Donderdag 09/12/2021

De laatste show van YSL

mode

ontroerende en perfect georganiseerd afscheid van yves saint laurent

Even denk je: is het geen met typisch Franse slag opgeklopte slagroom, al dat gedoe rond het pensioen van een couturier? Maar dan sta je dinsdagavond met bevroren voeten en een nijdig windje in de nek tussen duizenden mensen op het voorplein van het Centre Beaubourg anderhalf uur gebiologeerd te kijken naar een modeshow. En dan besef je: Yves Saint Laurent is wel degelijk een monument, en wat hij de voorbije veertig jaar heeft gemaakt, is van een grote schoonheid.

Parijs / Van onze verslaggeefster ter plaatse

Agnes Goyvaerts

Neen, wij behoorden niet tot de tweeduizend gelukkigen die een uitnodiging hadden kunnen bemachtigen voor de laatste show van Yves Saint Laurent. De voorbije weken rolden in het couturehuis op de Avenue Marceau elke dag honderden aanvragen binnen, van journalisten en fotografen uit de hele wereld, van modestudenten en fans, van klanten en van prominenten. Niemand wou dit missen. Wij behoren tot het morrende volk dat tien, sommigen twintig jaar lang beroepshalve wél de defilés hadden verslagen, maar die voor de ultieme vertoning de baan moesten ruimen voor belangrijker volk. Danièle Mitterrand, Claude Pompidou en Bernadette Chirac, Bernard Henri Lévy en Salman Rushdie, Hubert de Givenchy, Vivienne Westwood en Sonia Rykiel, Lauren Bacall, Jeanne Moreau en Paloma Picasso, de Rothschilds, François Pinault (eigenaar van de Gucci Group en dus van YSL)... zij zijn er dus wel.

Zo'n 1.500 met rood pluche beklede stoeltjes en een poort van duizend witte orchideeën moeten de hedendaagse architectuur van het Centre Beaubourg doen vergeten en de sfeer oproepen van de salons waar de hautecouturedefilés in normale omstandigheden doorgaan - voor Saint Laurent is dat al jaren het Hotel Intercontinental. Buiten, op de gevel van Beaubourg, is in neon de naam Yves Saint Laurent aangebracht, opeenvolgende roze poorten vormen de toegang voor de genodigden, en om onduidelijke redenen staat er ook een reusachtige gouden bloempot op een sokkel (we vermoeden dat het een gouden vingerhoed voorstelt, de beloning die vroeger jaarlijks werd uitgereikt aan de beste couturecollectie. Maar in dat geval staat hij ondersteboven). Links en rechts op het voorplein staat een reuzengroot scherm, waarop het defilé te volgen zal zijn.

Om zes uur vatten we post onder een elektrisch straalvuurtje op het terras van café Le Parvis. Vanwege de drukte wordt er niet buiten besteld, de consumpties moeten aan de bar worden afgehaald. De limo's komen een voor een over het voetgangersgedeelte aangegleden, vips kunnen nu eenmaal niet verder dan 100 meter stappen. Maar zodoende zitten we voor de celebrity watching toch al op de eerste rij. Een verkoper van Le Monde probeert de editie van woensdag te slijten, maar niemand heeft belangstelling. Hij probeert met een grapje: "Exclusif, Ben Laden épouse Loanna (de Franse Betty, nvdr)." Zo'n domoor. Had hij geroepen dat er een supplement Yves Saint Laurent bij de krant zat (wat wél het geval was), zijn kranten zouden binnen de minuut allemaal verkocht zijn geweest.

Op het voorplein hebben inmiddels al enkele honderden fans een plaatsje uitgezocht vanwaar ze het best de schermen in het oog kunnen houden. Toeristen en toevallige passanten houden halt. Wat gebeurt hier? Op de schermen flitsen beelden van Saint Laurents carrière voorbij. Soms houden ze even halt; op Moujik, de hond van Yves, of op een portret van Coco Chanel, het lichtende voorbeeld. Aan de dranghekken bij de ingang proberen gillende groupies een glimp op te vangen van Jean-Paul Gaultier of andere mode-iconen. Mijn collega van La Libre Belgique, die nog een poging waagt om binnen te geraken, meldt via de gsm dat er nu al grof geld wordt geboden voor een invitatie. Zij geeft het ook maar op.

Het is 19.10 uur, we horen de stem van Pierre Bergé, het spektakel kan beginnen. 'Satisfaction' schalt over het plein, samen met hét beeld van 1962: een marineblauwe caban op een witte pantalon. Duizenden mensen staan, hangen, zitten gebiologeerd te kijken in het donker. Af en toe een lachje, een opmerking ('Amai da's kort!') maar vooral 'Génial', 'C'est super', 'Bravo' of kortweg 'Waw'. Een dame die werkt op het Cultureel Centrum van Wallonië op enkele stappen hier vandaan, is ook blijven staan op weg naar huis. Ze komt superlatieven tekort. Af en toe wordt er spontaan geapplaudisseerd. Maar Peter, een Nederlandse fotograaf, heeft het land: "Tien jaar lang heb ik hen gratis publiciteit bezorgd, en nu mag ik er niet in." Net als wij begint hij stilaan echter ook te genieten van de sfeer hier buiten, tussen het volk dat anders nooit de kans heeft om zo'n show te zien en dat nu duidelijk onder de indruk is. En hij verkneukelt zich in de collega's die binnen ongetwijfeld al aan het eind van hun fotogeheugen zitten. Normaal duurt een defilé twintig à dertig minuten, hier is het al een uur aan de gang in een ongewoon vloeiende en snelle opeenvolging.

Het verveelt niet: tweehonderd topmodellen, sommige 'uit de tijd van toen' zoals Jerry Hall in een fabuleuze witte vampjurk uit 1980, Carla Bruni in een wolk van een gele satijnen cape, Claudia Schiffer in een emblematisch safari-jasje met bermuda uit 1968. Katoucha, een van de eerste zwarte modellen die ooit op een Parijse catwalk stapte en die een favoriete van Saint Laurent was, heeft moeite om haar tranen in bedwang te houden.

1962: hier komt de eerste smoking voor vrouwen (het maakte ophef destijds, in een chic restaurant in New York werd Saint Laurent de toegang ontzegd omdat zijn vrouwelijk gezelschap geen rok droeg!), onmiddellijk gevolgd door een smoking uit 2002. Applaus stijgt op uit de rangen. Dit oudje heeft niet één rimpel gekregen. De muziek gaat mee met de verschillende tijdperken en sferen van de collecties, van Lou Reed naar Verdi en via de Beatles terug naar Gerschwin. Op de Mondriaan-jurken volgen de Russische balletten van Bakst, de Afrikaanse inspiratie - op zwarte modellen die spectaculair uit de grond rijzen - dan Picasso en Braque, de woorden van Eluard op een cape, de zonnebloemen van Van Gogh op Naomi Campbell, de Spaanse collectie, de hommages aan Marlène Dietrich en Zizi Jeanmaire, de avondjurk met de duizelingwekkende kanten rug... En tussendoor weeft de regisseur er modellen van 2002 doorheen, enkele broekpakken, een palet van avondjurken in roze, lavendel en hyacintblauw, van etherisch chiffon.

Het opmerkelijkste aan de hele show is dat je al echt een geoefend oog moet hebben om te kunnen onderscheiden welke outfits twintig of dertig jaar oud zijn, en welke voor vandaag werden gecreëerd. De gelukkige eigenaressen van Saint Laurent Haute Couture moeten hun duur betaalde pakjes beslist niet na één seizoen naar de tweedehandswinkel brengen vanwege 'demodé'. Dat blijkt nu toch de grote sterkte van Saint Laurent. Terwijl hij voortdurend vernieuwde en dingen tekende waar ontwerpers van vandaag zich nog steeds op inspireren, deed hij dat in een klassieke vormentaal die bestand is tegen de tijd. Ja, hij is een revolutionair geweest in de mode, hij heeft ook 'zijn' '68 gehad, maar hij heeft ook klassiekers geschapen.

Even opvallend is dat de tweehonderd zo zorgvuldig gekapte en opgemaakte modellen er hier niet uitzien als scharminkels die dringend een bord havermoutpap zouden moeten eten, maar als vrouwen met klasse - ook al zijn sommigen onder hen meisjes van zeventien. Met de haren strak in een knot, een vuurrode mond, wat grote juwelen en een broekpak met hoge hakken ben je een dame.

En dan komt de finale: veertig varianten op de smoking, in snel tempo. Cathérine Deneuve, Sain Laurents steun en toeverlaat, staat op en wandelt a capella zingend, 'Ma plus belle histoire d'amour c'est vous...' Yves tegemoet. Hij heeft het moeilijk. Hij kust Deneuve om zijn krampachtig vertrokken gelaat te verbergen. Omarmd door haar en Laetitia Casta wandelt hij terug. Oef, hij heeft het gehaald. Binnen houdt het applaus naar verluidt vijftien minuten aan. Het voorplein stroomt leeg. Verkleumd haast het volk zich naar de metro. Maar het heeft schoonheid gezien.

Yves Saint Laurent is een revolutionair geweest in de mode

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234