Zondag 20/09/2020

Verenigde Staten

De memo waar heel Washington over praat: wat gebeurt er als Trump omstreden document vrijgeeft?

Amerikaans president Donald Trump.Beeld EPA

Gaat een geheim stuk van vier pagina's koppen doen rollen bij de FBI en het Amerikaanse ministerie van justitie? Of zal het een doorzichtige poging van de Republikeinen blijken om het onderzoek naar misstappen van president Donald Trump onderuit te halen?

De Amerikaanse president zou op het punt staan een geheim document vrij te gevenHet kunnen trouwens ook drieëenhalve pagina's zijn: zelfs over de lengte van het 'memo' waar heel Washington over praat, is geen eenstemmigheid. Maar daarover komt in ieder geval snel duidelijkheid: alles wees er gisteren op dat Trump het document vandaag of maandag zal vrijgeven, ondanks heftig verzet van zijn eigen ministerie van justitie en de FBI.

De memo is afkomstig uit de commissie voor de inlichtingendiensten van het Huis van Afgevaardigden en zou de handelwijze van de FBI in een kwaad daglicht stellen. Die zou procedurele fouten hebben gemaakt, misschien bij onderzoek naar Hillary Clintons e-mails, misschien bij het onderzoek naar de bemoeienis van Rusland met de Trumpcampagne, onder leiding van speciale aanklager Robert Mueller.

Bezwaren

Die commissie van het Huis doet zelf ook onderzoek naar de Rusland-connectie, maar de memo is daar niet het resultaat van. Het is een samenvatting, gemaakt door medewerkers van de Republikeinse voorzitter van de commissie, Devin Nunes, van vertrouwelijke informatie die de FBI leverde. Vanwege die herkomst is de memo zelf ook geheim, maar Nunes en andere Republikeinen begonnen een campagne om hem openbaar te mogen maken. Uiteindelijk besloot de commissie daartoe. Nu kan alleen Trump de publicatie nog tegenhouden.

De Democraten in het Congres zijn woedend. Volgens hen wordt er in de memo selectief uit het geheime materiaal geciteerd, waardoor het alleen maar lijkt alsof de FBI politieke motieven laat meespelen in zijn onderzoek. Hun fractieleider in het Huis van Afgevaardigden, Nancy Pelosi, vroeg gisteren officieel aan haar Republikeinse tegenhanger, voorzitter Paul Ryan, om commissievoorzitter Nunes uit zijn functie te zetten.

De FBI is ook fel tegen openbaarmaking gekant. Dat is logisch voor wie gelooft dat de dienst steken heeft laten vallen en dat stil wil houden. Maar het is ook logisch voor wie gelooft dat de FBI eerlijk spel speelt. In de memo staat immers materiaal dat de FBI onder geheimhouding aan de commissie gaf. In gesprekken met Nunes en met het Witte Huis hebben FBI-directeur Christopher Wray en onderminister van justitie Rod Rosenstein gewaarschuwd dat er dingen in de memo staan die niet openbaar mogen worden omdat dit schadelijk is voor het onderzoek. Woensdag kwam de FBI, heel ongebruikelijk, met een officiële verklaring waarin het bureau zijn 'ernstige zorgen' uitsprak.

Rusland-onderzoek

Volgens de laatste berichten gisteravond heeft Trump echter andere prioriteiten. CNN hoorde van vrienden van de president dat hij in telefoongesprekken tegen hen zei te denken dat openbaarmaking het Rusland-onderzoek ernstig zal verzwakken.

De publicatie zou kunnen leiden tot het vertrek van verscheidene hoofdrolspelers. Wray heeft volgens berichten al eens gedreigd af te treden omdat Trump, tegen alle gebruiken in, aandrong op het ontslag van zijn adjunct: die zou vooringenomen zijn. In het Witte Huis, zo lekte gisteren uit, wordt gevreesd dat de FBI-directeur dit keer alsnog zijn conclusies trekt.

De Democraten denken dat Trump de memo ook zou kunnen gebruiken als argument om Rosenstein te ontslaan, die formeel de baas is van Rusland-onderzoeker Mueller. Een meer plooibare onderminister zou dat onderzoek kunnen afremmen, of zelfs bereid zijn Mueller te ontslaan. Maar over die laatste mogelijkheid hebben ook veel Republikeinse politici de afgelopen maanden gezegd dat dit een brug te ver zou zijn.

Gesprek aan boord van Air Force One

Speciale aanklager Robert Mueller gaat ondertussen door met zijn onderzoek. Gisteren werd bekend dat hij speciale aandacht heeft voor een overleg in juli 2017 aan boord van het presidentiële vliegtuig, Air Force One. Er was toen net bekend geworden dat Trumps zoon Donald jr. in 2016 een overleg had gehad met een Russische advocate. Hij was gelokt met de suggestie dat via haar de Russische regering "vuiligheid" over Hillary Clinton kon leveren.

Onder leiding van de president, zo bleek later, werd een persverklaring opgesteld waarin stond dat het overleg alleen maar ging over een conflict tussen de VS en Rusland over adopties.

Een paar dagen later nam de woordvoerder van het juridische team van Trump, Mark Corallo, onverwacht ontslag. Mogelijk deed hij dat omdat hij niet betrokken wilde zijn bij het laten verdwijnen van overheidsinformatie die zou kunnen bewijzen dat de verklaring niet waar was. Dat zou neerkomen op "belemmering van de rechtsgang", wat strafbaar is. Binnenkort gaat Mueller hem verhoren.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234