Woensdag 21/10/2020

Standpunt

De mislukking van politici als Hulot onthult een democratisch pijnpunt

Beeld Eva Beeusaert

Bart Eeckhout is opiniërend hoofdredacteur. 

Met het ontslag van minister van Ecologie Nicolas Hulot verliest de Franse regering-Macron een van haar vedettes – in meerdere betekenissen van het woord.

De zeer korte politieke carrière van Nicolas Hulot (15 maanden) doet denken aan de weliswaar wat langere loopbaan van Réginald Moreels in ons land. Qua achtergrond hebben de heren met elkaar gemeen dat ze bekend werden door hun ervaring op het terrein: Moreels was hoofd bij Artsen Zonder Grenzen, Hulot populariseerde de strijd om klimaat en milieubehoud vooraleer hij minister werd.

Ook hun persoonlijkheid is gelijklopend: tikje ijdel, egocentrisch met lichte neiging tot messianisme. In de politiek, waar Rome nooit op één dag gebouwd wordt, moet dat wel tot frustratie leiden.

Zelfs in hun exit zitten parallellen. Hulot verraste president en premier door de scoop aan de radio te geven, Moreels sloeg in 2000 met een even onverwachte persbriefing de deur van de CVP/ CD&V achter zich dicht (om vervolgens bij Open Vld en zelfs opnieuw CD&V uit te komen, maar dat terzijde). Als motief voor hun vertrek gaven ze allebei aan niet op te kunnen tegen het gekonkel in de coulissen.

Geen heiligen

Allicht is die motivatie nogal eenzijdig gekleurd: ook (ex-)politici als Réginald Moreels of Nicolas Hulot zijn geen heiligen. Hun mislukking legt niettemin een belangrijk democratisch pijnpunt bloot. Het politieke bedrijf slaagt er maar uiterst moeilijk in om ‘zij-instromers’, ervaringsdeskundigen met hoog profiel, aan te trekken. Zie ook: alle succesvolle bedrijfsleiders die falen in de politiek.

De verantwoordelijkheid voor dat falen ligt deels bij de betrokkenen zelf: te ongedurig, te hoge verwachtingen, te weinig ploegspeler vaak ook. Toch blijft het een verlies dat het politieke kluwen zo ondoorgrondelijk blijkt dat nieuwkomers er niet doorheen komen. Het is namelijk niet zo dat dat politieke bedrijf geen verandering en verbetering kan gebruiken.

Pragmatisme

Van de Duitse socioloog Max Weber komt het briljante inzicht om een onderscheid te maken tussen de ethiek van de eigen overtuiging en de ethiek van de verantwoordelijkheid. In het politieke bestuur speelt dat laatste een grote rol. Je moet bereid zijn op korte termijn compromissen te slikken om op langere termijn je doelstellingen te bereiken.

Voor types à la Hulot is dat pragmatisme vaak te veel gevraagd. Tegelijk dient gezegd te worden dat in de alledaagse politiek het pragmatisme te vaak doorschiet. Politiek raakt daardoor verengd tot tactisch en soms cynisch electoralisme: de macht wordt nagestreefd omwille van de macht.

Allicht was Nicolas Hulot niet de best mogelijke minister: in de keuken van de macht moet je tegen de hitte kunnen. De bittere vaststelling blijft wel dat zonder de inzichten van zij-instromers de politiek er ook niet in slaagt lastige langetermijnbeslissingen te nemen over pakweg klimaat, energie, ruimtelijke ordening of mobiliteit. 

Niet in Frankrijk, niet in België. 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234