Woensdag 26/02/2020

De man achter zoveel schandalen is nu Officier in de Orde van Leopold II

Ligt u ook soms 's nachts in uw bed te woelen, dromend van een ereteken in de Orde van Leopold II wegens 'bijzondere verdiensten aan het vaderland'? Hier een paar tips. Laat je veroordelen voor fiscale fraude en schriftvervalsing. Neem een maîtresse in dienst die een netwerk van luxueuze callgirls leidde om Arabische prinsen te behagen bij de onderhandelingen over een miljardencontract. Er zijn andere manieren, maar zo overkwam het de ooit zo omstreden ex-wapenhandelaar Roger Boas.

Douglas De Coninck

Het stond in het Belgisch Staatsblad op 26 oktober, en het lijkt iedereen zo'n beetje te zijn ontgaan. De lijst van bekende en minder bekende coryfeeën uit 's lands bedrijfsleven die medailles krijgen opgespeld, is dan ook lang. Tony Vandeputte (ex-VBO-voorman) is bevorderd tot Commandeur in de Leopoldsorde. Marcel Seys (Febiac) mag zich voortaan Officier in de Leopoldsorde noemen, Charles Bornstein (Hoge Raad Diamant) Commandeur in de Kroonorde, Ludo Swolfs (Instituut bedrijfsrevisoren) Officier in de Kroonorde, Hugo Vandamme (Barco) Commandeur in de Orde van Leopold II en David Wahl (Antwerpsche Diamantkring) Officier in de Kroonorde. André Bondroit (Confederatie Waalse Bouwsector) is Officier in de Orde van Leopold II, Paul Thermote, (Thermote & Vanhalst), in de Orde van Leopold en zo ook bouwondernemer Eric Verbeeck.

Het zijn allemaal mensen die banen hebben gecreëerd, iets opmerkelijks deden. Jean Henckes (Indugas) ziet zich bevorderd tot Commandeur in de Orde van Leopold II, vooral vanwege de initiatieven die zijn bedrijf zich getroost om laaggeschoolde allochtonen te activeren op de arbeidsmarkt.

Aan zo'n medaille zijn protocollaire noch financiële voordelen verbonden, en ook geen adellijke titel. Het is een symbolische uiting van erkentelijkheid voor 'bewezen diensten aan de natie'. Om de medaille, in goud of zilver, effectief in je bezit te krijgen, moet je als gelauwerde trouwens zelf een paar honderd euro afdokken.

Maar het staat natuurlijk prachtig in een glazen kast, zegt André Bondroit: "De uitreiking is gepland voor de dag van mijn pensioen, op 18 februari. Het is de bedoeling dat ze me dan, tijdens een plechtigheid dat ereteken opspelden. Ik kijk er erg naar uit."

Blij is vast ook Leo Van Tuyckom, de gewezen West-Vlaamse voorman van het NCMV (nu Unizo). Hij heeft iets om vervelende disgenoten mee van repliek te dienen als die nog eens beginnen over de Agusta-affaire waar hij ooit zijdelings in verwikkeld raakte. Van Tuyckom is bevorderd tot Commandeur in de Orde van Leopold II.

Er bestaan drie nationale orden. De Leopoldorde is die met het meest aanzien. Daarna komt de Orde van Leopold II. Meer nog dan de andere wordt die volgens eigen reglement toegekend voor 'verdiensten aan de koning of het koningshuis'. En dat maakt dit alles misschien een beetje grappig.

Van koning Albert II wordt gezegd dat hij niet alles van wat men hem ter ondertekening voorlegt leest. Als hij het deze keer wel deed, zal hij even hebben gegrijnsd toen hij die ene naam onderaan op de lijst opmerkte: Roger Boas, Knokke-Heist. Bij koninklijk besluit te benoemen tot 'Officier in de Orde van Leopold II'.

De naam van Roger Boas, voorzitter van het Zaventemse metaalconstructiebedrijf Asco Industries, is onlosmakelijk verbonden met die van zijn vroegere boezemvriend, wijlen oud-premier Paul Vanden Boeynants. Toen VdB minister van Defensie was, van 1972 tot 1979, greep Asco zelden naast een militair contract. Het bedrijf zag in die periode zijn winst vertienvoudigen. Het weekblad Trends typeerde het Asco van toen dit jaar nog als "een klassiek bedrijf dat leefde van overheidscontracten die door bevriende politici werden toegespeeld".

Op 14 oktober 1979, daags voor zijn verrassende (en nooit echt toegelichte) ontslag als minister van Defensie, keurde VdB gauw nog een bestelling van 1.189 pantserwagens voor het Belgisch leger bij Asco goed. Waarde het contract: ruim 23 miljard frank. In die dagen liep in Brussel een gerechtelijk onderzoek dat de geschiedenis zou ingaan als dat van de 'roze balletten'.

In Schaarbeek was ene Lydia Montaricourt alias 'Madame Claude' opgepakt, later ook veroordeeld, wegens het 'aanzetten tot ontucht'. Ze leidde een Europees netwerk van luxecallgirls. Na daar zelf als prostituee in te hebben meegedraaid, had ze de business in 1977 overgenomen van Fortunato Israel, alias 'Tuna', de maîtresse van Roger Boas. Tijdens het onderzoek kwam aan het licht dat Fortunato Israel als 'public relation officer' in vaste loondienst was geweest bij het consortium Eurosystem Hospitalier. Die Belgische bouwgroep wist in 1976 in Saoedi-Arabië een megacontract (36 miljard frank) te versieren voor de bouw van hospitalen voor Amerikaanse militairen. Daarvoor had de Belgische Dienst voor Buitenlandse Handel (BDBH) enkele handelsmissies naar Saoedi-Arabië georganiseerd onder leiding van erevoorzitter prins Albert, de huidige koning der Belgen. Of, zoals Fortunato Israel in 1979 in haar enige verhoor ooit verwoordde: "Eurosystem Hospitalier betaalde me voor mijn pr-rol, die erin bestond meisjes te vinden die ermee instemden de prins en zijn gevolg in het buitenland gezelschap te houden. Ik erken dat die meisjes prostituees waren voor de relaties van Eurosystem."

De onderzoekscommissie die in de Kamer het dossier van de Bende van Nijvel trachtte te analyseren akteerde in haar eindrapport: '... Israel erkende dat zij ongeveer een jaar werkte voor de firma, die op het punt stond een miljardencontract te sluiten voor de constructie en inrichting van een hospitaal in Ryad. Eurosystem vroeg haar om te voldoen aan alle behoeften van een veeleisende Arabische prins.'

Eurosystems, bleek later, had er voor 8 miljard frank aan 'commissielonen' doorgedraaid om de Saoedi's te paaien. Geld van de belastingbetaler, ten dele, want het project genoot op diverse fronten overheidssteun. In het parlement schreeuwde de jonge oppositieleider Karel Van Miert moord en brand. Want de zaak liep ook nog eens af met het faillissement van Eurosystem, wat de schatkist ettelijke miljarden Belgische franken kostte.

Op 22 maart 1997 kon ex-onderzoeksrechter Schellekens, in de Bendecommissie-bis opgeroepen als getuige, weinig anders dan beamen dat hij zich na al die jaren nog steeds "vragen stelde". Schellekens leidde in 1979 het onderzoek naar de 'Tuna-Ring'. Verder dan één proces-verbaal kwam hij niet. Substituut Jean Deprêtre nam hem de zaak af. Zijn speurders werden onder druk gezet door de rijkswachttop, een van hen werd op het matje geroepen op het kabinet van VdB. Tijdens een huiszoeking in de villa van Israel was Roger Boas doodleuk weggelopen. Een daar in beslag genomen adresboekje met het klantenbestand van de hele 'Tuna-Ring' was spoorloos verdwenen uit de dixit Schellekens "slotvaste dossierkast van de Brusselse griffie".

Dat Boas ten tijde van het pantsercontract smeergeld zou hebben betaald aan VdB of 'Tuna' en co. ingeschakeld voor 'pr-activiteiten' werd vaak geopperd maar nooit bewezen. Vast staat wel dat Fortunato Israel in de maanden voor de toekenning van het contract bij Asco op de loonlijst stond.

Vast staat ook dat er bij Asco financieel was geknoeid, met voor 163 miljoen frank buiten de boekhouding uitbetaalde 'commissielonen'. De fiscus was voor 40 miljoen frank opgelicht met valse facturen. Voor die feiten zag Boas zich op 23 januari 1992 door de Brusselse correctionele rechtbank veroordeeld tot 15 maanden voorwaardelijke celstraf en een boete van 500.000 frank. De veroordeling behelsde onder meer de manier waarop aan 'Tuna' via de boekhouding van Asco allerlei 'kosten' waren uitbetaald.

Boas ging niet in beroep tegen zijn veroordeling. Hij legde medio 1992 het gros van zijn bestuursmandaten bij bedrijven van de Asco-groep neer, waarop zijn zoon Christian Boas overnam. Via een arrest van het hof van beroep bekwam vader Boas op 12 juni 1995 wel 'herstel in eer en rechten'. Een jaar later werd hij opnieuw voorzitter van de raad van bestuur bij Asco Industries en begon hij zich low profile te houden. Niet verwonderlijk: onder impuls van zoon Christian keerde Asco de militaire markt resoluut de rug toe en legde zich, met veel succes, toe op ontwikkeling en constructie van vliegtuigonderdelen voor onder meer Airbus, Boeing en Dassault.

Ziedaar, de geschiedenis die het Belgische vorstenhuis meer in opspraak bracht dan de prinsen Filip of Laurent ooit vermochten te doen. Niemand zei hardop wat hij dacht, maar op 14 september 1979 stuurde minister van Buitenlandse Zaken Simonet naar aanleiding van het Eurosystem-fiasco een brief naar prins Albert waarin hij uitdrukking gaf aan zijn niet gehele tevredenheid over diens functioneren als erevoorzitter van de BDBH.

De toekenning van eretekens gebeurt op voordracht van een regeringslid. In het geval van de op 26 oktober in het staatsblad verschenen lijst was dat minister van Economie Marc Verwilghen (VLD), een man van wie je zou verwachten dat die ergens toch vertrouwd is met de rapporten van de Bendecommissie.

"Ik heb het laten nakijken", zegt Jacques Hermans, woordvoerder op het kabinet-Verwilghen. "Onlangs vierde Asco zijn vijftigjarig bestaan. De familie heeft toen een verzoek ingediend voor zo'n ereteken. Eerst via Binnenlandse Zaken, waar men het dossier ter beoordeling naar ons stuurde."

En niemand die opmerkte dat Boas veroordeeld is voor fraude?

"Dit is het eerste wat ik hiervan hoor. Volgens wat onze diensten meldden, is Asco is een Belgisch familiebedrijf en werken er zo'n duizend mensen. Het is een internationale topper in de aanlevering van onderdelen in de burgerluchtvaart. Je kunt in geen Airbus of Boeing stappen of daar zitten Asco-onderdelen in verwerkt. Toch wel bijzonder, dat een Belgisch familiebedrijf, niet eens beursgenoteerd, zoiets realiseert."

Absoluut, maar dat is de verdienste van zoon Christian, en nadat Asco zich vanwege de perikelen rond Roger Boas helemaal op de burgerluchtvaart heeft toegelegd.

"Voor zover ik begrijp, was de familie Boas op zoek naar eerherstel voor de vader. Het ereteken is inmiddels ook uitgereikt. Dat had, zegt men mij, moeten gebeuren door Patrick Dewael, maar die werd die dag weggeroepen voor een crisis in de Wetstraat 16. Iemand van het kabinet heeft het toen maar gedaan."

In de raad van bestuur van Asco Industries zetelt onder meer Francis Vermeiren, VLD-burgemeester in Zaventem. Vermeiren, Dewael, Verwilghen... wat denkt een mens dan? Laat het ons vragen aan senator Hugo Coveliers, destijds dé dossiervreter bij uitstek in de Bendecommissie, steller van talloze lastige vragen aan Boas of VdB, en bij het ter perse gaan nog steeds senator voor de VLD. Coveliers heeft een kleine bulderlach te onderdrukken: "Boas, wegens bijzondere verdiensten aan de natie verheven in de Orde van Leopold II? Ik denk dat u gezien de actuele omstandigheden rond mijn persoon misschien beter iemand anders belt voor een reactie."

Bij Asco zelf reageert Christian Boas rustig en vriendelijk. Nee, mailt hij ons, het vonnis van 1992 is nooit in beroep aangevochten, maar het arrest van 1995 maakte wel een einde aan de gevolgen ervan. "Tien jaar na het herstel in eer en rechten en gelet op de bijzondere ontwikkeling van Asco Industries tot een belangrijke hoogtechnologische onderneming in Vlaanderen, heeft de familie het zinvol geacht de bevoegde instanties te verzoeken een ereteken te verlenen aan Roger Boas, voorzitter van de onderneming, die deze ontwikkeling van Asco Industries over de laatste tien jaar ten volle ondersteund heeft en nog steeds ondersteunt. Terwijl de veroordeling opmerkelijk was, is de evolutie van de laatste tien jaren dat ook, tenzij men oordeelt dat iemand zich niet kan herpakken en dat zijn inspanningen daartoe geen erkentelijkheid verdienen."

Waarvan akte.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234