Donderdag 21/10/2021

De ‘Matthäus-Passion’ op cd: waar is de hand van God?

Er zijn tientallen uitvoeringen van Bachs Matthäus-Passion op de markt, niet verwonderlijk voor een werk waarvan althans delen telkens weer opduiken in lijstjes met de beste, populairste, ontroerendste etc. klassieke stukken. Sinds de eerste opnames in de dertiger jaren van de vorige eeuw is er nochtans veel veranderd. Het opvallendst is wel de steeds kleinere bezetting: van massakoren en symfonieorkesten tot één stem per partij. Voor wie die laatste mode wil exploreren - die zowel historisch als esthetisch veel minder dwingend is dan sommige dogmatici ons willen doen geloven - is er een opname o.l.v. Sigiswald Kuijken (op Challenge Classics) en een (met veel betere solisten) o.l.v. Paul McCreesh (op Archiv).

Geen van beide voldoet echter aan het enige ware criterium voor de Matthäus-Passion: een uitvoering is goed wanneer je het gevoel krijgt dat de hand Gods op je schouder rust en je tot bekering maant - hoe atheïstisch je ook bent. Dat hadden sommige oude, ‘symfonische’ opnames bij momenten wel (bijvoorbeeld die van Willem Mengelberg of Otto Klemperer). Bij de nieuwere - op historische instrumenten en met een diepe kennis van de uitvoeringspraktijk - zijn er zeker twee. Philippe Herreweghe bereikt dat effect door een merkwaardig evenwicht tussen filosofische beschouwing en muzikale dramatiek. Het evenwicht is er meer in zijn eerste versie (op Virgin Classics) maar de dramatiek, en daardoor ook de emotionele impact is groter op zijn tweede (op Harmonia Mundi). Dat ligt in niet geringe mate aan zijn uitzinnige evangelist, Ian Bostridge.

Ontroerend statement

Wie nog meer subjectiviteit en emotie verdraagt, moet bij Nikolaus Harnoncourt terecht. Zijn eerste versie (uit 1970!) was niet minder dan een revolutie in de uitvoeringspraktijk; ze blijft, ondanks alle vooruitgang die ondertussen werd gemaakt in de instrumentale techniek, nog altijd de enige muzikaal acceptabele versie met knapenstemmen voor alle, ook de solistische sopraanpartijen. Zijn tweede (eveneens op Teldec) is een emotionele geloofsbelijdenis van de eerste orde, waarin de beste solisten (Christoph Prégardien als evangelist, Matthias Goerne als Christus, Christine Schäfer, Bernarda Fink, Dietrich Henschel…) tot op de grens van hun mogelijkheden gaan en waarin elk koor, elk koraal, elke aria en elk recitatief een ontroerend muzikaal statement is dat je dwingt na te denken over jezelf en je plaats in de wereld.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234