Vrijdag 24/09/2021

De losbol is Fabiola

Monarchisten die dinsdag naar Brussel waren getrokken om er te genieten van een ongedwongen dagje in het bijzijn van de Belgische koninklijke familie, waren eraan voor de moeite. De Brusselse en federale politie hadden alles uit de kast gehaald om het militaire defilé tot in de puntjes te beveiligen. De toegang werd afgezet door politiecombi’s. Iedereen die de royals van dicht bij wilde zien, moest langs de paspoortcontrole. Vorig jaar werden de koning en de koningin nog rondgereden in een auto met open dak. Maar nu kon je met moeite een glimp van hen opvangen in hun gepantserde wagen. Terwijl Albert II en zijn gevolg op het podium uitvoerig zwaaiden naar het publiek, zouden scherpschutters op de loer hebben gelegen.De aanslag op de Nederlandse koninklijke familie in Apeldoorn op Koninginnedag had er veel mee te maken, maar de voornaamste reden voor de vele extra veiligheidsmaatregelen waren de anonieme brieven die de voorbije maanden aan koningin Fabiola waren gericht. De onbekende vereniging OEDH Flanders had ermee gedreigd de “walgelijke Spaanse Fabiola” tijdens het defilé neer te schieten. Ze zou immers “koning Boudewijn hebben vergiftigd in Spanje ten gevolge van zijn liefde met dictator Tito in een wijnkelder in Belgrado”. “Een schot met de kruisboog zal een einde maken aan dit ergste uitschot”, klonk het nog.

KLAPKOFFERTJEs ALOM

Overal waar je keek op 21 juli zag je veiligheidsagenten met koffertjes rondlopen. Een nieuw geheim wapen? “De ‘koffertjes’ zijn eigenlijk opklapbare schilden”, weet veiligheidsexpert Henk Lievens van Seris Security. “Ze bevatten een kogelwerende vulling van teflon of kevlar. Bedoeling is dat wanneer er geschoten wordt, de security het schild ontvouwt en het doelwit ermee in veiligheid brengt. Het werd al gebruikt in de tijd van president Mitterand, maar voor België is het een primeur. “Lievens was niet echt verrast dat de schilden uitgerekend op 21 juli van stal werden gehaald. “Wat ik dinsdag zag, was een knap staaltje van machtsvertoon. ‘Kijk eens hoe goed wij in België de koninklijke familie kunnen beschermen.’ Het had iets van een klasoefening. De tribunes werden vooraf gedetailleerd gescreend door honden. Koningin Fabiola hadden ze achter een iets hogere afschutting geplaatst. Als er toch een schot zou weerklinken, konden ze haar meteen tegen de grond gooien.” Ook John Blake ontsnapte niet aan de extra voorzorgsmaatregelen. Blake werd op dinsdag 27 mei, tien dagen na de eerste dreigbrief, opgepakt in zijn appartement in Koksijde. De 62-jarige invalide van Schotse afkomst werd ervan verdacht het brein achter OEDH Flanders te zijn. Na een urenlange ondervraging werd hij weer vrijgelaten. Een woordvoerder van het Brusselse parket verklaarde een dag later dat alles erop wees dat Blake onschuldig was. De in beslag genomen inkt en schrijfmachine stemden niet overeen.En toch: afgelopen dinsdag stond de politie weer voor zijn deur. Of hij nog even mee kon komen naar het politiekantoor in Brussel? Blake had de bui al voelen hangen. “Ik had 21 juli zo gepland dat ik op elke seconde van de dag een getuige in de buurt had die kon verklaren dat ik geen voet buiten Koksijde had gezet”, zegt hij aan de telefoon. Uiteindelijk zat hij van 11 uur tot iets voor 5 ’s middags in een Brusselse verhoorruimte. “Of het een excuus was om me te controleren? Ik weet het niet. Tegen mij zeiden ze dat het om een confrontatie met de wijkagent ging. Om enkele zaken te checken. Geen idee of ik nog verdacht word. Dat hebben ze er niet bij verteld. Ik hoop dat ze nu eindelijk beseffen dat ik Fabiola geen haar zou krenken. Al bij al vond ik het niet erg om mijn dag op te offeren. Alles opdat de koningin zich veilig zou voelen. Ik deed het voor het vaderland.”Het zal de koningin worst wezen. Waren de bedreigingen voor de politie bittere ernst, dan zag Fabiola er duidelijk de humor van in. Haar grijns toen ze de groene appel omhoog hield voor het publiek sprak boekdelen.Wie Fabiola zegt, denkt aan wijwater, gebeden en een al vijftig jaar ongewijzigd kapsel. Haar broer, de Spaanse playboy en grapjas van het eerste uur wijlen Jaime de Mora y Aragon, weerde ze in 1960 van haar huwelijk. Als 17-jarige zei Jaime het school- en welopgevoede leven in de adellijke kringen vaarwel om zich op het acteren te storten. De lookalike van Salvator Dali, inclusief puntig snorretje, dook ook op als stierenvechter, model en cabaretentertainer. In een Italiaanse film speelde hij een rol als Belgische ambassadeur in vrouwenkledij.

‘EEN GEESTIGE DAME’

Volgens royaltywatchers was de appelstunt beslist niet Fabiola’s eerste wapenfeit. “Fabiola is een geestige dame”, weet Brigitte Balfoort, Royalty-medewerkster en coauteur van Koningin Fabiola: een meisje van 80. “Na de dood van koning Boudewijn heeft ze het erg lastig gehad, maar de laatste jaren komt de humor weer bovendrijven. Soms maakt ze grapjes met onze cameralui. ‘Jullie moeten nogal sterke mannen zijn dat jullie die zware dingen op jullie schouders kunnen torsen.’”Ook Ralf De Jonge, die in 2008 het boek Koningin Fabiola schreef, herinnert zich de koningin als een vrolijke dame. “Toen ik haar mijn boek gaf, bestudeerde ze haar foto. Waarna ze knikte: ‘Goedgekeurd, ik sta er nog jong op.’ Echt van die droge, Britse humor.”Ook de kledingkeuze van Fabiola getuigt van een vrolijke ingesteldheid. Wars van alle stijlvoorschriften volgde de koningin altijd haar eigen, gedurfde smaak. Toen de genodigde dames op het huwelijk van Filip en Mathilde met hoed moesten verschijnen, daagde Fabiola op met een gigantisch hoofddeksel mét blauwe pluimen.“Haar humor zit in kleine dingen”, klinkt het bij Astrid Bammens, vriendin van Fabiola’s hofdame. “Na een privérondleiding op een tentoonstelling over koningin Astrid, begon ze plotseling met stoelen te sjouwen. ‘Ik wil een foto’, riep ze. ‘Maar alleen met de Limburgers.’ Omdat ze dacht dat ik uit Antwerpen afkomstig was, wou ze de draak steken met de Antwerpenaren.” Die bewuste avond leek Fabiola echt op dreef. “Ze bleef lang plakken en maakte een praatje met mijn zussen. Stuk voor stuk blondines. Enkel ik heb zwart haar. Uit het niets vroeg ze aan mijn zus welke haarkleur onze vader had. ‘Zwart’, antwoordde die stomverbaasd. ‘Ah, dan kan het toch.’”

EIGENZINNIG GEBOREN

Flashback naar 3 september 2006. Het is feest in de serres van Laken. Op de setlist: de snoeiharde Limburgse rock van Mint. Toen koningin Fabiola, voor de gelegenheid in een muntgroen mantelpakje, haar stoel vlak voor de boxen neerpootte, hield iedereen het hart vast. Maar halverwege ‘The Magnetism of Pure Gold’ zette Fabiola het zowaar op een dansen. Met de handjes in de lucht, helemaal mee met het ritme. “Ik was even van mijn melk”, verklaarde bassist Phil Marcisz achteraf. Met als gevolg dat het tweede nummer een toonaard te laag werd ingezet.“Sinds ze niet langer de vrouw van de koning is, kan ze het zich meer permitteren om een loopje te nemen met het strenge protocol”, zegt Balfoort. “Die vrouw is eigenzinnig geboren. Lang voor het maatschappelijk aanvaard was, onderging ze een neuscorrectie. En hoewel haar moeder haar bijna een paleis als onderkomen aanbood, ging ze liever alleen wonen. Ze heeft haar reputatie niet mee, maar eigenlijk is Fabiola de meest losse van de hele koninklijke familie. Op een meeting met haar Spaanse familie in Brugge zag ik haar al haar Spaanse neefjes en nichtjes in een busje laden, waarna ze een zak brood en een pot choco bovenhaalde en boterhammen begon te smeren. Ze durft ook tegen haar eigen entourage in te gaan. Toen ze na de dood van Boudewijn ging bidden in de crypte van Laken, versperden veiligheidsmensen ons de weg. Tot de koningin tussenbeide kwam. ‘Laat ze maar komen, iedereen mag mij zien bidden.’ Ongezien.”

DE DOOD ALS IETS LEUKS

Alle leden van de koninklijke familie worden de klok rond bewaakt. Het veiligheidsdetachement van de koninklijke familie bestaat uit 200 agenten van de federale politie, verspreid over de diverse koninklijke residenties. En toch trok de koningin twee dagen nadat de eerste dreigbrief in La Dernière Heure was verschenen door slechts twee veiligheidsagenten vergezeld naar de Koningin Elisabethwedstrijd.“Een legertje bodyguards is niet aan haar besteed”, zegt Balfoort. “Thuis blijven is evenmin een optie. De koningin moet onder de mensen komen en in de belangstelling staan. Dat is haar hele leven.”De onverwachte uitjes van Fabiola zouden de veiligheidsagenten in het verleden meermaals tot wanhoop hebben gedreven. “Telkens als ze met zo’n eigen initiatief kwam aanzetten, zag je de veiligheidsmensen in paniek schieten. ‘Hoe gaan we dat regelen?’”, zegt gewezen secretaris Benoît Cardon de Lichtbuer. “Hoewel ze veel respect heeft voor het werk van de veiligheidsmensen, kleurt de koningin graag buiten de lijntjes. Routine aanvaardt ze niet. Angst dat haar op zo’n bezoek iets zal overkomen, heeft ze niet. Ook niet na die dreigbrieven, nee. Die verwijzing naar de kruisboog klinkt toch volledig ridicuul. Ze vond dat vooral grappig. Typisch Fabiola. De meest dramatische gebeurtenissen kan zij omvormen tot iets komisch.” “Fabiola bekijkt de dood vanuit haar geloof als een verlossing. Als iets leuks”, treedt Balfoort bij. “Na haar dood zal ze immers weer herenigd worden met haar grote liefde Boudewijn. Als haar tijd is gekomen, zal ze gewillig meegaan. Maar nu ze een zware periode in het ziekenhuis heeft overleefd, redeneert ze dat ze zo’n anarchistische brievenschrijver ook best aankan.”

BITCH FROM HELL

Dat het appelgrapje een mediastunt is geweest, bedacht door haar entourage om Fabiola’s strenge reputatie enigszins bij te sturen, wordt door intimi ontkracht. “Fabiola is op zijn zachtst gezegd niet echt een vrouw die zich zaken laat opdringen”, legt royaltywatcher Mario Danneels uit. “Ze is een zeer dominante persoonlijkheid. Met de jaren is ze wat verzacht, maar vroeger had ze twee gezichten. Het publiek toewuiven en de hele dag glimlachen, maar eenmaal terug in het kasteel werd ze de bitch from hell. Ze heeft haar macht vaak doen gelden en het leven van verscheidene familieleden zuur gemaakt. Als een politicus iets zei wat haar niet zinde, was ze niet te beroerd om met veel drama de kamer uit te stormen. Ik zie haar dus niet snel bevelen opvolgen. Veel ‘entourage’ heeft Fabiola overigens niet meer. Haar leven is niet langer tot in de puntjes geregeld.”Op 81-jarige leeftijd kan Fabiola eindelijk grotendeels doen waar ze zin in heeft. Ten huize Stuivenberg heeft ze haar entourage weten te beperken tot een handjevol vrienden. Allereerst is er de stokoude gravin Solange de Liedekerke, al jarenlang Fabiola’s trouwe hof- en gezelschapsdame. De gepensioneerde generaal-majoor Wilfried Van Kerckhove is hoofd van de veiligheid en zorgt ervoor dat alles in het huis vlotjes verloopt. Secretaris Gilles Claeys en een attaché verwerken de vele brieven die Fabiola nog dagelijks in de bus krijgt. Terwijl ze haar haar kamt of zich aankleedt, worden die aan haar voorgelezen en bedenkt ze een passend antwoord of oplossing. En er loopt op Stuivenberg nog een Spaanse manus-van-alles rond. Haar entourage wilde niet in detail treden over die bewuste dinsdagochtend. Kreeg Fabiola een spontane ingeving of was de grap al langer gepland? “Tja, het enige wat ik daarover kunt zeggen, is dat een appel niet iets is wat je standaard in je jas hebt zitten”, zegt Solange de Liedekerke. In haar stem weerklinkt iets samenzweerderigs. Echt een meisje van tachtig.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234