzaken hebben. Veel heeft te maken met gevoelens van succes en mislukking. Ook een laag zelfbeeld kan mensen weghouden van dingen waar ze niet per se slecht in zijn. "Als iemand weinig vertrouwen heeft in de eigen capaciteiten", stelt Muts, "zal dit leiden tot een lage succesverwachting bij het uitvoeren van een taak. Mogelijke gevolgen zijn vermijdingsgedrag of het snel afhaspelen van taken om de stress te reduceren."

Maar de motivatie is ook met de doeloriëntatie verbonden. Waarom leert iemand iets? Soms bestaan daar sociale motieven voor, terwijl de docent vooral op prestaties hamert. Muts: "Die twee verschillende doelstellingen kunnen een mismatch doen ontstaan, die ertoe leidt dat de leerling zich onbegrepen of niet op zijn plaats voelt." Daaraan verhelpen, zegt TSM, kan de motivatie ten goede komen.

"Gebrek aan motivatie is hoe dan ook steeds vaker een probleem in het onderwijs", zegt Muts. Maar op concrete resultaten blijft het in Leiden nog even wachten. "De test is nog niet operationeel."

Lode Delputte

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234