Vrijdag 03/12/2021

'De misdaad in de stille stadjes stijgt schrikwekkend'

Karin Slaughter heeft haar naam niet gestolen, want er wil flink wat bloed vloeien in haar boeken. De kroonprinses van de Amerikaanse thriller is vooral begaan met vrouwen, geweld en het recht op abortus. 'Ik denk dat de meeste vrouwen doodsbang zijn voor seksuele aanranding. Ik schrijf erover om de angst van mij af te zetten maar ook om te proberen het te begrijpen.' Door Bart Holsters

Karin Slaugther

Vervloekt geluk

Oorspronkelijke titel: Like a Charm

Vertaald door Ineke Lenting

Cargo (De Bezige Bij), Amsterdam, 399 p., 18,90 euro.

Karin Slaughters vierde boek met anatoom patholoog Sarah Linton komt in het najaar uit, maar in afwachting reist ze de wereld rond om promotie te maken voor Vervloekt geluk, een reeks spannende verhalen met een thema. Samen vertellen ze de geschiedenis van een bedelarmband die in elk verhaal van eigenaar verandert, en elke keer een heleboel onheil veroorzaakt. Voor deze bundel - zelf noemt ze het een 'seriële roman' - deed Slaughter een beroep op de medewerking van Amerikaanse en Britse collega's als Mark Billingham, Lee Child, John Connolly, John Harvey, Lynda LaPlante, Val McDermid en Denise Mina. Alles bij elkaar hebben zeventien mensen aan het boek meegewerkt.

Hoe bent u op het idee gekomen om Vervloekt geluk op touw te zetten?

"Het leek me gewoon een leuk idee - toen ik eraan begon, wist ik niet hoeveel werk het me zou kosten. (lacht) Ik dacht dat een seriële roman, naar het voorbeeld van Accordion Crimes van Annie Proulx of John Steinbecks The Red Pony, een interessante formule zou zijn om een aantal mensen samen te brengen van wie ik het werk bewonder. En zo is de wagen aan het rollen gegaan."

Viel het mee om zoveel schrijvers aan het werk te krijgen?

"Het zijn allemaal heel aardige, behulpzame mensen, zeker als je ze dronken voert en dingen doet beloven waar ze later spijt van hebben. (lacht) Het boeiendste was alle verhalen samenbrengen. We hebben ze niet na elkaar geschreven, maar allemaal tegelijk. Ik stuurde iedereen een mail: 'Ik wil weten over wie je gaat schrijven, in welke tijd je verhaal zich afspeelt, welk bedeltje je kiest en waar je de armband op het einde van je verhaal achterlaat.' Dan kreeg ik mailtje terug van bijvoorbeeld Fidelis Morgan: 'Ik wil een treintje, het speelt zich af in Leeds, tijdens de Tweede Wereldoorlog, en ik laat de armband achter in de vagina van een vrouw.' Met die informatie kon ik het allemaal een beetje organiseren en bijsturen. Omdat we tegelijk werkten, wist niemand wat de anderen zouden doen. Het was dus elke keer een verrassing wanneer ik een verhaal binnenkreeg."

Het lijkt een riskante onderneming.

"Eerlijk gezegd heb ik meer dan eens getwijfeld of het allemaal zou lukken. Maar het werkte. En we zijn allemaal tevreden over het resultaat: het is een eenheid en toch heeft elk verhaal zijn eigen toon en zijn eigen stijl."

Hoe is één Nederlandse schrijver, Tomas Ross, in een gezelschap van Amerikaanse en Britse crime writers beland?

"Voor elke vertaling heb ik door mijn uitgever in dat land een schrijver van eigen bodem laten kiezen die een verhaal bijdraagt. In de Nederlandse uitgave heb je dus een verhaal van een Nederlandse auteur, in de Italiaanse van een Italiaan, enzovoort. Op die manier krijgt het boek elke keer een lokaal kleurtje."

U hebt zelf het eerste en het laatste verhaal van Vervloekt geluk geschreven. Het slotstuk is een bittere aanval op de anti-abortusbeweging en de schijnheiligheid van de kerken in de Verenigde Staten. Is dat geen risico voor een schrijfster in een commercieel genre?

"Misschien. Je kunt het verhaal natuurlijk op verschillende manieren lezen. Sommige mensen interpreteren het niet als een uitval naar de anti-abortusbeweging. Mij was het vooral om de hypocrisie te doen, en die vind je aan beide zijden van het debat. Het is niet mijn bedoeling om te preken of een boodschap te verkondigen, maar ik wil wel vragen oproepen. Persoonlijk ben ik een heel militante voorstander van het recht op keuze. Baas zijn in eigen buik is een van de belangrijkste rechten van een vrouw. Zonder de liberalisering van de abortuswet zouden we dat recht niet hebben.

"Een vrouw moet kunnen kiezen, houdt ze het kind, prima, maar dat moet een persoonlijke beslissing zijn, geen dwang. Vervloekt geluk is in de Verenigde Staten nog maar net uit en ik zit hier, zodat ik niet weet wat de reacties zijn. Maar ik wil graag het debat openen, zeker nu de abortuswetgeving voor het eerst sinds de tijd van Ronald Reagan ernstig in het gedrang komt."

Bent u politiek actief?

"Niet zo actief als ik zou willen zijn. Wij zijn thuis overtuigde Democraten. Yellow dog Democrats, noemen we dat: zelfs als de Democratische kandidaat een straathond zou zijn, zouden we nog op hem stemmen. Ik heb stickers van Kerry op mijn auto, ik geef geld en probeer te doen wat ik kan, maar ik ben te veel op reis om echt actief te zijn."

In september ligt uw nieuwe thriller bij ons in de boekhandel. Net als uw vorige boeken speelt alles zich af in Grant County, een provinciestadje in Georgia. Beginnen ze daar zo langzamerhand geen abnormaal hoog misdaadcijfer te krijgen?

"Grant County is een allegorie voor een kleine Amerikaanse stad. Als je naar de statistieken kijkt, merk je trouwen dat in onze kleine steden de misdaad heel snel stijgt. In stadjes met 10.000 inwoners is het aantal geweldmisdrijven vorig jaar met 13 procent toegenomen, in de grote steden maar met 1 procent. Maar ik begrijp wat je bedoelt. Als ik er zou wonen, ik zou gauw verhuizen!"

U schrijft uitvoerig over verkrachtingen, over kindermisbruik... geen lichte onderwerpen.

"Ik denk dat de meeste vrouwen doodsbang zijn voor seksuele aanranding. Ik schrijf erover om de angst van mij af te zetten maar ook om te proberen het te begrijpen. Ik ken veel vrouwen die het hebben meegemaakt, en ze merken allemaal dat het taboe is om over die dingen te praten. Dat moet veranderen. In Amerika zijn wij gefascineerd door misdaad en straf, met de nadruk op het tweede. Maar we denken nooit na over de oorzaken. Waarom wordt iemand dat soort van crimineel? Wat is de invloed van de omgeving? We hebben ook te weinig belangstelling voor preventie. We geven miljarden dollars uit aan de oorlog tegen drugs, maar geen cent aan de behandeling van verslaafden. Dat zijn de thema's die mij interesseren."

Is het voor een vrouw moeilijker om over geweld te schrijven dan voor een man?

"Ik denk het wel. Vrouwen die harde boeken schrijven krijgen bij ons meer negatieve reacties dan mannen. Een fatsoenlijke vrouw zwijgt beter over die dingen. Ik denk dat schrijfsters als Mo Hayder en Denise Mina het in Groot-Brittannië gemakkelijker hebben. Maar dat is beetje bij beetje aan het veranderen, vooral omdat schrijvers als George Pelecanos en Harlan Coben ons steunen. Zonder hun hulp zouden wij het glazen plafond niet kunnen doorbreken."

Zitten er autobiografische elementen in uw werk?

"(lacht) Bedoel je of ik gruwelijke toestanden heb meegemaakt, zoals de vrouwen in mijn boeken? Gelukkig niet! Maar ik ben wel net als zij opgegroeid in een stil stadje in Georgia. Mijn moeder was huisvrouw, mijn vader deed in auto's - vandaar dat ik gek ben op alles wat een motor heeft. Nee, ik heb een heel gewone jeugd gehad. Maar ik begon wel al heel vroeg te schrijven. Mijn vader en mijn grootvader konden geweldige verhalen vertellen - in het zuiden van de VS heb je een heel sterke traditie van mondelinge geschiedenis. Ik vond dat fascinerend. En ik las enorm veel, ik sloot me graag een boek en een zaklantaren in mijn kleerkast op, zodat niemand mij kon storen. Schrijven was een manier om mijn eigen wereld te scheppen, wat ik nog altijd zalig vind."

Wanneer hebt u voor het eerst aan uitgeven gedacht?

"Dat moet op de middelbare school geweest zijn. Ik hoopte dat het zou lukken maar dacht nooit dat ik ervan zou kunnen leven. Toen ik een jaar of twintig was, begon ik een agent te zoeken en manuscripten op te sturen, maar die kwamen altijd terug. Op mijn vijfentwintigste - na de universiteit had ik mijn eigen bedrijfje gestart - vond ik dat het tijd werd om het echt te proberen. Ik verkocht mijn zaak en ging voor een vriend werken, zodat ik de tijd had om te schrijven. Ik gaf mezelf vijf jaar en het vierde jaar lukte het."

Uw debuut was meteen een bestseller. Was u verrast?

"(lacht) Het zou wel erg arrogant zijn om te zeggen dat ik nooit aan mezelf heb getwijfeld. Maar eigenlijk heb ik altijd wel vertrouwen gehad. Bij elke afwijzing - en dat heeft tien jaar geduurd - dacht ik: het volgende geven ze uit. Iedereen die me kende vond dat ik gek was om mijn bedrijfje te verkopen en een baan te nemen waarmee ik de helft minder verdiende. Het was een groot risico. Maar het is gelukt."

Hebt u na drie bestsellers nog meer vertrouwen gekregen?

"Ik heb wel het gevoel dat ik beter weet wat ik doe. Ik blijf leren. Indelible, mijn nieuwe boek, had eigenlijk het begin van de reeks moeten worden, maar het heeft een complexe constructie - het speelt in twee tijden - en vier jaar geleden had ik niet het gevoel dat ik daar rijp voor was. Als schrijver twijfel je onvermijdelijk aan jezelf. Je denkt nooit: nu heb ik het helemaal onder de knie, nu heb ik niets meer te leren. Je bent nooit tevreden over jezelf."

Wat is het moeilijkste aan een boek, het begin of het einde?

"Het midden. Van bladzijde honderd tot voorbij driehonderd is het zwoegen. Niet omdat ik geen zin heb om te schrijven of omdat het verhaal me tegenvalt, maar omdat ik naar dat einde toe wil. In die fase heb ik het moeilijk om mij te concentreren. En er is afleiding genoeg. Ik heb nu (denkt even na) tweeëntwintig uitgevers en die willen allemaal bezoeken en interviews. Ik vind dat altijd heel opwindend - hoera, Bulgarije wil dit, Portugal wil dat... maar heb helpt niet echt bij het schrijven. Gelukkig heb ik een huisje in de bergen om te werken. Heel afgelegen, geen telefoon, geen e-mail, alleen ik en mijn laptop. En hoe meer succes ik krijg, hoe meer behoefte ik heb aan dat isolement."

Denkt u dat u nog zou kunnen mislukken?

"Absoluut! Daar ben ik doodsbang voor. Ik las laatst een interview met Stephen King. Als een nieuw boek niet meteen bovenaan in de toptien staat, geraakt hij nog altijd in paniek en begint hij de elektriciteitsfactuur en de kruideniersrekeningen na te kijken om te zien waarop hij kan besparen. Dat gevoel heb ik ook. Maar het geld is niet het belangrijkste. Ik ben een gedreven schrijfster, elk boek moet beter zijn dan het vorige. Maar hoe lang hou je dat vol? Hoe hoger je klimt, hoe dieper je kunt vallen. Kijk naar Dan Brown met zijn Da Vinci Code. Ik heb hem ontmoet, het is een schat van een man en hij heeft een fenomenaal succes, maar hoe moet hij verder? Hij kan nog wel bestsellers schrijven, maar hij zal het succes van De Da Vinci Code nooit evenaren. Hij heeft een astronomisch voorschot gekregen voor zijn volgende boek, maar hoe groot is de kans dat hij opnieuw in één jaar tijd zeven miljoen stuks verkoopt? Een wens die in vervulling gaat kan soms een vloek zijn. (lacht) Maar ik zou natuurlijk geen depressie krijgen als er van mijn volgende boek 7 miljoen exemplaren over de toonbank zouden gaan."

Bart Holsters

'Baas zijn in eigen buik is een fundamenteel recht. Ik wil graag het debat openen, zeker nu de abortuswetgeving ernstig in het gedrang komt''Wij zijn gefascineerd door misdaad en straf. Maar we denken nooit na over de oorzaken. Waarom wordt iemand een crimineel?'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234