Dinsdag 02/03/2021

In memoriam

De man die zich liet doorboren, verdrinken, elektrocuteren en uithongeren voor de kunst

erformancekunstenaar Chris Burden in het paviljoen van het Middelheimpark bij de tentoonstelling van zijn bruggen in meccano (2009). In het park speelde hij ook reuzenmikado met betonnen palen. Beeld BOB VAN MOL
erformancekunstenaar Chris Burden in het paviljoen van het Middelheimpark bij de tentoonstelling van zijn bruggen in meccano (2009). In het park speelde hij ook reuzenmikado met betonnen palen.Beeld BOB VAN MOL

Zich laten doorboren, verdrinken, elektrocuteren en uithongeren: het zijn maar enkele van de dingen die Chris Burden overhad voor zijn werk. Hij was waarschijnlijk de meest drastische performancekunstenaar uit de geschiedenis.

De artistieke uitingen van Burden hadden één ding met elkaar gemeen: het waren stuk voor stuk avonturen die je je kinderen stellig zou ontraden. Voor Shoot bijvoorbeeld, uit 1971, liet hij zijn arm vanop vijf meter afstand beschieten met een geweer kaliber .22. "Ik verwachtte een tinteling", zei hij achteraf, "maar het voelde alsof een vrachtwagen met 120 per uur tegen mijn arm smakte".

Critici waren verdeeld over de kunstzinnige waarde van dat soort uitspattingen. De vergelijking werd gemaakt met die andere waaghals, Evil Knievel, die voor het plezier wel eens met een motorfiets over een dozijn autobussen was gesprongen - zij het zonder artistieke ambitie. Soms is de grens tussen moderne kunst en pensenkermissen ragfijn.

Geboren werd deze Chris Burden in Boston, in 1946, als eigengereide cocktail van de genen van zijn beide ouders: een ingenieur en een biologe die kunst restaureerde. De werkreizen van zijn vader brachten de kleine Chris in verre landen. Toen hij twaalf was, raakte hij op Elba betrokken bij een scooterongeval dat de loop van zijn verdere leven zou bepalen. Hij moest met spoed geopereerd worden aan de linkervoet - zónder verdoving. Tijdens de lange revalidatie die daarop volgde, raakte hij geobsedeerd door beeldende kunst en fotografie. De mix van pijn en artistieke verrukking zou de grondtoon van zijn latere werk worden.

In Through the night softly - niet altijd waren zijn titels gespeend van ironie - kroop hij naakt door een veld gebroken glasscherven. In Trans-fixed liet hij zichzelf op de motorkap van een Volkswagen Kever vastnagelen, als Christus met een twist. "De spijkers deden amper pijn", zei hij achteraf. "De angst is altijd het ergste."

Ook het naakte lichaam van zijn vrouw Barbara Burden moest eraan geloven, zoals die keer toen hij - voor de installatie Match Piece - haar naakte lichaam beplakte met allerlei brandversneller-tjes. Het huwelijk draaide uit op een echtscheiding.

Tegen het einde van de jaren 70 hield Burden de meest extreme stunts zo'n beetje voor bekeken. Hij schakelde over op installaties, die nooit zo veel aandacht kregen als de kunst waarbij hij het vege lijf inschakelde. Een jaar of zes geleden kwam hij nog naar het Middelheimpark, waar hij reuzenmikado speelde door betonnen palen van tientallen meters hoog in nat beton te laten vallen.

Vroeger zou hij zich daar zelf aan hebben laten vastketenen, maar in de loop der jaren was hij voorzichtiger geworden. Hij verbaasde vriend en vijand door samen met zijn tweede vrouw ontslag te nemen aan de University of California. Die had geweigerd om een kunststudent te straffen die, als onderdeel van een performance, met een geladen pistool Russische roulette speelde.

Chris Burden zou, als een weldenkend en behoedzaam mens, uiteindelijk sterven aan huidkanker.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234