Vrijdag 27/11/2020

De losse eindjes van Michel I

De politieke actualiteit volgens Carl Devos.

Bepalen waarover het debat gaat is zo belangrijk als welke standpunten erover precies ingenomen worden. Zoals wie de thema's van verkiezingen aanwijst die al voor de helft gewonnen heeft. Op dat vlak ging het de voorbije weken wat minder bij Michel I.

Die wou in de positieve schwung van het zomerakkoord de rit naar de federale beleidsverklaring aanvatten. Dat vakbonden het feestje komen verpesten kan nog dienen als bewijs van het daadkrachtig hervormingsbeleid van Michel I. Met hun acties, die het ongenoegen gecontroleerd laten ontsnappen en zo meer chaos vermijden, bewijzen vakbonden nog een andere dienst, maar die wordt miskend.

Niet de bonden, maar John Crombez doorbrak de goednieuwsshow van het zomerakkoord. Hij sloeg met de gecontesteerde pensioenhervorming voor 50-plussers een gat dat Rutten wou dempen met een klassiek trucje: door geroep proberen overstemmen. Waarmee het alleen erger werd. De aandacht was gewekt. Kort daarna kwamen nog 'losse eindjes' aan de oppervlakte. De methode-Michel (in juli een algemeen akkoord, de uitwerking vanaf september) is niet ideaal. De wekenlange interpretatievrijheid vult men naar eigen inzichten. De regering liet weten dat ze het nog niet weet.

De kritiek van Frank Vandenbroucke, dat het pensioenbeleid een aaneenschakeling van aankondigingen en initiatieven is waarbij het overzicht zoek is, werd door de verwarring binnen Michel I met gemak bewezen. Hun 'pensioenvisie' - wie werkt moet meer pensioen hebben dan wie niet werkt en er moet meer gelijkheid onder pensioenstelsels komen - is zo algemeen als stellen dat het arbeidsmarktbeleid meer mensen aan het werk wil. En dan nog. Blijkbaar gooien verkiezingen - overal is de lokale lijstvorming gaande - hun schaduw al zo ver vooruit, dat Michel I het niet meer durft die algemene visie in dit befaamde dossier van de 50-plussers uit te voeren.

Forse streep

Misschien nog erger dan enkele maatregelen, is de onzekerheid erover. Burgers moeten de ene plots aangekondigde verandering na de andere ondergaan, het toekomstperspectief moet onophoudelijk bijgesteld worden. Velen vragen zich af welke verstrenging er volgende week beslist wordt. Ja, met de verhoging van de pensioenleeftijd (over enkele regeringen) werd een forse streep getrokken, maar de keuze van Michel I om voorts met piecemeal engineering te werken, is wegens het gebrek aan een duidelijk kader nefast voor het vertrouwen in het pensioenstelsel.

Zeker bij wie nu aan de slag is om de huidige pensioenen te betalen maar het eigen pensioen in de verte enkel ziet afkalven. Mensen weten niet meer waar ze aan toe zijn. En die mensen moeten langer, en vaak harder, werken. Zwalpende Bacquelaine nam enkele goede beslissingen, maar liet vooral veel liggen: de pensioenhervorming had verder moeten staan. Hij mist terreinkennis, leiderschap en communicatievaardigheden om dit cruciaal departement te runnen. Maar de vertrouweling van Reynders blijft buiten schot.

Niet enkel daar wacht Michel I nog veel werk. Ondertussen moet er over zeker nog 200 miljoen begrotingsduidelijkheid komen. Van Overtveldt moet nog een sluitende regeling (die 254 miljoen garandeert) voor de effectentaks vinden, volgens specialisten raken we sneller op mars.

Men hoort weinig acht te slaan op gemijmer van politicologen, maar het verdient aanbeveling analyses zoals die van begrotingsautoriteit Wim Moesen in Knack met alle ernst te ontmoeten. Met internationale rapporten in de hand betoogt Moesen dat onze begrotingscijfers niet betrouwbaar zijn. Ze moeten professioneler en geloofwaardiger worden, nu slaat men te vaak een slag. Ronde cijfers en ramingen op het miljoen na zijn niet overtuigend. Bedragen worden vastgelegd zonder enig idee hoe ze te bereiken. Bewijzen van de budgetneutraliteit van de verlaagde vennootschapsbelasting - een cruciale, maar forse tegemoetkoming aan bedrijven, niet geflankeerd door gelijkaardige sociale investeringen - zijn er niet. Enzovoort. Midden oktober moet de begroting bij Europa ingediend worden. Besparingen in de sociale zekerheid zullen ook nog stof doen opwaaien.

Dat is wellicht niet zoals Michel I hun Tomorrowland zagen. De hervormingsclaim, waarmee de premier nu al zijn plaats in de geschiedenisboeken opeist, raakt verstoord door het beeld dat deze regering aan het pensioen van de eigen bevolking zit te prutsen, zonder goed te weten wat precies te doen. Dat kan nog lastig worden.

De regering, N-VA voorop, herhaalt dat ze ons, onze identiteit, normen en waarden, beschermen tegen externe bedreigingen, tegen soumission. Grenzen stellen aan radicalisme, migratie en terreur. Zo gaan er miljarden naar nieuw militair materiaal, die dan niet naar sociaal beleid kunnen gaan. We moeten keuzes maken. Ons welvaartsmodel, onze sociale zekerheid moet beschermd worden tegen profitariaat en misbruik. We moeten de dingen benoemen zoals ze zijn.

Maar ondertussen maken velen zich zorgen over de afbraak van het Rijnland-model van binnenin. Wie het beeld kan schetsen dat deze liberale regering, met haar hervormingen en besparingen, ons naar een kouder en harder Angelsaksisch model brengt en het debat daarover kan laten gaan, is niet zonder mogelijkheden. Er is inderdaad vaak meer keuze mogelijk dan het lijkt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234