Woensdag 18/05/2022

De man die Nederland leerde eten

AMSTERDAM

De komst van ‘zijn’ winkels naar België zal Albert Heijn niet meer meemaken. Woensdag kondigde het naar zijn grootvader vernoemde bedrijf de eerste Vlaamse vestiging aan. Twee dagen later overleed ‘meneer Albert’, zoals hij liefkozend werd genoemd. Hij stierf op 83-jarige leeftijd in zijn kasteel in Engeland.

Heijn trad in 1951 als piepjong broekie in dienst bij het familiebedrijf in Zaandam. Later zou hij het samen met zijn broer Gerrit-Jan omvormen tot de grootste supermarktketen van Nederland, en een van de grootste ter wereld. Ook zou hij de Nederlandse eet- en winkelgewoonten ingrijpend veranderen. Minister Maxime Verhagen (Economische Zaken) noemde Heijn gisteren dan ook een van de aartsvaders van het Nederlandse bedrijfsleven. “Hij was het toonbeeld van Hollandse ondernemingszin: een man die met creativiteit, eigenzinnigheid en doorzettingsvermogen van een familiebedrijf een internationaal dienstenconcern maakte. Geen enkele ondernemer heeft de afgelopen decennia zoveel invloed gehad op het dagelijkse leven in Nederland.”

Heijn liet er vanaf het begin van zijn loopbaan als ‘grootgrutter’ (een naam die werd bedacht door schrijver-tekenaar Marten Toonder) geen gras over groeien. In 1952 opende Albert Heijn zijn eerste zelfbedieningswinkel in Schiedam, vier jaar volgde de eerste supermarkt in Rotterdam. Weer later liet Heijn als eerste streepjescodes op de producten zetten, iets wat hij in de VS had gezien.

Ook de lijst met producten die onder zijn leiding werden geïntroduceerd is indrukwekkend. Door Albert Heijn raakte Nederland massaal verslingerd aan ‘gemakkelijke’ producten als snelkookrijst, oploskoffie, babyvoeding in potjes, en honden- en kattenbrokken. In de jaren zestig organiseerde hij als eerste spaaracties voor koelkasten, boormachines, tuinmeubels en grasmaaiers. Maar Heijn liet Nederland ook kennismaken met exotisch voedsel als champignons, paprika, wijn, Franse kaas, en pasta en olijfolie uit Italië. “De mediterranisering van de Hollandse keuken is vanuit de Zaanstreek georganiseerd”, constateerde de bekende socioloog Paul Schnabel in 1990.

Als topman bemoeide Heijn zich overal mee, ook toen zijn bedrijf onder de naam Ahold uitgroeide tot een multinational met een omzet van miljarden euro’s en vestigingen in diverse landen. Hij was populair, maar ook gevreesd bij het personeel. Bij bedrijfsbezoeken ontging hem niets: gedeukte blikken, onverzorgde producten en brutaal optreden van het personeel werden niet getolereerd.

Op het persoonlijke vlak kreeg Heijn in 1987 een harde dreun te verwerken. In dat jaar werd zijn broer Gerrit-Jan Heijn ontvoerd en naar later bleek direct vermoord door de verwarde ingenieur Ferdi E. Over die gebeurtenis schreef Heijn in zijn autobiografie Memoires van een optimist (1997): “Mensen denken gauw dat verdriet alleen kerft als het binnen het gezin valt. Bijna niemand zei: gut, Ab, voor jou moet het ook erg zijn. Terwijl ik mijn enige broer had verloren die gedurende 56 jaar mijn beste vriend was en gedurende 31 jaar mijn beste collega.”

Niet veel later nam Heijn afscheid van Ahold. Maar toen het bedrijf in 2003 werd opgeschrikt door een boekhoudschandaal, bleek hij nog niets van zijn passie verloren. Hij voelde zich “verneukt” door de toenmalige topman Cees van der Hoeven en diens tomeloze expansiedrift.

Na de affaire werd Ahold grondig geherstructureerd. Van een bedrijf met een omzet van 62 miljard euro in 2002 ging het terug naar 28 miljard in 2009. Het is nu weer een voornamelijk op Nederland gericht concern, met een marktaandeel van rond de 30 procent. Internationaal uitbreiden wil men voorlopig alleen naar België. Maar het zal dus zonder meneer Albert zijn.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234