Zondag 26/09/2021

De man die Kohl kan verdrijven

Gerhard Schröder is de uitdager die de 'eeuwige' Duitse bondskanselier Helmut Kohl naar de geschiedenisboeken moet verdringen. Voor hem hebben andere sociaal-democraten dat al vier keer geprobeerd, maar zonder succes. In het beste geval wankelde het kolossale standbeeld Kohl, maar vallen deed het niet. Er is Schröder werkelijk alles aan gelegen om Kohl te verdrijven.

BRUSSEL / BONN.

EIGEN BERICHTGEVING

Zijn tegenstanders zeggen dat hij aan de lopende band gebakken lucht verkoopt. In de campagne heeft hij nauwelijks twee weken voor de verkiezingen niet echt potten gebroken en eigenlijk weinig gezegd. Maar wie weinig zegt, kan ook niet veel verkeerd zeggen, zou zijn motto kunnen zijn. De campagne van Schröder is Amerikaans van snit. Een perfect geregisseerde show, waar het inhoudelijke wat op de achtergrond geraakt.

Schröder krijgt vaak een Amerikaan als voorbeeld aangesmeerd, al wil hij (zeker tegenwoordig niet) liever geen 'Duitse Clinton' genoemd worden. Zeker niet de 'Duitse Jospin', die is wel nieuw maar veel te links. Dan ligt de 'Duitse Tony Blair' hem al wat beter, al spiegelt hij zich in alle stilte aan iemand helemaal anders.

Schröder bestudeert met belangstelling het 'Nederlandse poldermodel'; het economische en sociale succes dat onze noorderburen de jongste jaren kennen, kan hem wel inspireren. De zakelijke Wim Kok zou een voorbeeldje kunnen zijn - al zal Schröder dat zelf nooit zo zeggen. Zelfs in de eigen partij wordt hij een politieke kameleon genoemd. De erg linkse voorzitter van de SPD-Jongeren ging destijds graag verbaal op de vuist met 'de kapitalisten', ook binnen de eigen partij.

Maar dat is verleden tijd. Hij is de man van de sociaal gecorrigeerde markteconomie geworden die de beste relaties heeft met captains of industry, hij wil vernieuwing en sociale rechtvaardigheid, en voor hem moet het traditionele sociaal-democratische gedachtegoed verzoend worden met de principes van de vrije markt. Schröder wil van Duitsland een moderne staat maken en verwijst in zijn speeches graag naar de 'oubolligheid' van Kohl en zijn CDU.

Schröders politiek à la carte roept in de eigen politieke familie wantrouwen op. Vakbonden en linkse SPD'ers, voorzitter Oskar Lafontaine op kop, zijn op hun hoede voor de man die steeds weer politieke evenwichtsoefeningen probeert. Hij is niet automatisch onder de indruk van verworven rechten van de werknemers en vindt dat veel verworven sociale rechten voor hervorming, lees sanering, vatbaar zijn. Hij wil met de werkgevers en de vakbonden een pact voor meer banen afsluiten en de SPD-kandidaat weet best dat dit een kwestie van geven en nemen is. Dat is ook wat velen van zijn potentiële kiezers in 'die neue Mitte' - het nieuwe centrum - denken en daar zal Schröder ongetwijfeld successen boeken. Maar om verkozen te worden, moet hij zonder twijfel ook de traditionele SPD-achterban voor zich winnen. Zijn achtergrond moet hem daarbij helpen. De medialieveling Gerhard Schröder werd in 1944 in Detmold (Nedersaksen) geboren en is het kind van een bescheiden familie. Er was geen geld en daarom ging hij eerst in de leer in een technische school, wat hem echter niet belette uiteindelijk een afgestudeerde jurist te worden. Hij is nog geen twintig als hij lid wordt van de SPD. Tijdens zijn studies werkt hij en trekt naar Göttingen, een van de bekendste universiteiten van Duitsland. Hij wordt advocaat in Hannover, de hoofdstad van Nedersaksen, en is van 1978 tot '80 voorzitter van de SPD-Jongeren, de Juso's. Die stellen zich traditioneel radicaal op en de destijds nog langharige Schröder is daarop geen uitzondering. Hij treedt met een paar acties in de kijker, maar zijn wilde haren heeft hij inmiddels allemaal verloren. Onlangs zei hij nog dat hij "nu wil realiseren wat ik vroeger bestreed".

In 1980 wordt hij lid van de Bondsdag in Bonn, maar die verlaat hij zes jaar later om naar het thuisfront terug te keren, waar hij oppositieleider wordt in het deelstaatparlement van Nedersaksen, met het plan in het achterhoofd om minister-president van zijn Land te worden, wat hem in 1990 lukt. Het is vanuit die positie dat hij een gooi doet naar het Kanzler-amt.

Schröder is er rotsvast van overtuigd dat hem dat gaat lukken. Geen inspanning is te veel om op 27 september de kroon op het werk te zetten. Journalisten en fotografen mogen ongelimiteerd beslag op hem leggen. Openheid heet dat bij Schröder, mediageil noemen zijn tegenstanders het. Komt het programma zo uit dat op een dag drie meetings moeten worden gehouden, dan gebeurt dat ook zo: München, Bonn Berlijn, kinderspel. Debatten met studenten, werklozen, ondernemers, vrouwengroepen, Schröder doet het met een flair die Helmut Kohl nog in geen eeuwen zal hebben.

Dat hij vorig jaar voor de vierde keer is getrouwd, stoort de Duitse kiezer allerminst. Gerhard Schröder weet wat de mensen vandaag willen horen en dus zegt hij dat ook. Naar de mond van het kiesvolk praten, noemen sommigen dat. Mee evolueren met de tijd, heet dat bij hem. "Soms noemen ze mij een vriend van de businessmagnaten, het raakt mijn koude kleren niet. Ik weet waar ik vandaan kom, maar ook waar ik naartoe wil."

Frank Schlömer

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234