Maandag 21/10/2019

De mijlpalen van Meuris

MUZIKALE TERUGBLIK. 'Het is niet altijd kommer en kwel', beweert Stijn Meuris in zijn nieuwste single. Meer nog: in 2015, het jaar waarin de zanger zowel zijn vijftigste verjaardag als een kwarteeuw Noordkaap/Monza/MEURIS viert, kan hij terugblikken op een reeks 'Grote Verwezenlijkingen'.

Op 1 april zal het precies 25 jaar geleden zijn dat Stijn Meuris met Noordkaap Humo's Rock Rally won. Om die reden verschijnt in maart een vierdubbele vinylbox in beperkte oplage, die een kwarteeuw Noordkaap/

Monza/MEURIS comprimeert. Die muzikale terugblik gaat een maand later vergezeld van een concertreeks die begint in de AB. En straks komt er ook een nieuwe plaat uit. De single 'Kommer en kwel' wordt daarbij vandaag al vooruit gestuurd om dit jubileum te chambreren.

In Het Belang van Limburg noemde Meuris zijn traject te wazig om te kunnen spreken van 'Grote Verwezenlijkingen'. Daarbij lijkt de frontman evenwel uit het oog te verliezen dat Noordkaap het beste is wat ons land vanaf de poolcirkel bereikte sinds de Kerstman. Alle hoogtepunten op een rij.

1990: NOORDKAAP WINT HUMO'S ROCK RALLY MET 'ARME JOE'

Haarscherp herinnert Meuris zich "de hilarische en heroïsche discussies' wanneer hij 'Arme Joe' van Will Tura aandraagt op een van de repetities. Met die cover wil hij inzetten op Humo's Rock Rally, maar de rest van de groep gelooft dat ze roemloos op hun gezicht zullen gaan. Zoals bij alle jonge twintigers heerst ook bij Noordkaap een vooroordeel over Tura.

Maar 'Arme Joe' zorgt voor een onverwachte kickstart. Meer nog: die song betekent de start van tien jaar Noordkaap, nadat Humo hen bedenkt met het goud. Gorky zit Meuris in de finale op de hielen, maar eindigt derde, omdat voormalig Humo-hoofdredacteur Guy Mortier vindt dat Noordkaap het verschil maakte met hun Tura-cover: "Originele keuze, zeer goed uitgevoerd. Noordkaap donderde en rolde en rockte de AB zowat plat."

Stijn Meuris wordt elders omschreven als "mollig, met halflang blond haar en een nerdy bril", maar hij dwingt respect af door over het podium te razen "alsof er iemand een muskusrat in zijn broek had genaaid." Dat mag je gerust letterlijk nemen: Meuris springt en spuwt. Kruipt en krijst. "Zijn microfoonstatief lijkt een turninstrument" lees je ergens.

Maar niet alleen Noordkaap vaart beter bij de rampspoed van Joe. Door het succes van 'Arme Joe' krikken rockers en popsterren het imago én zelfbeeld van Will Tura op met de coverplaat Turalura. "Will Tura heeft ons ooit gezegd dat we zijn carrière gered hebben", blikt Stijn Meuris later trots terug.

1994: NOORDKAAP BRENGT MET 'GIGANT' EEN VAN DE BELANGRIJKSTE NEDERLANDSTALIGE PLATEN UIT

In de OOR Pop-encyclopedie spreekt een redacteur over Gigant als "een monument in de Nederlandstalige popgeschiedenis." Volledig terecht, beaamt zowel de Vlaamse muziekpers als het grote publiek.

Onder de vleugels van producer Wouter Van Belle vindt Noordkaap zijn ultieme vorm op Gigant. Het genie van gitarist Lars Van Bambost komt eindelijk tot zijn recht door de zuivere en subtiele productie. Op de derde langspeler ontplooit Meuris zich ook tot de primus inter pares onder alle Nederlandstalige songschrijvers: 'De belofte jong te sterven' is de wereld gezien door een sombere viewmaster, terwijl onrust tot magie wordt opgewerkt in 'Druk in Leuven'. Daarin noemt Meuris zichzelf "een opgejaagd dier", en elders herinnert hij zich hoe hij 'De belofte om jong te sterven' maakte. Het gebrek aan gemoedsrust blijkt een vloek en artistieke zegen. De mooiste zin zit achteloos verscholen in de titelsong: "Hoe hoger de hekken, hoe gekker de gekken... aan welke kant van het hek?". De wereld rond Meuris blijkt dan al 'Van God los' en verdient argwaan.

Kleinburgerlijk geluk

In 'Vlaamse zanger' snijdt hij door de plastieken façade van Tien om te zien-sterren, terwijl van kleinburgerlijk geluk brandhout gemaakt wordt in 'Laat ons bidden (of beter nog laat maar zitten)'. In 'Televisiethriller' neemt hij quizgek Vlaanderen op de hak, maar net zo goed wordt een dromer als 'Panamarenko' met een romantische hommage bedacht en roept 'Gigant' een zwoele zomeravond op, waarbij een hitteonweer elk moment kan uitbarsten.

En zelfs al stelt de plaat het zonder de meezinger 'Satelliet Suzy' of het naïeve walsje 'Ik hou van U', overtreft Noordkaap zichzelf op elk vlak.

1999: ZONDER GAL, MAAR MET GLANS OP ROCK WERCHTER

In het cd-boekje van Massis bedankt Meuris alle mensen die de moeite blijven doen om Noordkaap te begrijpen. Dat is niet altijd even makkelijk. Luc Janssen serveert Noordkaap in de late jaren 90 af als "een deel van de boetiekcultuur". En Herman Schueremans vindt de groep ongeschikt voor Torhout/Werchter, want "niet left of centre genoeg" na het commerciële succes van 'Satelliet Suzy'. Tegelijk lokt Meuris een relletje uit, wanneer hij met Noordkaap weigert om in Tien om te zien op te draven. Jos Van Oosterwijck heeft helaas ook een hand in de programmatie van Marktrock en weigert de groep dan weer op die affiche. Noordkaap valt tussen schip en wal. Maar aan het eind van de nineties, stuurt 'de Schuer' de groep dan toch door de grote poort. "Wil iemand Noordkaap eindelijk een grootse band noemen?" schrijft een krant achteraf over de "hypnotische set". Een andere bloklettert: "Sire, er zijn weer boeiende Belgen".

Van die rehabilitatie is echter ei zo na geen sprake. Twee weken voor de show wordt bij Meuris een gal- en pancreasontsteking vastgesteld. Tegen doktersadvies in staat hij op het podium van Rock Werchter. Met de nietjes nog in de buik. En vier spuiten op zak van het wit-gele kruis. "Mijn eerste keer Werchter, dat wilde ik me niet laten afpakken", verklaart Meuris overmoedig. 's Avonds loopt hij niettemin alweer in pyjama en met een baxter aan de arm door het ziekenhuis. Door de openstaande kamerdeuren klinkt een nieuwsanker in Het journaal: "Rock Werchter, waar ook de Belgische band Noordkaap zijn opwachting maakte...." Alle hoofden in de ziekenzaal draaien verbijsterd Meuris' richting uit.

2000: DE LAATSTE ADEM VAN NOORDKAAP

Dag op dag tien jaar nadat Noordkaap Humo's Rock Rally won, valt het doek op 1 april. Géén grap. De Belpop-begrafenis schopt het zelfs tot een van de vier hoogtepunten in het TV1-journaal, en in De zevende dag.

Tijdens het dubbele afscheidsconcert in de AB geldt evenwel: tranen, bloemen noch kransen. Wel is Will Tura van de partij, aan wie de band 'Arme Joe' symbolisch teruggeeft. Klokslag half negen marcheert een feestfanfare door de zaal, die plechtig opent met de Turalura-classic. Will mag ook zijn eigen nummer mee komen zingen, en zal Meuris nadien in de coulissen aanklampen. "Die drums! Die gitaren! Ik hield ervan!" stamelt hij perplex.

Voor 'Satelliet Suzy' zet Meuris twee kleine antennes op zijn hoofd, en tijdens 'Panamarenko' en 'Druk in Leuven' wordt de oorspronkelijke groepsbezetting ("de eerste helden") op het podium geroepen. Noordkaap had met liefst drie afgedwongen bisrondes geen beter adieu kunnen verzinnen.

Zelfs na de show hoor je op de Anspachlaan nog luidkeels Noordkaap-classics ingezet worden. "Fans zijn plots als nachtdieren uit de grond gekropen en hebben de laatste weken duidelijk hun appreciatie voor de groep getoond", zegt Meuris daarover. Tijdens de show is het publiek meer ontroerd dan zijzelf, maar bij hen volgt de ontlading achteraf in het hotel. Om vier uur 's nachts vloeien de tranen rijkelijk in de lobby.

Gouden microfoon

Ook pakkend: de eerste persoon die Meuris in de backstage tegen het lijf loopt, is Joost Zweegers van Novastar. Hij heeft een cadeautje voor zijn collega: een echte gouden microfoon. Het einde van Noordkaap werd immers getriggerd door de belangrijkste muzikale transfer van dat jaar: gitarist Van Bambost vertrekt om Zweegers bij te staan.

Verdergaan met Noordkaap -zelfs in hun meest succesvolle jaar - wordt zo onmogelijk. Meuris haalt ethische redenen aan: Lars heeft negentig procent van de muziek geschreven. Morrissey zonder Marr is The Smiths niet, en zonder Keith Richards geen Stones. Maar afscheid nemen van "dat Limburgse groepje van controverses" valt Meuris best zwaar. Achteraf gezien, weet de zanger ook dat hij de merknaam Noordkaap nooit had mogen opgeven.

2005: GRANDEUR EN GRIENEN OP 'GRAND'

In 1982 begon Meuris met zijn eerste groepje - Gruppenbild -omdat hij "via de radiogolven iemand een krop in de keel wou bezorgen". Voor de rest mag iedereen hem gerust een lelijk, veel te druk mannetje vinden. "De ontroering van enkele minuten: dat is het enige wat telt." Zijn gram haalt hij 23 jaar later met Grand, een plaat die de vergelijking met zijn magnum opus Gigant moeiteloos doorstaat. Al moet de zanger dieper dan ooit in rauwe wonden woelen. Deze songs doen letterlijk pijn: een aantal teksten zijn geïnspireerd door de zelfmoord van Lidia, van wie hij heilig overtuigd was dat ze de vrouw van zijn leven kon zijn.

Meuris is kapot van verdriet wanneer hij zingt: "Mensen kijken triest, omtrent een schijnbaar groot verlies. Ze veinzen empathie in hun gegrien." Of wanneer hij in het aangrijpende 'Alles half' beseft: "Het huis is plots immens... Geen sprake meer van kinderwens''. En de emotionele opwelling 'Dood aan alle meisjes' hakt er al net zo zwaar in. Alle woordspelletjes zijn verdwenen, de teksten klinken kort, krachtig en keihard. Pers en publiek zijn het roerend eens: zo aangrijpend en pijnlijk klonk Meuris nooit. Maar de beste manier om deze oerplaat te beluisteren, volgens de zanger? "Zo vlak voor zonsondergang, met de prikkelende geurt van citroenen rond je."

2010: DOOD DOET LEVEN

Andermaal legt Stijn Meuris een groep te slapen - Monza - om als een feniks uit zijn as te herrijzen met MEURIS. In 1999 blikte de zanger al eens over de schouder met de Noordkaap-verzamelaar Avanti!. Elf jaar later doet hij dat opnieuw met Spectrum, waarbij oude songs een nieuwe snit aangemeten wordt. Klinkt als opgewarmde kost? Toch niet. Meuris slaat succesvol een brug tussen het afgesloten hoofdstuk Noordkaap, Monza en de toekomst.

"Onder een nieuwe vlag in hoofdletters brengt de Limburgse doordouwer oude wijn in nieuwe zakken", schrijven we. "Maar de rijpingstijd heeft de songs goed gedaan." De nieuwe director's cuts van het uitstekende Spectrum zijn soms zelfs spannender dan op de originele plaat.

MEURIS is dan wel een groep, maar heeft meer dan ooit de schijn van een solovehikel. Mag wel, nadat de zanger Noordkaap beschreef als "een tien jaar durend psychologisch experiment, of een Big Brother-huis avant la lettre", en de eerste incarnatie van Monza, met bekende huursoldaten, omschreef als "een duiventil" en een "organisatorische ramp".

We spreken alvast af voor een overzicht van Meuris' volgende 'Grote Verwezenlijkingen' op 1 april 2020.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234