Zondag 13/06/2021

De mop van de olifant en andere prijskampverhalen

In Vlaanderen, land van tombola's en prijskampen, valt alles te winnen. Q-music gaf gisteren een ruimtereis weg, maar zo spectaculair hoeft het echt niet te zijn: een varkenskop en een kilo pensen bij de jaarlijkse Sint-Antoniusviering in Houtem zijn ook niet te versmaden. Een prijs kan een leven veranderen. Maar niet altijd in goede zin, zo blijkt.

Door Kim Herbots

De uiteindelijke winnaar van de Q-ruimtereis, Dimitry Mestiaen, moest de afgelopen week hard werken voor zijn superprijs (zie p. 2), maar zelfs een simpele tekenwedstrijd kan een enorme impact hebben op een mensenleven. Vraag dat maar aan Magda Gilles. "In de winter van 1984 woonden wij in de Ardennen", vertelt ze. "Het was zo koud dat de kinderen op school niet buiten konden spelen. Om ze bezig te houden, vroeg de school de ouders een exemplaar van het tijdschrift Pourquoi pas? mee te geven. Daarin stond een bon om deel te nemen aan een tekenwedstrijd van Batibouw: de kinderen moesten hun droomhuis tekenen."

De beide kinderen van Gilles deden mee. "En toen werd het carnavalvakantie", vervolgt ze. "Ik lag in Gasthuisberg en plotseling kreeg ik telefoon van mijn man. Onze dochter Leen, toen een jaar of 10, had iets gewonnen en moest bij de hoofdonderwijzer komen. Wij zeiden nog tegen onszelf: dat moet dan iets groots zijn, misschien wel een kleuren-tv. (lacht)"

Maar het was groter, veel groter. "Wat later belde mijn man opnieuw: Leen had een huis gewonnen. Met een tekenwedstrijd! Onvoorstelbaar, toch?" Dat 'huis' bleek bij nader inzien een bon ter waarde van 2 miljoen frank te zijn om een huis te laten bouwen. Met een kanjer van een adder onder het gras. "Alles was vastgelegd", aldus Gilles. "Het was een huis met één slaapkamer. Tja, daar konden wij niets mee doen: we hadden twee kinderen."

Het gezin zat op dat moment in een luxepositie: ze woonden gratis in een huis van hun werkgever. "Maar hoe jammer zou het geweest zijn voor Leen als we die prijs niet zouden aanvaarden?", zegt Gilles. "Oké, we moesten een stuk grond kopen en behoorlijk wat geld toeleggen om een groter huis te laten bouwen. Maar uiteindelijk hadden we een eigen huis."

Het hele dorp stond in rep en roer, maar Leen bleef er rustig bij. "Op de dag van de prijsuitreiking gingen alle kinderen van haar school naar de film, maar zij kon niet mee omdat ze interviews moest geven. Daar is ze heel kwaad om geweest. Eigenlijk kon het haar niet veel schelen. Aangezien wij dat huis kregen omdat zij minderjarig was, vonden we wel dat we haar iets moesten geven. Het werd een walkman. Dat was toen het van het. Meer kon er niet af. Nee, wij moesten een huis bouwen."

Het huis is inmiddels verkocht. "We wonen al een paar jaar terug in Vlaanderen", zegt Gilles. "In een appartement in een totaal andere stijl. Dat hadden wij bij het huis immers nooit kunnen kiezen, maar ach, we waren er toch blij mee. Ik heb nog altijd de tekening van Leen. Niet het origineel, dat heeft Batibouw me tot mijn grote spijt nooit willen geven, maar het artikel uit de Pourquoi pas? heb ik ingekaderd."

Winnen brengt vaak het slechtste in een mens naar boven. "Ik heb het genoeg gezien", zegt Walter Capiau, de man die meer auto's, broodroosters en reizen heeft uitgedeeld dan gelijk wie in Vlaanderen. "Die hebzucht in hun ogen. Voor de opnamen van het Rad van Fortuin begonnen, spoorde ik kandidaten altijd aan om, als ze echt veel wonnen, ook wat cadeaus aan de verliezer te geven. Natuurlijk zouden ze dat doen, zeiden ze. Tot de opname van de uitzending. Ik kan de keren niet tellen dat ik buiten beeld teken stond te doen van 'geef ook iets aan uw kompaan'."

"Het ergste wat ik op dat vlak ooit heb meegemaakt was ten tijde van Hoger lager", vervolgt hij. "Een oudere vrouw deed mee samen met een winkelier uit haar dorp. Als ik mij niet vergis haar bakker. Ze wonnen de wagen. Als een deelnemend koppel niet verwant was, moesten beiden achteraf tekenen en onderling uitmaken hoe ze de prijs zouden verdelen. Dat gebeurde. Een paar weken later kregen we echter telefoon van die vrouw. Of ze nu niks gewonnen had? Wat bleek: die man had haar in alle verwarring na de uitzending een verklaring laten ondertekenen waarin ze afstand deed van de wagen. Dat is een hele zaak geworden. Het parket is die handschriften bij ons komen vergelijken. Uiteindelijk heeft het die winkelier veel schade berokkend. Het was een kleine gemeente. Bovendien kwam uit dat het niet de eerste keer was dat hij gesjoemeld had."

Slechte verliezers beschuldigden Capiau er wel eens van dat hij het rad manipuleerde. "Ik zou zelfs pedalen hebben gehad om het op bankroet te doen stoppen", lacht hij. "Geloof mij, wij werden zo streng gecontroleerd dat dat echt niet had gekund."

Maar in al zijn jaren als quizmaster heeft Capiau ook de andere kant van de mens gezien. "Ooit zat er een vrouw van boven de 100 in de Verjaardagsshow. Ze won een chic etentje met haar hele familie en ze nodigde ook haar tegenkandidaten uit. Het jaar erna hebben die mensen zelf een verjaardagsfeest voor haar georganiseerd. Ik herinner mij ook een man die bijna een miljoen frank won. Hij gaf ter plekke de helft weg aan zijn tegenstrever."

Sommige mensen zijn door het dolle heen met iets kleins. "In de Verjaardagsshow mochten mensen zelf hun cadeau kiezen", vertel Capiau. "Soms stond ik te kijken van wat ze vroegen. Ik herinner mij een hele corpulente man wiens droom het was ooit op een dier te zitten. Wij hadden toen de hele uitzending lang een olifant achter de studio staan voor als hij zou winnen. Dat gebeurde, en die man beleefde echt waar de dag van zijn leven. Hij is de hele studio rondgereden op dat beest."

Niet iedereen is zo dankbaar voor zijn prijs. "Ik heb ooit een advertentie zien staan: 'Auto te koop, gewonnen bij Rad van Fortuin', lacht Capiau. "Vele kandidaten deden dat. Er waren zelfs mensen die regelmatig naar de opnamen kwamen om achteraf de prijzen over te kopen." Maar de meubels en het huisgerief konden niet ingewisseld worden. "Dat waren meestal modelletjes die wel wat promotie konden gebruiken. Vandaar."

Prijzen brengen niet altijd geluk. Een jongeman won in Hoger lager de auto, maar nog voor de aflevering werd uitgezonden, verongelukte hij. "De uitzending niet tonen was geen optie: de kandidaten konden drie keer terugkomen, en de logica van de show zou verloren gaan", ald us Capiau. "We hebben maar ooit een keer een opgenomen aflevering niet uitgezonden: het Rad van Fortuin op de dag na de dood van koning Boudewijn. Een van de te raden begrippen was 'Pietje de Dood'."

Tom Torremans, een twintiger die bij het Vitayaprogramma De job van je leven een baan als radiopresentator bij 4FM won, kreeg meer miserie dan geluk. De radiozender bood hem een job bij het ochtendblok aan. Het programma begon om 4.30 uur 's morgens, onmogelijk voor iemand die aangewezen is op het openbaar vervoer. Torremans werkt momenteel elders, maar afgelopen is de kwestie niet: de rechtszaak is nog hangende.

Mark A. uit De Pinte kan ook weinig goeds zeggen over de dag dat hij een wedstrijd won. De postbode ging een paar jaar geleden aan de haal met voor een paar duizend euro aan pensioengeld en vluchtte in volle zomer naar Blankenberge. Daar ging hij naar de jaarlijkse revue in het Witte Paard kijken. De show beviel de man zo goed dat hij nog een tweede keer ging kijken. Zijn geluk kon niet op toen hij bij de tombola tijdens de pauze een reis naar Frankrijk gewonnen bleek te hebben. A. kroop enthousiast op het podium en sloeg een praatje met presentator met dienst Jacques Vermeire. Helaas voor de postbode zat in de zaal een ex-collega van hem. De vrouw bracht de politie op de hoogte, en in plaats van een ticket naar Frankrijk kreeg A. een enkele reis naar de cel.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234