Dinsdag 22/06/2021

'De man die de crisis veroorzaakte, wordt nu premier'

Het Russische parlement, raadgevers van president Jeltsin en waarnemend premier Tsjernomyrdin hebben gisteren een stabiliteitspact gesloten, dat evenwel nog door Jeltsin moet worden ondertekend. Hij zou aan macht inboeten, terwijl het parlement meer bevoegdheden krijgt. Tevens belooft het parlement de regering niet huiswaarts te sturen en moet de president hetzelfde garanderen voor het parlement, tot de verkiezingen van 2000. Stabiliteit is nodig om het hoofd te bieden aan de huidige economische crisis, maar inmiddels legt de afgezette vice-premier Nemtsov uit dat het juist Tsjernomyrdin was die de crisis veroorzaakte, terwijl miljardair Boris Berezovski achter de schermen ageerde.

moskou.

Reuters en eigen berichtgeving

De in maart afgezette premier Viktor Tsjernomyrdin ziet zijn nieuwe aanstelling als eerste minister flink dichterbij komen. Het parlement heeft bij het compromis waarover het hele weekend verhit is vergaderd en dat nog door Jeltsin moet worden bekrachtigd, immers beloofd dat het zijn goedkeuring zal geven aan zijn kandidatuur. Dat zou dan vandaag of morgen moeten gebeuren, maar waarnemers denken dat de aanstelling van Tsjernomyrdin makkelijk nog tot woensdag kan uitblijven, waardoor Clinton, die morgen aan een staatsbezoek aan Rusland begint, het zou moeten stellen zonder het gezelschap van de eerste minister.

Het hele compromis garandeert Ruslands politieke protagonisten een stabiel en vooral lang leven. Jeltsin moet beloven het parlement niet naar huis te zullen sturen, terwijl die instantie er zich toe verbindt om de regering niet lastig te vallen met een motie van wantrouwen.

Tevens krijgt het parlement meer slagkracht. Daar waar Jeltsin zich vroeger het recht voorbehield om ministers te benoemen, wordt zijn vrijheid in deze nu beperkt tot de aanstelling in de sleuteldepartementen Binnenlandse Zaken, Buitenlandse Zaken en Defensie, alsook wat betreft de samenstelling van de federale veiligheidsraad.

Dat Rusland stabiliteit behoeft om het hoofd te kunnen bieden aan deze enorme crisis, wordt door weinigen betwijfeld. Wel worden er veel vragen gesteld bij de persoon van Tsjernomyrdin, en meer nog bij diens bondgenoot, miljardair Boris Berezovski. Vooral de afgezette vice-premier Boris Nemtsov neemt geen blad voor de mond. In interviews met onder meer het Duitse blad Stern legt hij uit dat juist de man die de huidige crisis mee veroorzaakte, nu opnieuw aan het roer zal staan.

Nemtsov meent dat alle macht in Rusland in handen is van een oligarchie, een clubje extreme rijken die hun fortuinen vergaarden door de privatisering in het begin van de jaren negentig. Ze hebben een soort van parasitaire controle over tal van bedrijven, zegt hij, ze zuigen die leeg en versluizen het geld naar het buitenland. "Zelf betalen ze geen belastingen en ook geen lonen aan hun werknemers."

Toen de regering de vrije val van de roebel, het vertrek van de buitenlandse investeerders en de dreigende ineenstorting van de banken zag, zo vertelde Nemtsov aan James Meek van The Observer, wist ze dat er maar één uitweg mogelijk was: het failliet verklaren van een aantal volstrekt insolvente banken en bedrijven. Maar toen dat duidelijk werd, "hebben degenen die achter de schermen aan de touwtjes trekken daar een stokje voor gestoken. De regering is simpelweg onderuit gehaald."

De terugkeer van Tsjernomyrdin, aldus Nemtsov, is eigenlijk die van miljardair Berezovski, die daarmee in een drievoudig opzet is geslaagd: de regering doen vallen, zijn controle over de Russische economie vergroten en achter de schermen meer politieke macht vergaren. Berezovski, die door Forbes een der rijkste mannen ter wereld wordt genoemd, heeft onder meer een participatie in het grootste tv-station, ORT, en in Aeroflot. Met Nemtsov heeft hij niet zo'n beste relatie: de gewezen vice-premier verhinderde immers dat hij het staatsbedrijf Svjazinvest in handen kreeg. Nemtsov zorgde er, met steun van zijn bondgenoot, ex-premier Tsjoebais, voor dat werd ingegaan op het hoogste bod, en dat was niet van Berezovski.

Berezovski's grootste troef, menen waarnemers, is dat hij zo'n goede relatie heeft met de familie van Jeltsin. Kwatongen beweren dat hij er persoonlijk voor zorgde dat Jeltsins schoonzoon de nieuwe baas van Aeroflot werd en dat hij zowel de oudste dochter van Jeltsin - Tatjana - als zijn persoonlijke adviseur "raad geeft". Vast staat in elk geval dat hij in '96 aan het hoofd stond van de groep zogenaamde ondernemers die de herverkiezing van Jeltsin financierden. "Hij heeft Jeltsin er nu ook van overtuigd om de macht over te dragen aan Tsjernomyrdin", aldus Nemtsov. "Maar dit is geen nieuw fenomeen, elk tijdsgewricht heeft zijn eigen Raspoetin. Nu heet hij Boris Berezovski." (CV)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234