Vrijdag 26/02/2021

Wetenschap

De mens is een meester in onlogische beslissingen, maar de muis kan er ook wat van

null Beeld Getty
Beeld Getty

De 'misrekening van gemaakte kosten' is een fenomeen in de economie. Het werd gezien als een typisch menselijke eigenschap. Maar in een ingenieus experiment tonen Amerikaanse onderzoekers aan dat ook knaagdieren erdoor worden geleid.

Als je voor een beslissing staat, moet je kijken naar de toekomst en de baten die die zal brengen, zegt de econoom, en niet meer denken aan de kosten die je al hebt gemaakt. De mens doet vaak het omgekeerde. 

Je wilt naar dat concert en je hebt kaartjes, maar onderweg raak je die kwijt. Wat doe je? Koop je onmiddellijk nieuwe of neem je je verlies en ga je naar huis? 

Als mensen die kaartjes hebben gekregen van een kennis of gewonnen in een loterij, doen ze doorgaans het laatste. Maar hebben ze die kaartjes zelf gekocht, dan zullen ze nieuwe kopen. Onlogisch, zegt de econoom. Je zou je enkel moeten afvragen hoe graag je naar dat concert wilt en het verleden niet meer mee laten wegen.

Onderzoekers van de universiteit van Minnesota ontwierpen een experiment waarin ze mens en muis konden vergelijken. De muis kon rondkijken in vier voederhuizen met verschillende hapjes, de mens kon op vier websites terecht voor verschillende video's. Beiden hadden beperkte tijd om aan hun behoefte aan voer en video te voldoen. En als ze een keuze maakten, kregen ze die niet onmiddellijk; ze moesten wachten. En ze wisten hoelang: de muis kon het horen aan een dalende toonladder, de mens kon het zien aan de downloadbalk van de video.

Oneconomisch gedrag

De onderzoekers zagen wat ze hadden verwacht, melden ze in vakblad Science: als muis en mens al veel tijd hadden geïnvesteerd in het wachten op hapje of video dan hadden ze de neiging te blijven wachten, terwijl ze meer voer en video zouden kunnen binnenhalen door naar het volgende loket te gaan. Oneconomisch gedag dus.

Dat dit effect zich bij mens én muis voordoet, is geen nutteloze kennis. Het vertelt biologen dat er een evolutionaire reden zit achter wat wij nu een misrekening noemen. Ze vermoeden dat die te maken heeft met onzekerheid over de toekomst. Die econoom die zegt dat je alleen naar toekomstige baten moet kijken heeft makkelijk praten, maar die zijn soms moeilijk te bepalen. En in zo'n geval zijn de investeringen die je al hebt gedaan misschien een goede benadering. Vertaald naar dat concert: hoe goed dat gaat worden weet je niet, maar het geld dat je over hebt gehad voor kaartjes geeft een indicatie van de waarde. Vrijkaartjes doen dat niet.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234