Zondag 09/05/2021

De laatste vlucht van de Bende

Een week graven in het Bois de la Houssi�re leverde geen lijk op, wel een versterkt geloof dat de 'killer' van de Bende van Nijvel op 9 november 1985 werd neergekogeld door de politie en achteraf uit zijn lijden verlost door zijn kornuiten. Wat moet je je daarbij voorstellen, de twee resterende Bende-leden in hun Golf GTI met hun bloedende leider achterin? Douglas De Coninck reconstrueerde die laatste vlucht en ontdekte iets wat de speurders als muziek in de oren klinkt.

'Wij, eerste vaststeller, hebben met onze riotgun één maal gevuurd in de richting van de man op de hoek van de uitgang van de parking van Delhaize. Agent Nevens Eddy heeft met zijn dienstwapen Smith&Wesson één maal gevuurd in de richting van dezelfde persoon die terug op de parking liep. Vervolgens is er een donkere wagen van de parking komen gereden (...). Achter het voertuig, waarvan de achterdeur openstond, liep één van de daders met een riotgun. Op deze dader werd door agent Arijs Jean-Marie één keer gevuurd met zijn dienstpistool FN 7,65 mm. De dader is achteraan in het voertuig gesprongen. De wagen is in grote snelheid vertrokken via de Geraardsbergsestraat. Agent Nevens Eddy heeft nog drie keer gevuurd (vier keer, blijkt later, ddc) op het vluchtend voertuig. Agent Arijs Jean-Marie heeft eveneens één maal gevuurd op het voertuig.'

Vlot is het taalgebruik niet echt, maar wat wil je. Het is zaterdag 9 november 1985, 23.05 uur, ruim vier uur na de feiten, wanneer de acht nog natrillende agenten van de politie in Aalst op het commissariaat het laatste van vier vellen uit hun schrijfmachine laten rollen. Dit is het eerste officiële verslag van het drama dat de carnavalsstad die avond trof. Acht doden, zes gewonden. In het ziekenhuis vecht een jongen van negen voor zijn leven. Nooit eerder sloeg de Bende van Nijvel zo driest toe. Het verslag leert ons dat de 'killer' door niet één maar twee agenten is beschoten. Vijf kogels. Op de open achterklep van een Golf GTI.

Wat speelde er zich af ín die GTI? Als de nieuwste hypothese van de Cel Waals-Brabant (CWB) de juiste is, moeten we denken aan een tafereel waarbij 'de oude' en 'de reus' vooraan "gelukt!" roepen naar de man achterin. Aan een tafereel waarbij van achterin geen antwoord komt, hooguit wat gekreun. "Tja, en naar de dokter konden ze moeilijk gaan", oppert CWB-onderzoeksleider Eddy Vos.

Na Aalst zou de Bende nooit meer toeslaan. Simpel, meent Vos: omdat Eddy Nevens raak trof. De hypothese werd iets meer dan dat na de vondst, vorige week in het Bois de la Houssière, van twee kogelkoppen en -hulzen. Exact op de plaats die twee getuigen vorig jaar - rijkelijk laat - aanwezen in het bos in 's Gravenbrakel. Zij beweren dat ze daar in de nacht van 9 op 10 november 1985 rond 00.30 een Golf GTI opmerkten. Daarnaast: twee mannen en een levenloos lichaam op de grond.

De in het bos gevonden munitie lijkt afkomstig van een 'Ingram 9 mm court', een nogal zeldzaam type machinegeweer waarvan de Bende er op 30 september 1982 één stal bij wapenhandel Dekaise. Mensen die in Aalst aan de dood ontsnapten beschreven achteraf het machinegeweer dat ze op de rug van de 'reus' zagen bengelen. Dat deed de speurders toen al vermoeden dat het die Ingram van bij Dekaise kan zijn geweest. "De vondst van de munitie doet ons denken aan een executie", zegt Vos. "De leider uit zijn lijden verlost. En elders begraven."

Tot in 1989 werden de luttele stappen voorwaarts in dit onderzoek gerealiseerd door de Delta-cel van de Dendermondse onderzoeksrechter Freddy Troch. In Humo plaatste een ex-Delta-speurder deze week vraagtekens bij de nieuwe theorie: "Je moet al een scherpschutter zijn om iemand van op 15 meter te kunnen raken." Onaannemelijk, meent hij, dat Eddy Nevens, geknield dekking zoekend, van op 35 à 40 meter raak kan hebben getroffen.

Eddy Vos: "Voor we met de graafmachines naar dat bos trokken, hebben we het hele gebeuren rond de Delhaize weer in kaart gebracht en met die agent gepraat. Alleen bij zijn eerste schot stond hij op 30 meter. Bij die vier laatste stond hij dichter, rechtop en in schuttershouding. De afstand is vergelijkbaar met die op een schietbaan. Opscheppen doet die agent niet. Hij is ook niet zeker dat hij raak trof. Zijn 'gevoel' als schutter zegt hem dat één schot goed was."

Het tijdstip waarop de Bende met gierende banden wegrijdt, situeert zich rond 19.49 uur. De eerste achtervolgers zijn agenten Marc Meganck en - weer hij - Eddy Nevens. Hun Ford is echter geen partij voor de opgefokte GTI. De agenten rijden Geraardsbergsestraat in, die na enkele honderden meters de Ninovesteenweg wordt. Aan taverne Houten Hand worden ze voorbijgesneld door een rijkswachtwagen.

De politiediensten gaan er in die eerste minuten vanuit dat de Bende via de 'oude baan' (N405) naar Ninove aan het rijden is. Om 19.50 uur wordt de rijkswacht van Ninove verwittigd, die een wegversperring opstelt aan het kruispunt De Doorn. Dat is al 12 kilometer verwijderd van de Delhaize in Aalst. Over het tijdstip waarop die blokkade er staat, volgt achteraf discussie. 19.53 uur, zegt de één. 19.58 uur, zegt de ander. Het maakt weinig uit, zo luidt de conclusie als de Delta-cel in 1987 alle mogelijke trajecten met de chronometer overdoet in een zware Volvo.

Die nacht is een klein detail over het hoofd gezien: de N45, pas enkele weken daarvoor in gebruik genomen. Die verbindt, iets westelijker, Aalst eveneens met Ninove. Een fonkelnieuwe autoweg. Vier rijvakken. Prima verlicht. Aantal verkeerslichten, in die tijd: nul. De N45 mondt in Ninove uit vlak bij De Doorn, zo vermeldt het proces-verbaal 100.673 van de Delta-cel. Maar: 'Vanop de plaats waar het dispositief staat opgesteld, is er geen controle mogelijk op de nieuwe autoweg.' Latere verificaties laten zien dat de Bende inderdaad de N45 heeft gebruikt.

Van op de Ninovesteenweg is de GTI net voorbij de brug over de E40-autosnelweg het straatje rechts ingeslagen naar het industriepark-Zuid. Doe de route zelf over en je ziet het ingenieuze ervan. Ze is sneller dan alle andere en gaat in een boog rond alle plaatsen waar politie mag worden verwacht. Het straatje mondt uit aan de bekende rotonde in Erembodegem. Links wenkt de N45, rechts de E40. De Bende koos links, wetend dat de moeilijke keuze de achtervolgers cruciale seconden zou doen verliezen.

Eén getuige zag de donkerkleurige Golf GTI even daarvoor, toen die op de brug over de E40 reed. Het was ongeveer 19.50 uur, herinnerde Pieter D.B. uit Denderleeuw zich. Over zijn getuigenis bestaat weinig discussie. De timing in zijn relaas strookt perfect met wat over de vluchtroute bekend is: de rijkswachtwagen die kort na de GTI op de Ninovesteenweg verscheen, de GTI die hij voorbij de brug ondanks een goed zicht op de baan plots niet meer zag. (Omdat die het industriepark was ingereden.) D.B. wist nog niet van het drama in de Delhaize, maar buiten de snelheid en de gedoofde lichten waarmee de GTI hem voorbij raasde, was er iets anders dat hem eraan intrigeerde. Pieter D.B., verhoord op 14 november 1985: "Het viel mij op dat de achterdeur van het voertuig volledig openstond, naar boven. Het achterste deel was volledig verduisterd."

Tussen de Delhaize en de brug ligt 1,8 kilometer. Bij de aanslagen in Eigenbrakel en Overijse, uitgevoerd met een Golf GTI, zagen getuigen hoe de 'killer' ook als laatste instapte en de klep zich meteen daarna "als vanzelf sloot". De speurders gaan ervan uit dat in de auto "een mechanisme" was geknutseld waarmee de 'killer' de klep zelf kon sluiten. Geen overbodige luxe, gezien de vaart waarmee de GTI wegstoof. Als het klopt wat Pieter D.B. heeft gezien, schortte er in Aalst na 1,8 kilometer wat aan dat mechanisme. Of aan de man die het moest bedienen.

'Ik wou hen duidelijk maken wat ik van hun rijgedrag dacht', zegt de toen 21-jarige schepenzoon met de BMW. 'Dus raasde ik achter hen aan. Mijn teller klom tot 200 kilometer per uur'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234