Zondag 09/08/2020

InterviewManuel Delta

De Maltese blogger Manuel Delia: ‘Voor elke vermoorde journalist staan er tien op’

Beeld AFP

Met de moord op Caruana Galizia, leek de Maltese journalistiek monddood gemaakt. Maar dat was buiten Manuel Delia gerekend. Hij zet haar werk voort.

“Misschien ben ik te dom om bang te zijn”, zegt Manuel Delia. Want zelfs sinds die bizarre dag twee weken geleden, waarop een zakenman met zijn luxejacht Malta probeerde te ontvluchten en daarmee nieuw leven blies in een vastgelopen moordonderzoek waar zelfs premier Joseph Muscat bij betrokken lijkt te zijn, blijft hij doorgaan met schrijven.

“Ik weet dat ik in een land leef waar een journalist is vermoord vanwege haar werk”, zegt hij. “Ik heb zelf ook meermaals aangifte gedaan wegens bedreigingen, sommige mensen kregen zelfs een gebiedsverbod opgelegd. En er was die zaak, afgelopen december, waarbij ze mijn vrouw hebben mishandeld op straat.”

Toch blijft Delia elke dag zijn stukken publiceren, net zolang tot de premier van de kleinste lidstaat in de EU opstapt.

Manuel Delia werkte jarenlang als persvoorlichter in het Maltese parlement – hij kende de bekendste onderzoeksjournalist van het land, Daphne Caruana Galizia, dus vooral professioneel – maar toen hij een nieuwe baan kreeg en zelf begon te bloggen, veranderde hun relatie. Zij las zijn stukken, gaf hem advies en plaatste zijn schrijfsels zo nu en dan door op haar eigen website.

“We spraken elkaar veel, ze werd een soort mentor voor mij, en toen werd ze vermoord. Een uur na haar dood schreef ik daar een eerste stuk over, twee uur erna nog een en zo ging het maar door. Normaal had ik misschien 300 lezers per dag, nu zag ik dat het er opeens 26.000 waren. Ik realiseerde mij dat de mensen die normaal gesproken Daphnes website lazen, opeens naar mij kwamen voor informatie. Ik voelde mij verantwoordelijk en daarom heb ik een paar dagen later mijn baas gebeld en zei: ik kom morgen niet meer terug.”

Sindsdien is Delia ‘per ongeluk journalist’. Niet zo’n goede als Daphne, zegt hij er direct bij, want dat was de met afstand beste journalist van het eiland. Zij was immers de enige echt onafhankelijke journalist wier website, in tegenstelling tot het gros van alle andere Maltese media, niet in handen was van politici. Zij schreef daarom als enige over de politici van zowel links als rechts die smeergeld ontvingen. Nadat zij publiceerde over de vrouw premier Muscat, die eigenaar bleek van een vennootschap in Panama, werden er nieuwe verkiezingen uitgeschreven. En zij was het die over een corruptieschandaal onder de aandacht bracht waarbij de minister van energie en de rechterhand van de premier beiden geld witwasten via offshorebedrijven – een zaak die, zo blijkt sinds vorige week, waarschijnlijk de reden was achter haar moord.

Autobom

Dus toen Caruana Galizia ruim twee jaar geleden werd getroffen door een autobom, was de angst levensgroot dat samen met haar ook de onafhankelijke journalistiek op het eiland was gestorven. Dat zou een ramp zijn voor het eiland, want als er een land is binnen de Europese Unie waar de democratie wel een extra waakhond kan gebruiken, dan is het Malta wel. Zo bleek uit een recent onderzoek van de Raad van Europa dat de Maltese premier veel te veel macht heeft omdat hij verantwoordelijk voor alle belangrijke benoemingen. Ook worden klokkenluiders niet goed beschermd en wordt de ombudsman gehinderd in zijn functioneren, omdat het parlement te weinig informatie ter beschikking stelt.

Maar “als een journalist wordt vermoord, staan er tientallen, honderden, misschien wel duizend andere journalisten op die het werk zullen voortzetten”, staat in het voorwoord van het boek dat Delia sindsdien schreef samen met een Britse en een Italiaanse onderzoeksjournalist.

Want in dat boek, maar ook op zijn website, zette Delia sindsdien meerdere van Caruana Galizia’s projecten voort. Bijvoorbeeld naar de Maltese praktijk om paspoorten te verkopen aan buitenlanders. Voor ongeveer 800.000 euro konden rijke Russen of Saudi’s toegang kopen tot de Europese Unie. Die praktijk maakte de regering rijk, maar trok ook veel criminelen aan, bewees Caruana Galizia. Met behulp van onder andere haar aantekeningen, ontdekte Delia dat de huizen van veel van deze buitenlanders vrijwel nooit bewoond worden. Dat het dus nooit hun bedoeling was daadwerkelijk een inwoner van Malta te worden.

Activisme

“Maar ik ben zeker niet de enige die met haar werk door is gegaan”, zegt Delia. Na de moord overhandigden de zoons van Caruana Galizia haar de laptop bijvoorbeeld aan een internationaal collectief van journalisten van onder andere Reuters, The Guardian, The New York Times en Le Monde – een project dat al meerdere onthullingen opleverde. En twee weken na de moord werd bovendien de website The Shift opgericht, een moedig collectief van lokale journalisten dat de erfenis van Caruana Galizia eveneens levend probeert te houden.

“Zonder al de onderzoeksjournalisten zou premier Muscat nu nooit in de problemen zijn geraakt”, zegt Delia. “Dat is pure winst. Een tweede revolutie die bovendien door Daphne is veroorzaakt, is de opkomst van het activisme”, zegt hij. Malta kende nooit een echte protestcultuur, maar sinds de moord is dat langzaam aan het veranderen. Zo organiseert Delia elke maand sinds de moord een nieuwe demonstratie. In de begindagen kwamen daar hoogstens driehonderd mensen op af. Afgelopen zondag eisten 20.000 inwoners het aftreden van premier Muscat.

“Toch wil ik niet de indruk geven dat dit verhaal een happy end heeft”, zegt Delia. “De enigen die de premier namelijk echt kunnen afzetten, zijn niet de journalisten op het internet of de activisten op straat. Het is zelfs niet de Europese Unie, maar dat zijn de leden van zijn eigen partij, die nog altijd een meerderheid vormen in de Kamer. En binnen zijn eigen partij geniet Muscat nog altijd een unanieme steun, zelfs nu hij betrokken blijkt bij het verdoezelen van een moord. Ik weet niet precies wie er een pistool tegen wiens hoofd houdt, maar dat is het echt depressieve gegeven op dit eiland.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234