Zondag 08/12/2019

De molensteen van het moederschap

Sanneke van Hassels verhalen mogen dan wel suggestief en doortimmerd zijn, ze beklijven niet altijd. In 'Ezels' wemelt het van zorgzame moeders die willen uitbreken.

"Als je de pers moet geloven, is het korte verhaal het zieke zeehondje van de literatuur", zo tekende Herman Stevens onlangs op in De Reactor. Meer nog: het is "een bedreigde diersoort", waar uitgevers amper nog oren naar hebben. Want verhalenbundels doen het niet zo best aan de kassa. Elke schrijver wil bovendien het liefst voor vol worden aangezien met een stevig uit de kluiten gewassen roman. In de schaarser wordende literaire tijdschriften vind je ze nog wel, de korte verhalen, die voor aanstormende auteurs een opstapje kunnen betekenen naar een uitgeverscontract.

Toch zijn er ook schrijvers die het korte verhaal als het alfa en omega van de letteren beschouwen. Denk maar aan de negentiende-eeuwse Fransman Guy de Maupassant of de Amerikaan Raymond Carver, wiens kale short story's over getormenteerde gezinnen in de suburbs school blijven maken. Lydia Davis en Alice Munro gelden als Carvers hedendaagse Amerikaanse literaire erfgenamen. Bij ons hebben F.B. Hotz, Maarten Biesheuvel en A.L. Snijders op korte verhalen hun oeuvre gegrondvest. En ook Annelies Verbeke en Elvis Peeters hebben zich steeds als vurige pleitbezorgers van het kortere verhaal geprofileerd.

Sinds kort draagt de Nederlandse kritiek Sanneke van Hassel (°1971) op handen. Al heeft ze intussen een roman op haar conto (Nest), met haar drie bundels (IJsregen, Witte veder en het pas verschenen Ezels) is ze gekroond tot een ware hogepriesteres van het korte verhaal. Zelf noemde ze het ooit "een genre dat de lezer kans biedt in de trein tussen Leiden en Amsterdam een complete roman uit te lezen". Sober, strak en suggestief: zo kun je haar stijl omschrijven.

Telkens welt er uit Van Hassels verhalen een zekere troosteloosheid op en blijven de personages achter met een waaier aan gemiste kansen. Zeker in Ezels is dat geval: hardnekkig pogen ze hun leven een fikse draai te geven, maar telkens weer worden ze met zichzelf geconfronteerd. Of met de ongemakken van de dagelijksheid. Vaak zijn het jonge, beredderende moeders die ondervinden dat het ware leven hen ontglipt of zich in een keurslijf geprangd voelen. Het moederschap blijkt een molensteen om de nek. Ze breken uit, maar binden ook weer in. Een gratuite ontmoeting met een man of het weer opduiken van een jeugdliefde, zoals in het verhaal 'Phoenix, Arizona', brengt hen in de war. Even laten ze hun hulpbehoevende kroost in de steek, waarna het schuldgevoel venijnig terugslaat.

Exemplarisch is 'Indian Summer', waarin een vrouw zich voor een namiddag in de armen werpt van een westernartiest in indianenpak. Wanneer ze thuiskomt, neemt ze draad weer op met haar onverschillige man Hugo en rusteloze kinderen. "Ze deed haar ogen dicht, nog vijftien jaar en dan zou ze op reis gaan, voor een hele tijd, alleen." In 'Ezels' is een man op pad met zijn bijna veertigjarige, nog kinderloze vriendin. Ze belanden bij een kinderboerderij, waar zij haast een poesje wil adopteren. Terwijl hij haar inpepert dat ze bijna veertig is. De biologische klok tikt luid onder dit sterke verhaal.

Een mooie zin zul je bij Van Hassel met een vergrootglas zoeken: het effect zit hem in de opeenstapeling van haar uitgeklede zinnen. Geheel volgens de Nederlandse Nescio-traditie: geen woord te veel. Van Hassel weet hoe ze situaties onbehaaglijk moet laten aanvoelen. Dat gebeurt zonder stemverheffing en zonder pathos, zodat je soms goed moet opletten waar de crux zit. In Ezels leveren Van Hassels personages een nietsontziend maar hopeloos gevecht tegen de sleur. Toch heb je het gevoel dit al eens eerder gelezen te hebben. Dit is meer dan degelijk vakwerk van de schrijversschool, maar de beroering blijft te vaak uit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234