Dinsdag 01/12/2020

Filipijnen

De man die alle drugsdealers zou doden of opsluiten: balans van één jaar Duterte

Beeld REUTERS

Precies een jaar geleden legde Rodrigo R. Duterte de eed af als president van de Filipijnen. Hij won de verkiezingen met de belofte van "tunay na pagbabago", echte verandering. Meer dan zestien miljoen Filipijnen gaven hem een stem. Maar was Duterte hun vertrouwen waard?

Op 1 juli 2016 kregen de Filipijnen een macho als president. Zijn toespraken zijn doorspekt met scheldwoorden, bedreigingen en seksistische grappen. Hij stelt zich voor als een authentiek politicus die rechtuit praat en aan de kant van het volk staat. Dat blijkt ook uit zijn verkiezingsbeloftes.

De presidentskandidaat Duterte zei dat hij alle drugsdealers "achter de tralies of onder de grond" zou stoppen. Het was een belofte die hem waarschijnlijk de verkiezingsoverwinning heeft opgeleverd. Hij mag zijn 'war on drugs' nu op een nationaal slagveld voeren.

War on drugs

De methode die de president gebruikt, krijgt echter veel (vooral buitenlandse) kritiek. Volgens enkele mensenrechtenorganisaties hebben 7.000 tot 9.000 mensen het leven verloren door politieacties en buitenrechtelijke executies. De meeste Filipino's liggen er niet van wakker, hoewel er hier en daar toch vragen rijzen. Volgens een peiling van Social Weather Station wordt de harde aanpak gesteund door 66 procent van de bevolking, in december was dat nog 77 procent.

Voorlopig kan Duterte zijn belofte ook niet waarmaken. De slachtoffers van zijn 'war on drugs' zijn vooral kleine dealers en gebruikers, terwijl de grote syndicaten ongehinderd hun handel blijven drijven.

Islamitische Staat

Een belangrijkere uitdaging voor de president is het islamistisch extremisme in Mindanao, het zuidelijke eiland met een grote moslimminderheid. In de stad Marawi wordt nog steeds gevochten met een groep aanhangers van Islamitische Staat. Driehonderd burgers en militairen zijn dood, tienduizenden zijn gevlucht. Duterte heeft de noodtoestand afgekondigd. “Ik eet jouw lever op. Geef mij zout, peper en azijn. Ik zal je helemaal opeten", zei een furieuze president over de islamistische militanten.

Duterte, de eerste president afkomstig van Mindanao, had beloofd vrede te brengen op het onrustige eiland. Maar dat lijkt niet te lukken. Eerdere pogingen om de IS-groep te elimineren, hadden weinig succes. Dat wordt nu pijnlijk aangetoond in Marawi.

De oorlogszone in Marawi.Beeld REUTERS

De vredesonderhandelingen met het Moro Islamic Liberation Front, een andere gewapende groep, haperen. Een wetswijziging die de bewoners van een overwegend moslimgebied meer autonomie moest geven, wordt door Duterte vertraagd. Daardoor groeit het risico op nog meer onrust en geweld.

Twee miljoen banen

Duterte stelt ook teleur op economisch vlak. Aan beloftes nochtans geen tekort. De president wil jaarlijks anderhalf miljoen Filipino's uit de armoede hijsen en twee miljoen banen creëren met ambitieuze infrastructuurwerken. Maar dat is voorlopig een illusie die Dutertenomics heet, zoals de tv-zender ABS-CBN zijn beleid noemt.

Het land kent een robuuste economische groei met 6,4 procent in het eerste kwartaal van 2017. Toch zijn er donkere wolken in aantocht. Het aantal buitenlandse investeringen is gedaald en de peso heeft waarde verloren. In een land dat weinig industrie heeft en veel moet importeren, is er gevaar voor inflatie. Maar Duterte heeft weinig gedaan om de economie te diversifiëren, het land riskeert grote economische schokken.

Een ander pijnpunt is de recente belastinghervorming. Taksen op consumptiegoederen zoals benzine en auto's zijn verhoogd en de inkomensbelasting is verlaagd. Vooral de armste Filipino's worden erdoor getroffen, merkt de Filipijnse krant Philstar op.

Ondanks beloftes blijven er nog meer plannen stof vergaren. De wegen van Manilla zijn verstopt en lijken meer op parkings. Dat heeft een hoge economische kost. Daarom wilde Duterte vertraagde infrastructuurwerken versnellen en er nieuwe opstarten met een noodwet. Maar die is er nog niet. Ondertussen staat het (openbaar) vervoer nog steeds stil.

Steun van de middenklasse

Op het vlak van corruptie is er wel vooruitgang geboekt. Duterte beloofde die uit te roeien in amper drie tot zes maanden. Hoewel die deadline niet werd gehaald, zijn er wel een aantal maatregelen genomen. Er is een meldlijn om ambtenaren aan te geven. Die worden ontslagen als er een vermoeden van corruptie is. Het aantal dagen dat nodig is om een onderneming op te starten werd fors gereduceerd, en dus ook het aantal bedelende handen.

Duterte is na een jaar nog steeds erg populair. Het is duidelijk dat zijn harde taal aanslaat. Elk gesprek met een taxichauffeur in Manilla bewijst dat hij veel steun heeft bij de middenklasse. Zijn populariteit is wel gedaald bij de arme Filipino's, hun gemeenschappen worden geterroriseerd door de 'war on drugs' en ze ondervinden nog geen voordelen van de hervormingen.

Zijn presidentschap was tot nu toe tumultueus, maar een jaar is te kort om de balans op te maken. Behalve daverende retoriek heeft Duterte weinig tastbare resultaten geboekt. Hij heeft nog vijf jaar om de Filipino's te overtuigen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234