Donderdag 02/02/2023

De man die ons het regenwoud leerde kennen

Brussel.

Eigen berichtgeving

Precies tien jaar geleden werd in Xapuri, een stadje in het uiterste noordwesten van het Amazonewoud, de Braziliaanse milieuactivist en vakbondsmilitant Chico Mendes vermoord. Het hele jaar al herdenkt Brazilië Mendes' dood met tentoonstellingen, publicaties of ecomarsen. "Dankzij Mendes is het probleem van het regenwoud op de internationale agenda geraakt", zegt Filip Verbelen, bossencampaigner bij Greenpeace, die net terug is van een bezoek aan Amazonië.

22 december 1988: Chico Mendes, de voorman van de Braziliaanse rubbertappers of seringueiros, wordt door twee onbekenden neergeschoten. De moord schudt de wereld wakker. Mendes was immers de eerste Braziliaan en bewoner van het Amazonegebied die de roofbouw op 's werelds rijkste biosysteem van binnenuit aan de kaak stelde, de eerste ook die het begrip 'duurzame ontwikkeling' in de mond nam: het regenwoud op zo'n manier beschermen dat ook de arme lokale bevolking er economisch beter van wordt.

Tien jaar later is het ongenoegen in Xapuri niet van de lucht: de moordenaars van Mendes, twee grootgrondbezitters, werden weliswaar veroordeeld en in Mendes' woonhuis is een ecologisch museum ingericht maar, zegt Verbelen, "het milieuactivisme op het terrein blijft ongelooflijk veel moed vergen. Nog steeds riskeren de mensen die in Acre met ons samenwerken hun leven. In Amazonië geldt letterlijk de wet van de jungle."

Toch is Mendes' strijd niet voor niets geweest: "Je kunt zeggen wat je wilt, maar de Braziliaanse overheid is geleidelijk aan gaan inzien dat ze de lokale bevolking, de indianen, de sem-terras (de landloze boeren, LD) en de rubbertappers, bij haar bosbeleid moet betrekken."

In plaats van het regenwoud zomaar aan de houtkap op te offeren - een praktijk waarmee vooral Noord-Amerikaanse en Maleisische multinationals onlangs sterk oprukten - begint Brasília de traditionele rubbertap te herwaarderen, waarbij een natuurlijk gegroeide boom in zijn eigen biotoop blijft staan, zonder dat er op gigantische plantages monocultuur wordt bedreven en zonder dat er pesticiden worden gebruikt. "Op die manier wordt nu 5 procent van het Amazonewoud duurzaam beheerd, in absolute termen is dat een enorm gebied, dat helemaal in gemeenschapshanden is."

Tien jaar na de dood van Mendes mogen de rubbertappers dan al een zweem van hoop koesteren, voor het regenwoud zelf heeft de wereld de keuze tussen verder vernielen en redden wat er te redden valt. "Zeventig procent van het Amazonegebied is nog intact", zegt Verbelen, "maar zolang de eerste de beste speculant of multinational voor een prikje duizenden hectaren woud kan kopen, is er een probleem. Zolang het grootgrondbezit de boeren de hoop op een stuk land ontneemt, blijft de arme bevolking migreren."

Juist om die bevolking was het Chico Mendes allemaal te doen: "Het regenwoud is Antarctica niet. Je kunt er nu eenmaal geen glazen stolp op zetten. Er wonen heel veel mensen met heel interessante culturen die de rijkdom van het woud allemaal nodig hebben. Dat is wat Mendes heeft willen zeggen." (LD)

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234