Zaterdag 15/05/2021

AchtergrondCoronacrisis

De lockdownlogica belandt in een catch 22

Een medische ploeg ontfermt zich over een patiënt op intensieve zorg in het CHC MontLegia-ziekenhuis in Luik. In Brussel en Wallonië dalen de besmettingen nog steeds een beetje, in Vlaanderen nemen ze weer toe. Beeld Photo News
Een medische ploeg ontfermt zich over een patiënt op intensieve zorg in het CHC MontLegia-ziekenhuis in Luik. In Brussel en Wallonië dalen de besmettingen nog steeds een beetje, in Vlaanderen nemen ze weer toe.Beeld Photo News

De krimp van de epidemie is tot stilstand gekomen. Na de besmettingscijfers dalen nu ook de ziekenhuisopnames niet meer. Vooral in Vlaanderen wint het virus weer terrein. ‘We bevinden ons niet op een plateau, we zitten weer in de opwaartse fase van de curve’, concludeert viroloog Marc Van Ranst (KU Leuven).

Na een wekenlange daling begonnen de besmettingscijfers dik een week geleden in sneltempo te stabiliseren. Mogelijk het gevolg van de gewijzigde teststrategie, klonk het toen bij experts: ons land was sinds eind november weer meer beginnen testen, waardoor vanzelf meer besmettingen geregistreerd werden. Vandaag weten we dat die verklaring niet volstaat. Ook de ziekenhuisopnames, die lange tijd in dalende lijn zaten, bereiken immers een plateau. Dat bewijst dat de epidemie niet meer aan kracht verliest.

Met gemiddeld 2.231 besmettingen per dag waren er vorige week zelfs 3 procent meer besmettingen dan een week eerder. “We zitten opnieuw in het opstijgende deel van de curve. We moeten het zeggen zoals het is”, klinkt het bij Marc Van Ranst. “Na de besmettingen zul je de stabilisatie ook zien in de ziekenhuizen, op de ic-afdelingen, dan aan de beademingstoestellen, en uiteindelijk in de overlijdens.”

Vooral in Vlaanderen zijn de signalen ronduit slecht. Het aantal besmettingen nam er op een week tijd met gemiddeld 8 procent toe – West- en Oost-Vlaanderen noteren zelfs stijgingen van boven de 10 procent. In Brussel en Wallonië dalen de besmettingen nog steeds, al is duidelijk dat de snelheid flink afneemt. Eenzelfde beeld bij de ziekenhuisopnames: 3 procent omhoog in Vlaanderen, tegenover bescheiden dalingen in Brussel en Wallonië.

Versoepeling noch verstrenging

Die trends zetten de toon voor het Overlegcomité van vrijdag. Dan komen de vertegenwoordigers van de federale regering en de deelstaten samen om het huidige regime aan maatregelen onder de loep te nemen. Vooral in Franstalig België werd de hoop gekoesterd dat er enige ruimte zou komen voor versoepelingen, zoals het heropenen van de kapperszaken.

Daar zal zo goed als zeker niets van in huis komen. De geregistreerde besmettingen en hospitalisaties liggen daarvoor veel te hoog. In principe moeten er dagelijks eerst minder dan 800 besmettingen en 75 ziekenhuisopnames zijn, drie weken lang, en moeten alle indicatoren in neerwaartse lijn zitten. Drie keer mis dus. Het wordt voor het Overlegcomité net zaak om de verspreiding van het virus weer onder controle te krijgen.

Vanuit het buitenland stijgt alvast de druk om nog strenger in te grijpen. Bij de noorderburen gaan de scholen en niet-essentiële winkels toe, hetzelfde geldt voor Duitsland, en in Frankrijk is de avondklok vervroegd naar 20 uur.

De kans lijkt klein dat die recepten hier overgenomen worden. In Vlaanderen kondigde minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA) alvast aan dat de scholen zoals gepland weer starten op 4 januari, na de kerstvakantie. Voor een strengere avondklok lijkt politiek weinig animo te bestaan. En het sluiten van de retail is wellicht niet te verdedigen nadat minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (sp.a) toegaf dat dat eigenlijk niet heel nuttig was geweest.

Probleem met telewerken

“De stijging is het gevolg van heel wat factoren”, zegt biostatisticus Geert Molenberghs (KU Leuven/UHasselt). “De mobiliteit blijft hoog. In de contacttracing wordt opvallend vaak naar de werkplaats gewezen, wat betekent dat er een probleem is in het telewerken. Over het algemeen is duidelijk dat de circulatie van het virus onder de bevolking nog steeds erg hoog is.” Anders gezegd: de belangrijkste vaststelling is misschien wel dat de huidige maatregelen niet goed genoeg opgevolgd worden. Ons land zit sinds begin november in lockdown, toch stijgen de belangrijkste indicatoren weer. Heeft het dan wel zin om nog meer maatregelen te nemen?

Annelies Verlinden (CD&V), minister van Binnenlandse Zaken, denkt alvast van niet. “Als het even kan, moeten we verstrengingen vermijden,” zei ze op Radio 1. “Wij hebben al heel strenge maatregelen, veel mensen doen hun uiterste best om de regels te volgen. We moeten inzetten op een goede naleving, daar geloof ik meer in. Het moet ook leefbaar blijven, mensen hebben nood aan perspectief en een minimum aan sociale contacten in deze donkere tijden.”

Dat perspectief lijkt steeds verder weg. Nog niet zo lang geleden werd ervan uitgegaan dat half januari misschien iets meer sociaal contact toegelaten zou kunnen worden. Die hoop kan wellicht de koelkast in. Maar intussen belandt de lockdownlogica in een catch 22. Versoepelingen zijn niet aan de orde – maar als een lockdown te lang duurt, verliest die zijn effect omdat mensen de maatregelen beu worden en ze niet meer voldoende opvolgen.

Verschillende experts geven aan dat het altijd al een huzarenstuk zou worden om het coronavirus klein te krijgen in de winter, wanneer mensen binnen samenkomen, en de ramen en deuren toe blijven tegen de kou. Microbioloog Herman Goossens (UAntwerpen) ziet het somber in. “Uit studies blijkt dat mensen op één uur tijd een enorme hoeveelheid virusdeeltjes uitstoten. In een gesloten ruimte met weinig ventilatie in de winter – thuis, op het werk – krijg je dus een erg grote verspreiding van het virus. Wat dat betreft geloof ik de modellen niet dat de curve naar beneden zal gaan, tenzij iedereen zich voluit houdt aan de maatregelen. Ik vrees dat we met dit virus geplaagd gaan worden tot april volgend jaar.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234