Woensdag 23/10/2019

De maker van 'ILoveYou' hield echt van de mensen

Op zondag werd een Filippijnse studente informatica uitgeroepen tot schepper van het 'ILoveYou'-virus. Op maandag werd haar vriendje gearresteerd. Op dinsdag bleken beiden onschuldig. Op woensdag raakte de naam van de ware dader bekend. Het kwalijkste computervirus aller tijden was toen echter al geen voorpaginanieuws meer. Ten onrechte, misschien. Het fout gelopen exploot van een gebuisde student die alleen maar de arme mensen wou helpen.

DOUGLAS DE CONINCK

Toen Onel De Guzman op 24 februari in het Amabla Mendoza Aguilez Computer College (AMA) klaar was met de verdediging van zijn thesis, verwachtte hij applaus. Hij was sinds 1995 ingeschreven aan de AMA, en daarvoor had hij elke peso een paar keer moeten omdraaien. De privé-school geeft wel uitzicht op een goed betaalde baan, maar rekent een inschrijvingsgeld aan van omgerekend ongeveer 60.000 frank. Dat is bijna de helft van het gemiddelde jaarloon op de Filippijnen.

De 23-jarige Onel bewoonde samen met drie andere jongelui een benepen flatje in Pandacan, een randwijk van Manila. Daar liepen wel meer dromers rond als hij. Hoezeer het internet wereldwijd ook wordt geroemd als een wapen van directe democratie: je moet je wel eerst een pc en een account kunnen veroorloven. Dat kunnen niet veel Filippijnen. Zelf had Onel niet eens een pc.

Zijn thesis ging over het programmaatje dat hij had geschreven om alvast in de virtuele wereld de structurele armoede te bestrijden. De conclusie van zijn betoog: "We spenderen hopen geld aan accounts. En dat, om ze slechts gedurende enkele uren per maand te gebruiken. Mijn programma is de oplossing. Hiermee kunnen we internet-accounts stelen, en ze ook behouden. Het programma zal de mensen helpen om meer tijd te besteden op het internet, zonder dat ze nog moeten betalen."

Het programmaatje heette Send Trojan, en werkte zoals het paard. Het hoorde te worden vastgehecht aan een naar een willekeurig slachtoffer in een welvarender werelddeel te sturen e-mail. Eens die mail was geopend, ging het programma in diens pc op zoek naar inbelcode en paswoord waarmee die zich op het internet begeeft. Meteen daarna ging er een mailtje terug naar de afzender. Die kreeg dan de codes in handen om op kosten van het slachtoffer te surfen.

"De reactie van zijn lesgevers moet Onel zeer boos gemaakt hebben", speculeerde een politieman woensdag in The Philippine Star. Faculteitshoofd Russel Diona maakte er op 24 februari inderdaad weinig woorden aan vuil: "Dit is illegaal. In deze school is geen plaats voor oplichters." Het onbegrepen genie werd de toegang tot de lessen ontzegd. In plaats van die te verbeteren, stortte Onels wereld in.

Specialisten van de FBI hadden de vermoedelijke aanstoker van het virus eind vorige week al getraceerd via het IP-nummer waarmee de allereerste mail op de wereld was losgelaten. Dit viel de Amerikanen meteen op: zo meedogenloos als 'ILoveYou' wereldwijd aan bestanden zat te wreten, zo knullig was de vermomming. De IP-code leidde de Amerikanen naar een telefoonlijn en een Internet-account op naam van ene 'Irene De Guzman, apartment 170, Building 7, BBCC Pandacan, Manila'. Zij was het die zaterdag werd uitgeroepen tot dé daderes. Er was al sprake van een primeur, want de wereld der computercriminaliteit werd tot nu toe beheerst door mannen.

Irene, bankbediende, is de jongere zus én flatgenote van Onel. Wie van de vier bewoners uiteindelijk als eerste de camera's en flitslampen zou moeten doorstaan, werd bepaald door het lot. Op de Filippijnen bestaan er geen wetten tegen computercriminaliteit. De NBI, de nationale criminele politie, heeft wel een Computer Crime Division (CCD), maar dat is niet meer dan een mooie titel voor een houten chalet met vier stoelen, een tafel en een defecte kopieermachine, zo stelde een journalist van The Philippine Daily Inquirer deze week vast. Er liep nog meer fout. Vorige zaterdag was er in heel Manila geen magistraat wakker te krijgen om een aanhoudingsmandaat af te leveren tegen Irene De Guzman. Toen het document er maandag dan toch lag en de jonge vrouw niet thuis bleek te zijn, werd daar haar vriendje Reomel Ramones (27) in de boeien geklonken. Woordvoerders van politie en justitie roemden de "snelle actie" als een bewijs dat computercriminaliteit op de Filippijnen "wel degelijk ernstig wordt genomen".

De ouders van Ramones schrokken wel even toen ze CNN zijn naam hoorden noemen als verantwoordelijke voor een mondiaal schadegeval van om en nabij 450 miljard frank. Toen hij twee dagen later weer werd vrijgelaten, verklaarde zijn oom: "Voor zover ik weet, heeft Reomel geen computer. Hij háát computers." Reomel verklaarde na zijn vrijlating amper te weten hoe hij op Internet zou moeten geraken.

Toen de speurders de flat binnenvielen, vonden ze enkel een kabeltje dat een pc met een mobiele telefoon verbindt, zeventien diskettes en een vierkante kale plek in het stof op een tafeltje. Daar moet tot vorige week de computer van Irene hebben gestaan. Ook de modem was weg. Vermoed werd dat Onel vrij snel in de gaten kreeg dat het effect van 'ILoveYou' de stoutste verwachtingen had overtroffen. Vorige week vrijdag muisde hij ervanonder. In Manila wordt nu gevreesd wordt dat de meest gezochte pc ter wereld ergens in een vijver is gedumpt.

Het eerste 'ILoveYou'-mailtje werd verstuurd op 4 mei, één dag voor de proclamatie aan de AMA. Een van Onels beste vrienden, Michael Buen, was wél geslaagd. Zijn werkstuk bestond uit een zich in duizelingwekkend snel tempo vermenigvuldigend mailprogramma. Verwerkte je dit in 'Send Trojan' en voegde je er een virus aan toe, dan kreeg je een explosieve cocktail met alle eigenschappen van 'ILoveYou', zo merkte een AMA-lesgever deze week op. Maar wie stelde de cocktail samen? Deed Onel het alleen, of kreeg hij hulp van zijn vrienden van GRAMMERsoft? Dat is een klein groepje van niet zo begoede maar zeer begaafde AMA-studenten die hun collegegeld bij elkaar harken door thesissen te schrijven voor anderen en die binnen de school wel eens als "cowboys" worden aangewezen. Onel was een van hen; of ook Buen er wat mee te maken had, is onduidelijk. Tijdens de vivisectie van het virus trof de FBI de naam GRAMMERsoft aan tussen negen andere codes.

Liet Michael Buen tot dusver niks van zich horen, dan dook Onel donderdag plots uit het niet op om, vergezeld van zijn advocaat en zijn zus, een persconferentie te geven. De zichtbaar van zijn exploot geschrokken student verborg zijn gelaat achter een zonnebril en hield in het midden wie nu eigenlijk het programma had geschreven. Op de vraag van een journalist of het virus misschien niet "per ongeluk" over de wereld kon zijn verspreid, antwoordde hij afgemeten: "Dat is best mogelijk." Onel zei al bij al weinig, leek maar één boodschap te hebben: "Mijn enige bedoeling was een programma maken dat de arme mensen toegang geeft tot het net. Internet is educatief en zou gratis moeten zijn."

Eén vraag kon niet uitblijven. Wat voor gevoel gaf het, om met één druk op een toets wereldwijd miljoenen computers lam te leggen? Onel keek even verdwaasd om zich heen: "Ik voelde daar niets bij."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234