Zondag 09/08/2020

De macht van het banale detail

Portretten van de Amerikaanse fotograaf Andres Serrano in Brussel

Brussel

Van onze medewerker

Eric Min

Een fotograaf moet goed kunnen kijken. Misschien valt dat wel aan te leren, maar er zullen ook wel mensen bestaan die het al een beetje in zich hebben, individuen met een fabrieksfout, een schoonheidsvlek, een onderhuids duiveltje dat hen tot daden drijft. Het hoeft niet echt, maar het helpt wel: buitenstaander zijn, niet uit je woorden komen, nooit mogen meedoen op de speelplaats. André Kertèsz en Brassaï waren immigranten, August Sander en Robert Doisneau in zichzelf gekeerde melancholici.

Andres Serrano (1950) is een Afro-Cubaan uit New-York die zich al jarenlang tegen de randen van de maatschappij aan schurkt en reeksen foto's van marginale mensen en grenssituaties maakt: daklozen (Nomads), nonnen en priesters (The Church), leden van de Ku Klux Klan, lijken op de autopsietafel (The Morgue), lichaamsvochten (Fluids). Ongenadig laat de fotograaf ons de wereld zien zoals we dat eigenlijk niet willen. We kunnen niet naast de banale of provocerende en vaak morbide details kijken die hij in beeld brengt: een kapotte rits, het gelaat van een prelaat, een oog dat door het masker van een Klan-lid priemt, menstruatiebloed en sperma, de naakte lichamen van verdronken, verhangen, vergiftigde of verbrande mensen.

Serrano werkte in het begin van zijn carrière vooral in zwart-wit, maar de foto's die vandaag in de Brusselse Galerie Taché-Lévy hangen, zijn groot en in kleur. Het zwart, wit en grijs, die de dingen een aura van artisticiteit geven en ze letterlijk op een afstand houden, passen niet bij de rauwe beelden van de werkelijkheid waarin de modellen van de kunstenaar thuishoren. Is Serrano niet de man die in 1987 Piss Christ heeft gemaakt, de ophefmakende foto van een plastic kruisbeeld ondergedompeld in een bokaal met urine?

Toen aan het licht kwam dat hij voor de reeks Immersions een toelage van de National Endowment for the Arts had gekregen, besliste een meerderheid in het Amerikaanse Congres dat de fondsen van deze stichting zouden worden verminderd met 45.000 dollar, precies het bedrag dat Serrano en zijn collega Robert Mapplethorpe voor hun recente 'blasphemous and pornographic works of art' hadden gekregen. Waarmee de kunstenaars nog maar eens hadden aangetoond dat fundamentalistische pressiegroepen, rechtse politici en de American Family Association de dienst uitmaken en de artistieke vrijheid geen warm hart toedragen. Serrano en co hebben het zichzelf en hun belagers wel erg gemakkelijk gemaakt. Kon iemand nog goedkopere provocaties bedenken dan een rondje rukken of een religieuze icoon in een pot pis ?

Ook van de foto's die we bij Taché-Lévy te zien krijgen, 'brave' en wandvullende portretten die voornamelijk uit de reeksen Nomads en Ku Klux Klan werden gelicht, is Serrano's obsessie voor het blasfemische, het ontheiligende en het ongemakkelijke goed af te lezen. De zwervers komen frontaal en haarscherp in beeld, letterlijk dan: we krijgen elk snorhaartje, elke porie van hun huid te zien. Dat een Klan-lid een mens van vlees en bloed is, allicht een verkrampte middenstander die een wit gewaad nodig heeft om zich de allure van een grootmeester uit de Middeleeuwen aan te meten, merken we aan een stukje wenkbrauw boven zijn donkere blik. Af en toe drijft Serrano het theatrale van zijn opstelling wat verder door. Tegen een geschilderde achtergrond van sepiakleurige vlekken torst een vrouw een grote vis (Pieta). Een man houdt een stuk vlees als een mitrailleur voor zich uit (Meat Weapon). Twee meisjes met sluiers zijn versteend in een geforceerde pose (Sisters). En altijd is er wel een schrammetje, een knobbeltje, een weerbarstig haartje waar onze blik aan blijft haken. Een verontrustende kerel, die Serrano, ook zonder de goedkope effecten waarmee hij naam heeft gemaakt.

De tentoonstelling loopt tot en met 4 maart 2000 in Galerie Taché-Lévy, Tenboschstraat 74 in 1050 Brussel (tel. 02/344.23.68). Ze is van dinsdag tot zaterdag open van 11 uur tot 19 uur, zondag alleen na afspraak.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234