Maandag 30/03/2020

De man die elke crisis als een uitdaging zag

André Leysen, een van de belangrijkste Vlaamse ondernemers van de 20ste eeuw, is zaterdag op 88-jarige leeftijd overleden. Grote man bij Agfa-Gevaert, ex-VBO-voorzitter die premier Martens adviseerde. Redder van De Standaard. Man met een gigantisch netwerk. Een durver, vooral.

Hij was niet de Marc Coucke van zijn tijd. André Leysen was integendeel een zeer klassieke ondernemer en oneindig veel machtiger. Maar hij is zeker zo bekend bij het grote publiek, als ondernemer pur sang.

Hij was bescheiden begonnen, met de uitbouw in 1953 van het havenbedrijfje Ahlers van zijn Duitse schoonvader. Hij maakte er een grote, toonaangevende rederij van. Hij verkocht het bedrijf en legde zich toe op Agfa-Gevaert, waarmee zijn naam altijd het meest zou verbonden blijven. In 1978 werd hij er voorzitter van het directiecomité.

Zijn grootste mislukking noemde Leysen zelf de monsterverliezen die Gevaert leed (200 miljoen euro) na de participatie in het Duitse bouwbedrijf Holzmann. "Een zware ontgoocheling: ik had vertrouwen in bepaalde mensen, dat vertrouwen werd beschaamd. Maar uit zulke dingen leer je." Maar zelfs het Holzmann-debacle stootte Leysen niet van zijn troon. "Crisissen zijn uitdagingen", zoals hij placht te zeggen.

André Leysen redde ook De Standaard. Toen die krant in 1976 failliet ging, stopte hij ze, met een groepje investeerders, in de Vlaamse uitgeversmaatschappij (VUM), nu Mediahuis.

Hitlerjugend

Leysen was een internationale figuur. Bekleedde bestuursmandaten bij grote Duitse en Nederlandse groepen als Bayer, Deutsche Telekom, Deutsche Bank, Hapag-Lloyd en Philips. Hij had een enorm adressenboek. Plus een groot maatschappelijk engagement. Ook dat maakte hem sterk. In de jaren tachtig was hij als voorzitter van het VBO (Verbond van Belgische Ondernemingen) een stem die mee doorwoog op het besparingsbeleid van de regering-Martens.

Als jongeling zag het er nochtans niet goed uit voor André Leysen. Hij was tijdens de oorlog bij de Hitlerjugend geweest. Vooral zijn moeder was een strijdbare flamingante, schreef journalist Jan Bohets in zijn biografie van Leysen. Als achttienjarige zat André vier maanden opgesloten in de abdij van Hemiksem, toen gebruikt als interneringskamp voor collaborateurs, in afwachting van zijn proces voor de jeugdrechter. Hij kwam er van af met een vermaning. Maar verder onderwijs kon hij vergeten. Zijn ouders, die in Londerzeel een poetsdoekenbedrijf hadden, waren geruïneerd.

Nadien nam André Leysen zeer uitgesproken afstand van het oorlogsverleden van zijn familie, dat hij in 1995 zelf onthulde. "Gezien mijn oorlogsverleden heb ik ook nooit gerekend op een adellijke titel", zei hij in een later interview. Hij kreeg toch het lintje van commandeur in de Leopoldsorde, een van de lagere graden.

Leysen ademde ook cultuur. Hij was jarenlang voorzitter van het Brusselse operahuis De Munt, van het Antwerpse kunstencentrum deSingel, van de Internationale Beethoven Stiftung in Bonn en de Vrienden van het Rubenshuis. "Aan dat laatste mandaat ben ik nogal gehecht", zei hij lachend op zijn 75ste, "want mijn voorgangers daar werden heel oud. Dat ziet er dus goed uit."

Leysen laat zijn echtgenote Anne, vier kinderen, zestien kleinkinderen en vier achterkleinkinderen achter. Zijn zonen zijn allang zelf captains of industry: Thomas Leysen leidde net als vader het VBO, is voorzitter van Umicore en van de KBC-groep. Christian Leysen was tot 2009 ook bestuurder bij KBC Groep. Dochter Bettina is gynaecoloog, dochter Sabina heeft in De Munt gewerkt.

Al twintig jaar leefde Leysen met parkinson. Maar hij had voor zichzelf besloten dat dat geen ziekte was. "Je gaat er niet van dood, je gaat ermee dood. Het doet geen pijn. Dus eigenlijk ben ik niet ziek."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234