Maandag 29/11/2021

De mens, ongecensureerd

De portretten van Elke Andreas Boon, Alexandra Cool, Elinor Carucci en Jacques Sonck zijn niet zomaar portretten. Ze nemen je mee in een surreële wereld, gunnen je een blik in het hoofd van schrijvers, nodigen je uit in de intimiteit van een gezin of tonen mensen die net dat tikje anders zijn. Het FotoMuseum in Antwerpen brengt ze samen in de tentoonstelling Insight.

Insight, inkijk en inzicht. Het is een evidente titel voor een fototentoonstelling met voornamelijk portretten. Want toont niet elke goede portretfoto meer dan louter de erop afgebeelde mens? Biedt ze niet altijd een inkijk in zijn hoofd en zijn wereld? Ja, maar. Wat Elinor Carucci, Alexandra Cool, Elke Andreas Boon en Jacques Sonck verbindt, is de radicaliteit waarmee ze dat principe huldigen.

De Israëlische fotografe Elinor Carucci, die sinds 1995 in New York woont, brengt zichzelf en haar familie - haar man, tweeling en moeder - in beeld. Op een van de eerste foto's die in het FoMu hangt, zie je de fotografe naakt voorovergebogen, kijkend in een spiegel. Het is een mooie metafoor voor haar oeuvre. Haar foto's zijn een reflectie van zichzelf en haar wereld. Nietsontziend geeft ze de naakte waarheid weer.

Carucci toont de mooie momenten - het dochtertje na de eerste kapbeurt, haar moeder die haar troost, haar perfect gelakte nagels - maar toont ook de keerzijde van de medaille. Zo fotografeert ze haar lichaam na de bevalling of brengt ze de kilte na een echtelijke ruzie in beeld. Hij, stuurs voor zich uitkijkend in de zetel, zij, mokkend achter het gordijn, en jij, de toeschouwer, wordt deelgenoot. En je kijkt niet weg uit gêne. Carucci laat je toe in haar diepste intimiteit: dat vertrouwen beschaam je niet.

Ook de Belgische Alexandra Cool dringt de intimiteit binnen: die van de schrijvende schrijver. Op de schrijftafel van auteurs als Tom Lanoye, Jean-Philippe Toussaint en Richard Powers plaatste ze een zelfgemaakte fotodoos met een gaatje waardoor het licht binnenvalt op een lichtgevoelige plaat. Zelf verdween ze. Het resultaat zijn wazige zwart-witbeelden. Hoe meer de schrijvers bewogen, hoe waziger. De figuur van de schrijver is telkens zo vaag dat hij lijkt te verdwijnen in zijn schrijfsels. Met haar camera obscura lijkt Cool niet het schrijfproces zelf in beeld te brengen, maar het mysterie dat dat schrijven omgeeft.

Een zaal verder schreeuwen kleine meisjes in ouderwetse jurkjes je toe. In foto's en video's gooien ze zich 'voor dood spelend' van de trap, lachen ze geforceerd in de lens of verlustigen ze zich in spastische bewegingen. Het kind noch de jonge vrouw valt in een keurslijf te dwingen, lijkt de Gentse Elke Andreas Boon te suggereren. Ze neemt je mee naar een wereld die de films The Virgin Suicides en The Addams Family met elkaar verbindt. De schoonheid die ze portretteert, heeft steeds iets bevreemdends. Twee oude mannetjes turen met hun handen rond hun ogen in de verte, twee kleine meisjes staan in hun onderhemdjes te rillen in het riet: hier worden sprookjes verteld.

Jacques Sonck trekt je snel terug de harde realiteit in. Veertig jaar al portretteert hij mensen die hem opvallen. Omdat ze te klein zijn, te dik, te rimpelig of te misvormd. Omdat ze anders zijn. Koel en afstandelijk geeft hij ze weer. Als er al een boodschap van medemenselijkheid in zijn foto's schuilt, dan is het een stoer en afgemeten: "Dit is ook een mens. Deal with it!" Als een Vlaamse Diane Arbus verzamelt hij zijn 'archetypes'. Een rariteitenkabinet is het niet. Sommige van zijn onderwerpen blinken net uit in banaliteit. Zoals het mannetje met de pet en de werktas of het meisje met de twee vlechtjes, zedig zittend op de trap.

Insight is een rake tentoonstelling, die het werk van de vier fotografen niet nodeloos met elkaar confronteert, maar hun foto's net de ruimte laat telkens een eigen wereld op te roepen.

Insight, nog tot 25 september in het FotoMuseum Antwerpen.
Alle info op: www.fotomuseum.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234