Maandag 01/03/2021

De lelijke fratsen van een schoonfamilie

De zusjes Goethals helpen in Clan hun gehate schoonbroer het hoekje om. In het echte leven vechten (schoon)families hun conflicten gewoon uit bij notarissen en advocaten. De realiteit is dus anders, maar daarom niet minder kil.

Gemiddeld een keer per jaar duiken ze op in de Vlaamse kranten: de familiedrama's waarbij een schoonbroer, -zoon of ander aangetrouwd familielid het loodje legt. Niets om zelf te ongerust van te worden. Gerechtspsychiaters en strafpleiters verzekeren dat een slechte relatie met schoonfamilie voorlopig niet heel regelmatig de aanleiding is om iemand het hoekje om te helpen. Zeggen dat ze de moordpogingen die de Goethals-zussen de afgelopen weken in Clan ondernamen om hun schoonbroer Jean-Claude van kant te maken, herkennen, zou dus overdreven zijn. Maar de advocaten die zich specialiseren in familierecht herkennen de onderliggende conflicten tussen familie en schoonfamilie maar al te goed.

"Als er geen schoonfamilie bestond, zou er een derde minder advocaten nodig zijn", meent advocaat Elfri De Neve. "Echtscheidingen, familievetes, zelfs huurconflicten kunnen allemaal worden aangestookt door de schoonfamilie. Als het slecht gaat tussen een koppel gaan de partners bijvoorbeeld elk uithuilen bij hun eigen familie. Als die de gebeurtenissen verkeerd interpreteert, ontstaat er soms een haatgevoel ten opzichte van het aangetrouwde familielid. Terwijl de partner van die persoon soms nog helemaal niets besliste over een echtscheiding. Maar de schoonfamilie kent vaak haar plaats niet. Dat leidt tot uitbarstingen."

Dat is niet nieuw. De relatie met schoonmoeders en andere familiale aanhangsels gaf niet alleen aanleiding tot een resem flauwe moppen. Ook het Belgische familierecht houdt er soms vreemde regels op na om de goede vrede in families te bewaren. Om familievetes te vermijden, was het bijvoorbeeld tot 2001 verboden dat schoonbroers- en zussen huwden. Ook na het overlijden van hun partners. Anders hadden de schoonbroers of -zussen tenslotte de perfecte aanleiding om de perfecte moord te plannen. En zo lijkt Clan niet meer zo veraf.

Karikaturaal maar waar

Paste de wetgeving zich dan aan aan de clichés die de ronde doen over bemoeizuchtige schoonmoeders en agressieve schoonvaders? Of is er echt een reden om aan te nemen dat de relatie met de schoonbroer met losse handjes of de babbelzieke schoonzus ooit spaak loopt? Er werd in ons land nog maar weinig onderzoek gedaan naar de relatie met de schoonfamilie, maar de advocaten hebben ondertussen hun eigen idee over de oorzaak van mogelijke problemen.

"Je partner kies je, je schoonfamilie neem je erbij, zelfs als ze je in andere omstandigheden helemaal niet zou liggen", zegt advocaat-bemiddelaar Arvid De Smet. "Maar terwijl je zelf naar die familie migreert, blijft de bloedband die je partner heeft met zijn of haar familie bestaan. Op moeilijke momenten heeft je partner daardoor waarschijnlijk de neiging om op die oude familieband terug te vallen."

Dat zorgt er volgens De Smet voor dat het evenwicht tussen de oude en nieuwe familie soms moet worden hersteld. "Elke belangrijke gebeurtenis in het leven kan zorgen voor nieuwe spanningen met je schoonfamilie. Bij een huwelijk, scheiding, overlijden of geboorte moet je meestal op zoek naar een nieuw evenwicht."

Al blijkt er in België vooral één thema de gemoederen van de familie en aangetrouwden te beroeren: de erfenis. Geld moet in de familie blijven. Zo wordt er zeker in gegoede middens en in kleinere dorpen gedacht. Op de website van advocaat De Neve is de pagina waarop hij uitlegt hoe je je kinderen kunt onterven bijvoorbeeld een van de meest bezochte. Volgens De Neve ook omdat een conflict met schoonkinderen soms uitmondt in een breuk met de eigen kinderen. Een collega-advocaat vat het anders samen. Als de koude kant (juridisch lingo voor schoonfamilie) zich koest zou houden, werden erfenissen veel gemakkelijker verdeeld, denkt hij.

"Dat is misschien karikaturaal gesteld, maar er zit wel een grond van waarheid in", bevestigt notaris Anthony Wittesaele. "Mensen spenderen nu eenmaal meer tijd met hun partner dan met hun broers of zussen. Als de erfenis moet worden verdeeld, voel je dus dat er iemand vanuit de coulissen mee aan de touwtjes trekt." Het is zelfs schering en inslag, vult notaris Marc Sobrie aan. "Broers en zussen hebben een emotionele band met elkaar en die willen ze liefst goed houden. De schoonfamilie heeft die band niet en neemt dus hardere standpunten in."

Maar Sobrie ziet aan zijn notaristafel ook mooie dingen gebeuren tussen familie en schoonfamilie. Bij een echtscheiding kiezen sommige ouders soms bijvoorbeeld de kant van hun schoonzoon of -dochter. Omdat ze de schuld van de breuk bij hun eigen kind leggen en ze niet het risico willen nemen het bezoekrecht van hun kleinkinderen te verliezen. Dat de band met de schoonouders in Vlaanderen wel vaker goed zit, komt ook naar voor in het onderzoek' Scheiding in Vlaanderen'. 51,7 procent van de ondervraagde gehuwden maakt nooit ruzie met zijn of haar schoonouders. Amper 3,5 procent ruziet vaak met hen.

Bij de keel grijpen

"Als er bij een echtscheiding slecht wordt gesproken over een partner is het nochtans meestal de schoonfamilie die de vuilspuiterij aanstookt. Zeker als de familieleden elkaar daarin aanmoedigen en een clan gaan vormen, is het moeilijk om daar nog tussen te komen", reageert advocaat De Neve. Hij kent voorbeelden genoeg. Dames die plots door hun schoonmoeder voor lui worden uitgemaakt. Heren die door hun schoonvaders worden bestempeld als hoerenlopers.

"Schoonfamilies schrijven en zeggen op die momenten de lelijkste dingen. Het blijft meestal bij woorden, maar geloof me, je hebt liever dat je schoonfamilie je banden platsteekt dan dat ze zoveel slechts over je vertellen dat je kinderen letterlijk op je gaan spuwen." De Neve laat het toch niet aan zijn hart komen. "Ik heb niet liever dan dat de familie van de tegenpartij zoveel vuiligheid op papier zet voor een echtscheiding. Dan gebruik ik dat tegen hen."

Ook de notarissen moeten niet diep in hun geheugen graven om te kunnen vertellen hoe de sfeer tussen families kan omslaan bij een echtscheiding. "Zeker als koppels op jonge leeftijd uit elkaar gaan, komen de schoonouders soms mee naar het kantoor. Zij investeerden soms mee in de woning van het koppel en willen dus hun geld terug", vertelt notaris Wittesaele. "Maar als er niets op papier staat, durft hun voormalige schoondochter of -zoon die investering al eens vergeten. Dan wordt het hier soms warm."

Notaris Sobrie zegt er altijd stoïcijns onder te blijven. Zelfs als families elkaar uitschelden. Zelfs als ze slaags geraken, want ook dat gebeurde al in zijn kantoor. "Soms is het goed dat mensen even stoom kunnen aflaten. Daarna is het gemakkelijker om tot een oplossing te komen." Al ging het een keer toch bijna fout. "Een schoonvader greep de advocaat van zijn voormalige schoonzoon bij de keel en tilde hem zo van de grond. Toen ben ik toch maar meteen tussenbeide gekomen", besluit Sobrie.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234