Zaterdag 21/05/2022

De 'Montagnes Russes' roetsjt voorbij

Filip Vanluchene werd in 1997 terecht voor deze tekst bekroond

WAT: Montagnes Russes WIE: Publiekstheater Gent WAAR EN WANNEER: tot 27 oktober, telkens van woensdag tot en met zaterdag om 20 uur in Arca, Sint-Widostraat 3, 9000 Gent. Tel. 09/225.01.01ONS OORDEEL: Een aangename, maar te oppervlakkige voorstelling.

Gent / Van onze medewerker

Peter Anthonissen

Nadat stukken van hedendaagse Vlaamse theaterauteurs een eerste keer werden geënsceneerd, vinden ze zelden hun weg naar het toneel terug. Uitzonderingen op de regel is het werk dat Theater Zuidpool sinds 1997 met Arne Sierens, en met Walter Hus sinds vorig seizoen met Jan Decorte verricht. Dat het Publiekstheater Gent donderdag met Montagnes Russes van Filip Vanluchene opende, was daarom een statement op zich. Een jonge ploeg onder leiding van regisseur Domien Van Der Meiren maakte er een aangename maar te oppervlakkige voorstelling van.

Met Montagnes Russes (1995) won de West-Vlaamse schrijver Filip Vanluchene in 1997 de driejaarlijkse Cultuurprijs van de Vlaamse Gemeenschap voor Toneelliteratuur. Volkomen terecht, zo blijkt bij een hernieuwde kennismaking met die tekst. Zoals zijn andere stukken situeert Vanluchene zijn Montagnes Russes in een West-Vlaams dorp. Centraal staat een gezin met twee zussen, één broer en een kind. Wie de ouders van het kind zijn, laat de auteur lang in het midden. De zevende verjaardag van de jongen valt samen met de komst van de Montagnes Russes, een gigantische roetsjbaan waarnaar uitgekeken wordt, omdat ze het hoogtepunt van de dorpskermis belooft te worden.

De Montagnes Russes is niet enkel een mooie metafoor voor het leven, ze geeft ook aan hoe Filip Vanluchene het stuk heeft opgebouwd. Het verborgen verleden, dat - in tegenstelling tot bijvoorbeeld Henrik Ibsen - door de betrokken personages zelf gekend is, komt beetje bij beetje aan de oppervlakte. Het doemt op, raast voorbij en verdwijnt weer, om even later opnieuw langs te komen. Het complexe spel dat Vanluchene met ginder en hier, met toen en nu, met droom en werkelijkheid aangaat, weerspiegelt de grillige gedachtegang van de figuren. Ook het vertelperspectief verandert voortdurend. Toch behoudt de schrijver steeds de controle over de tekst. Hoewel de praatzieke Marcel Doornaert de tekst soms de gekste richtingen doet inslaan (tot op het Sint-Pietersplein in Rome toe), keert Vanluchene steeds opnieuw tot de kern van zijn vertelling terug.

Gezien de ragfijne structuur van het stuk was het niet zo'n bijzonder goed idee van regisseur Domien Van Der Meiren om er hier en daar in te knippen. Als toeschouwer voel je niet onmiddellijk inhoudelijke hiaten dan wel ritmestoornissen aan. Montagnes Russes is een tekst met een innerlijke klok. Door tekstpassages weg te laten, slaan Van Der Meiren en zijn acteurs af en toe een tel over. Niet enkel daaruit blijkt dat Vanluchene een auteur is die in grote mate zelf bepaalt welke vorm de ensceneringen van zijn werk aannemen. Het valt bijvoorbeeld op hoe hij deze jonge ploeg, net als De Tijd bij de 'oervoorstelling' van het stuk in 1995, tot 'het vertellen' verleidt. Van Der Meiren bouwt wel spelmomenten in, maar zij dienen voornamelijk ter illustratie van wat elders op het toneel gezegd wordt.

Elk van de vijf acteurs heeft een vaste 'vertelplek' op het toneel, die hij of zij slechts sporadisch verlaat. Jef Ravelingien (Marcel Doornaert) staat meestal in het midden, terwijl Sophie Derijcke (Marie-Rose) zich rechts van hem bevindt. In vergelijking met hen beiden houden Mathijs Scheepers, Liesbeth Jannes en Yves Degryse zich iets meer op de achtergrond. Dat is deels het gevolg van de coupures in de tekst. Toch is er sprake van een hechte, goed op elkaar afgestemde spelersgroep, die van veel inzet en enthousiasme getuigt. Dat is prettig en aangenaam om te zien.

Een minder positieve constante is dat de spelers de scherpe kantjes van de vertelling afnemen. Vaak gaan ze erg licht over de tekst heen, terwijl die toch gaat over gebeurtenissen die hun personages op jonge leeftijd hebben getekend. Lucas Vandervost riep daartoe bij De Tijd een broeierig sfeertje op, dat een zeker ongemak creëerde.Van Der Meiren wil te zeer onderhouden, en blijft daardoor aan de oppervlakte.

Door tekstpassages weg te laten slaan Van Der Meiren en zijn acteurs af en toe een tel over

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234