Imbo & Goovaerts

De Morgen wenst u, de regering en de hele wereld een zalm toe

2 ©Charlotte Dumortier

Niet dat we willen stoefen, maar geef toe: u had nooit gedacht dat een zalm u zo zou beroeren. Tegen de stroom in zwemmen. Dat wensen we u, de regering en de hele wereld toe. En onszelf natuurlijk. Want we kunnen het met zijn allen gebruiken. Meer zalm.

Share

Helaas voor de mensen die weer in een hokje willen leven en denken: de maatschappelijke orde is gewijzigd

©Franky Verdickt

Ergens eind oktober, in de mailbox van De Morgen:

"Beste mevrouw, er zwemt dus een zalm door uw krant. Proficiat hoor, maar ik zie dat beest niet. Ik zie enkel de ruk naar links die uw krant maakt. Bij deze heb ik dan ook besloten uw krant niet meer te lezen. Met vriendelijke groet."

Ergens eind oktober, slechts enkele uren later, in de mailbox van De Morgen:

"Beste mevrouw, u wil dus zalm zijn. Tegen de stroom in zwemmen. Maar ik lees in uw krant alleen dingen die juist met de stroom meegaan. Uw krant maakt een ruk naar rechts. Ik zal ze dan ook niet meer lezen. Met vriendelijke groet."

Geen nood, velen onder jullie smaken onze zalm wel. Maar die stroom, die intrigeert wel. Tegen welke stroom zwemmen we dan in? De linkse? Of de rechtse? Een hamvraag.

Schreven we enkele jaren geleden nog pagina's vol dat de links-rechtstegenstelling stilaan aan het verdwijnen was, dan staat ze nu weer op scherp. Rechtse regering, linkse oppositie. Je bent voor of tegen. Voor of tegen de stakers. Voor of tegen maatregel X of Y. Voor of tegen mensen. Voor of tegen een godsdienst. Waren we in dit land ooit bijna koning van het compromis, dan staan we nu weer scherp in de tegenstellingen.

Eindelijk is er weer voer voor discussie. En niet over faits divers, wel over relevante zaken als rechtvaardige belastingen, Piketty, stakingsrecht, levenskwaliteit, cultuurbesparingen en natuurlijk de regering. Waren we op een gegeven moment bijna apathisch over onze politieke leiders, dan staan ze vandaag weer in het middelpunt van onze belangstelling. Politiek leeft weer. Er mag weer worden gepraat over ideologie. De polarisering van de samenleving levert gesprekken op die boeiend en leerrijk zijn. Het debat staat op scherp.

Zo scherp zelfs dat we niet meer opkijken van een belediging meer of minder. Het geroep en geblaf op Twitter en andere sociale media doet pijn aan de ogen. Zelfs een doodsbedreiging slikken we tegenwoordig. Dapper zijn de roepers vaak niet. Anoniem gooien ze hun radicale ideeën de wereld in. Maar ook dat verandert. Tijdens de laatste nationale staking zag je plots vrienden ruzie maken op Facebook, net als aan de toog en aan de keukentafel. Een teken dat we geraakt worden in wie we zijn.

Is het angst die polariseert? De nieuwe Vlaamse en federale regeringen zijn, jawel, nieuw. Met nieuwe dingen gaan we onwennig om. Voeg daarbij een economische crisis die we blijkbaar maar niet de baas kunnen, extra besparingen die we aan den lijve ondervinden en een oppositie die zowel in woord als in daad een nieuwe adem heeft gevonden.

Dat leidt tot onzekerheid. Wat brengt februari bijvoorbeeld? Nog meer besparingen? Nog meer sociale onrust? Niemand die het vandaag weet. In tijden van onzekerheid zoeken mensen naar houvast, een hokje waarin ze zich thuis voelen. Iets dat helaas versneld leidt tot hokjesdenken. Links staat weer gelijk met progressief, rechts met conservatief. Beide strekkingen verdelen niet alleen ons land, wereldwijd leiden ze tot oorlogen.

Hybride meningen

Helaas voor de mensen die weer in een hokje willen leven en denken: de maatschappelijke orde is gewijzigd. Een sp.a-lidkaart geeft geen alleenrecht meer op het progressieve denken. Ook een sp.a'er durft weleens hard op te treden in een asieldossier. Flinks heet dat dan. Zoals een N-VA'er weleens durft te pleiten voor een hoger minimumloon. Dan staat hij centrum-links. Als het kind maar een naam heeft. Een hokje. Misschien dat u ook wel hebt gelezen dat vele ondernemers wel voor een vermogenswinstbelasting zijn. Zoals er arbeiders zijn die toch liever willen werken om hun bedrijf te steunen dan te gaan staken. De meningen zijn hybride geworden.

Dat maakt het debat ingewikkelder dan vroeger. En interessanter. Ideologie alleen volstaat niet meer om het pleit te winnen. Er zijn meer dan twee denkpistes. Er zijn meerdere stromingen. En wie het debat wil aangaan, moet argumentatie bovenhalen. Wie gehoord wil worden, moet ook luisteren.

En dan loopt weer een mail binnen:

"Beste redactie,

In de krant van 17/12 lees ik op de opiniepagina:

- een bevooroordeeld extreem rechts standpunt van Anton van Zantbeek.

- een quasi fascistoïde standpunt van een N-VA-collaborateur tegen de vakbond.

Mag ik graag een antwoord hierop: is De Morgen van plan voort te gaan met het podium te geven aan extreem rechts, zoals dit de laatste maanden al het geval was?

Ik ben al meer dan twintig jaar abonnee. Ik verwacht een antwoord van jullie."

Beste lezer, het antwoord is dat deze krant geen podium geeft aan fascisten of extreem rechtsen. Wel aan andersdenkenden. Omdat wij geloven dat alleen het debat, waarin diverse stromingen aan bod komen, ons denken verrijkt. Ons slimmer maakt omdat we worden uitgedaagd. Onze argumentatie verrijkt zodat we het volgende debat beter kunnen aangaan.

Buiten de doos

Wij definiëren geen stroom waarin we willen meezwemmen. Net als we niet tegen die ene bepaalde stroom ingaan. Onze ambitie is de variëteit aan opinies in deze samenleving te respecteren, ervan te leren en niet instant te concluderen. Wanneer we dan wel een zalm zijn? Als we voelen dat een bepaalde stroming het objectieve denken verstoort. Als het mainstream wordt een bepaalde stelling voor waarheid aan te nemen, als het kuddedenken dreigt te overheersen. Dan stappen wij uit de stroom, nemen we een rustpauze, luisteren en gaan weer van start.

De zalm is een attitude die we u toewensen voor volgend jaar. Misschien ergeren die andere meningen u wel mateloos, maar ze dagen u wel uit en zetten u aan het denken. 2015 belooft op alle vlakken een boeiend jaar te worden. Dat wil u niet beleven met alleen uw eigen idee in het hoofd. Aan ons om u op scherp te houden.

De zalm is een attitude die we eveneens onze regeringen en hun oppositieleden toewensen. Opdat ze aanzet tot het verlaten van ideologische hokken en de weg wijst naar het buiten-de-doosdenken. Dat zullen onze politici nodig hebben. Want pasklare antwoorden liggen er niet voor de uitdagingen die hen in 2015 te wachten staan. Die vergen creativiteit, allesomvattend denken en een mentaliteit van tegen de stroom in. Een zalm dus. U weet ons te vinden.

De Morgen wenst u een prettige kerst en een zalmig 2015.

zine