Vrijdag 18/10/2019

De meneer achter die menhir

Octave Vandeweghe (29) heeft een grote fascinatie voor edele gesteenten en primitieve vormentaal. In zijn Antwerpse atelier ontwerpt hij menhirs en prehistorische flintmessen met hedendaagse inslag.

Stilaan is een religieuze inslag bij mij naar boven aan het komen, maar dan in de primitieve zin. Neem nu zo'n menhir, bijvoorbeeld: die werd als religieus symbool op verschillende plaatsen geplant maar de precieze bedoeling ervan blijft nog een mysterie."

Octave en ik staan naast elkaar, midden in zijn atelier, en staren naar een grote, naar spiritualiteit verwijzende work in progress waarin de geometrische vorm van een kristal valt te ontwaren. Rondom ons: werktuigen, rondslingerende mineralen en houten tussenschotten die de ruimtes van de andere residerende ontwerpers zoals Unfold, de meesters van 3D-geprinte keramiek, afbakenen. Op de achtergrond zeurt een 3D-printer onophoudelijk.

Het is hier, in deze voormalige mosterdfabriek in het hart van Antwerpen-Noord (voor de xenofoben een nog grotere hellhole dan Borgerhout) waar Octave zijn menhir concipieerde. Jawel, een menhir: zo'n langwerpig stenen beeld dat stripheld Obelix graag op zijn rug draagt.

Oermensentuig

De menhir kon tot voor kort bewonderd worden in het Umicore-paviljoen aan het MAS en is vervaardigd uit beton. Zo verbindt Octave een primitief object met een modern materiaal. Vormen, materialen en functionaliteiten uit zeer uiteenlopende tijdperken door elkaar mengen, karakteriseert het werk van Octave. Vorig jaar debuteerde hij in Gallery Valerie Traan, de galerij die designduo Muller Van Severen op de kaart heeft gezet, met een treffende installatie van edelstenen en mineralen genaamd Cultured Manners. "Mijn installatie toonde de evolutie van het bestek", zegt hij. "Ik toonde stenen waarvan ik de kristalvorm ongemoeid had gelaten, naast volledig door de mens gevormde stenen."

Octave toonde in feite de evolutie van ruwe steen tot ruw bestek. Denk: primitief mes en vork uit kristallen en stalen draad. Naast de installatie kwam de ontwerper ook met een mes uit gecultiveerde citrine op de proppen, een geel kwarts dat in een laboratorium werd ontwikkeld, verkrijgbaar in beperkte oplage. Archeologie, moderne wetenschap en hedendaags design tezamen. Cultured Manners werd opgenomen in de shortlist van de Design Awards 2017 van het gerenommeerd designtijdschrift Wallpaper.

Slijpatelier

"Ik moet zeggen dat edelstenen me tijdens mijn opleiding helemaal niet boeiden: ik vond het te prutserig." Octave studeerde juweelontwerp en edelsmeedkunst aan Sint-Lucas Antwerpen en realiseerde zijn masterproef vervolgens in de Hochschule Trier in Idar-Oberstein, voor Europa het mekka van de edelstenen. "Ik ben aan de opleiding begonnen om zilver te smeden maar geraakte vooral geïnteresseerd in gebruiksvoorwerpen en stelde steeds de functie ervan in vraag." En toen stootte hij op twee foto's die zijn oeuvre zouden bepalen. Een foto waarin de vormen van prehistorische flintmessen worden vergeleken en een foto die de facetten van een edelsteen toont.

Die twee foto's heeft Octave samengebracht in zijn eindproject, A Brilliant Cut, dat de basis vormt voor wat hij nu ontwerpt. A Brilliant Cut bestaat uit drie objecten: de nagenoeg letterlijke vertaling van een oermes, een stenen dolk in de traditionele peervorm van een diamant en een eigen hedendaags ontwerp dat visueel sterk verwant is aan de twee voorgaande.

Het atelier van Octave is een pretpark. In iedere lade en elk rek liggen kleurrijke stenen in verschillende vormen. Naast stenen staan er de machines die hij stuk voor stuk zelf heeft geassembleerd. "Ik heb ze in elkaar geknutseld aan de hand van kapotte stuks die ik her en der heb gevonden", vertelt hij. "Het is een kwestie van roeien met de riemen die je hebt: nieuwe machines zijn erg duur en log. Het heeft me veel tijd gekost maar het was een goede ervaring."

Tot een jaar geleden was Octave ervan overtuigd dat hij alles zelf zou slijpen. Kocht er iemand een citrine mes, dan moest Octave achter zijn machines kruipen. Vandaag kijkt hij anders naar zijn werk. Enerzijds wil hij verder denken als kunstenaar, en grootse installaties zoals de menhir concipiëren, anderzijds denkt hij na over een object dat echt functioneel is en niet zozeer door hem geslepen hoeft te worden.

"Momenteel denk ik in de richting van technisch keramiek: keramiek dat wordt gebruikt als mes bijvoorbeeld." Terwijl hij dat zegt, neemt hij een grijs mes in de hand dat vederlicht blijkt te zijn. Het primitieve werktuig komt vers uit de 3D-printer. "Ik vind het interessant om na te denken over de commerciële uiting van mijn autonoom werk", zegt hij. "Het gebeurt vaker dat een kunstenaar iets maakt dat vervolgens door een bedrijf, in de vorm van een minder interessant massaproduct, wordt gekopieerd. Wat als ik nu zelf een afgeleide maak van mijn eigen werk? Maar goed, dat is een droompiste."

In zijn kantoortje, gemaakt van houten panelen, neem ik zijn mes van citrine in de hand. Het voorwerp vertoont geen scherpe rand waardoor het enkel een esthetische functie heeft. Maar wat als dit mes wél zou snijden? Ik zie mezelf zoiets wel gebruiken.

Octave Vandeweghe

Is 29 jaar / studeerde juweelontwerp en edelsmeedkunst aan Sint-Lucas Antwerpen en was artist in residence in de Hochschule Trier in Idar-Oberstein / debuteerde met Cultured Manners tijdens The Cutlery Show van Gallery Valerie Traan, de galerij achter Muller Van Severen, en stelde onder andere een mes van geel kwarts tentoon / Haalde met Cultured Manners de shortlist van de Design Awards 2017 van Wallpaper en won er de 'Grand Prix 7th Tallinn Applied Art Triennial' (2017) mee / Stelde zijn menhir tentoon in het Umicore zilverpaviljoen van het MAS.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234