Vrijdag 27/01/2023

De lokroep van leren laarsjes

Meer dan duizend 'fashion victims' gingen een jaar geleden de uitdaging aan: 365 dagen stoppen met shoppen uit protest tegen de consumptiemaatschappij en het stijgend aantal shopaholics. Ook onze redactrice deed een poging om haar koopverslaving te bezweren.

Het was op een zaterdag, begin januari. Op weg naar de schoenmaker, nadat het zoveelste prachtige paar de geest had gegeven. Voor wie er nog aan moest twijfelen: negen maanden niet shoppen is een nachtmerrie voor je schoenencollectie. Het was geen vrolijke zaterdag. Ruzie met het lief, moeilijke week op het werk, en dan die kapotte laarsjes. (Neen, dit is geen excuus, louter een contextschets.) En plots stonden ze daar. Ze riepen al vanuit de etalage. Zwart als ebbenhout, zacht als boter. De meest welgevormde enkellaarsjes die een mens ooit heeft aanschouwd. Met een hak die je poep naar ongekende hoogten tilt. Knoop in de maag. Verscheurd tussen twijfel en schaamte, lust en verlangen. Tussen twee stemmetjes in het hoofd. 'Niet doen, je hebt het nu al zo lang volgehouden.' En dan, net iets luider: 'Er gaat nog vijftig procent solden af.'

Wilskracht van dweil

Het was natuurlijk van begin af aan gedoemd om te mislukken. Shopaholic en shopstop gaan nu eenmaal niet samen. Waarom je dan toch laten verleiden tot een onzinnige belofte als 365 dagen niet winkelen? Eerlijk: het begon de spuigaten uit te lopen. Jezelf verwennen is één ding, dagenlang boterhammen met choco moeten eten omdat je je laatste honderd euro hebt gespendeerd aan een zomerjurkje in hartje winter is iets anders. Een klein fortuin spenderen aan roze pumps terwijl je schoenenkast al 68 (!) paar telt, is niet gezond meer. Het pleidooi van fashionista Elise De Rijck om een jaar lang collectief af te kicken kwam dus als geroepen.

Al was de directe omgeving minder enthousiast. Steun en toeverlaat? Vergeet het. Mijn moeder gaf me precies vier weken ("ik zie je graag, schat, maar je hebt de wilskracht van een dweil"). Het lief maakte zich op zijn beurt vooral zorgen over het effect van zo'n shopstop op het humeur (hij heeft gelijk gekregen). Maar als meer dan duizend vrouwen zich voornemen om hun winkeluitspattingen aan banden te leggen kan een mens moeilijk achterblijven. Daarbij: initiatiefneemster Elise De Rijck had een punt. "Kleding is een wegwerpproduct geworden", zei ze een jaar geleden in deze krant. "We kopen meer dan we kunnen dragen." Daarnaast word je tegenwoordig overstelpt met verhalen over consuminderen, over hoe gelukkiger en ecologischer je wel door het leven gaat met slechts 57 bezittingen.

Voor alle duidelijkheid: dit is geen artikel dat mensen oproept om ook een jaar lang de vinger op de knip te houden. Integendeel. Een shopdieet is zowat het meest vreselijke plan dat een mens kan bedenken. In het begin gaat alles goed. Meer zelfs: je voelt je bevrijd. Kunt zorgeloos langs drukke winkelstraten flaneren zonder die allesoverheersende drang dat je iets moet kopen. Want je mag nu eenmaal niet. Heerlijk rustgevend is dat.

Bovendien heb je voor de start van de shopstop nog een laatste slag geslagen. Voldoende jurkjes en sandalen aangeschaft om een hele zomer mee door te komen. Daarnaast had de initiatiefneemster in haar spelregels een aantal achterpoortjes voorzien. Twee keer per jaar, op je verjaardag en met Kerstmis, mocht je kleding van iemand anders cadeau krijgen. Waardoor het lief drie maanden na de start van het shopdieet al met een uitgebreide wishlist naar de Sandro-boetiek werd gestuurd. Wie zei dat niet shoppen moeilijk was?

Hopeloze materialist

Helaas. Voor je het weet is de zomer voorbij, zijn die pas aangeschafte sandalen ondraagbaar en beginnen de eerste afkickverschijnselen op te spelen bij het zien van de nieuwe collectie. Onbedaarlijk huilen, nerveus vingergetik, nachtmerries van de nieuwe Mulberry-collectie. Plots zie je vrouwen rondhuppelen in de rode Chloe-boots waar je een moord voor zou begaan, en moet je - zelf gehuld in afgedragen T-shirt - knarsetandend de shopbuit van je vriendinnen bewonderen. Citytrips blijken nog maar half zo leuk als je elke blinkende etalage voorbij moet lopen en je favoriete winterjas lijkt opeens te verbleken bij de nieuwe aanwinst van je zus. Zorgde het shopdieet eerst nog voor een zengevoel, dan overheerst na vijf maanden vooral frustratie, hebberigheid en jaloezie, en word je geconfronteerd met het besef dat je deep down een hopeloze materialist bent.

En dan doet een mens dingen waar hij niet trots op is. Zoals de oorbellen van je zus 'lenen' en ze 'vergeten' terug te geven. Zoals toch stiekem een sjaal en bloesje in de Zara aanschaffen, om ze vervolgens uit pure schaamte nooit aan te doen. Of je vriend met puppyogen aankijken in de hoop op sponsoring (werkt elke keer).

Ik heb het nochtans geprobeerd. Zelf naald en draad ter hand genomen, ruilfeestjes afgeschuimd. Maar andermans afdankertjes kunnen nu eenmaal niet op tegen the real thing, de geluksroes van een nieuwe aankoop. Crashen stond dus in de sterren geschreven, de ebbenhouten, boterzachte enkellaarsjes waren gewoon het perfecte excuus.

Wat de nederlaag enigszins verzacht is de wetenschap dat een shopstop van 365 dagen nooit een schijn van kans had. Althans, niet volgens psychologe Carien Karsten, gespecialiseerd in het behandelen van shopverslaafden. "Misschien lukt het op een onbewoond eiland. Hier is de verleiding overal. De druk van de reclame is immens. Langer dan twee weken een strikt shopdieet volgen is ook nefast voor lichaam en geest. Niet-kopen wordt nog een grotere obsessie dan het shoppen zelf. En wie zo lang heeft moeten vasten, koopt daarna nog meer dan ooit tevoren."

Dat laatste valt gelukkig mee. Na maandenlange onthouding denk je toch iets meer na alvorens je op het 69ste paar pumps te storten. Zo heeft de beproeving toch nog iets opgeleverd. Rest enkel nog - met het schaamrood op de wangen - initiatiefneemster Elise op te biechten dat de missie niet is volbracht. "O, maar dat is niet erg hoor. Ik ben zelf vijf maanden geleden bezweken. Zo'n shopstop is eigenlijk toch echt niet te doen."

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234