Zondag 18/04/2021

De laatste der Duitse Joden

undefined

Hans Keilson (1909-2011) scoorde als 101-jarige verleden jaar nog een bescheiden bestseller met Daar staat mijn huis, een autobiografische getuigenis over het vooroorlogse, 'oude' Europa dat stilaan maar zeker is weggevaagd. Keilson was de finale vertegenwoordiger van de Duits-Joodse intelligentsia die met haar kritische pleidooi voor alles en iedereen die over het hoofd dreigde te worden gezien, de grote inspiratiebron vormde voor de naoorlogse Europese intellectuelen, zoals Jean-Paul Sartre en André Glucksmann maar ook voor Jacques Derrida en Jürgen Habermas of zelfs Peter Sloterdijk. Theodor Adorno en Walter Benjamin waren de meer bekende tijdgenoten van Keilson maar de jonge Keilson wist zich in de jaren 30 van de 20ste eeuw al in veiligheid te brengen door onder te duiken in Nederland. Hij zou in het Nederlandse Bussum zijn tweede thuis vinden terwijl zijn beide ouders in Auschwitz om het leven kwamen. Als psychoanalyticus maakte hij school in Nederland en Duitsland door te focussen op de traumaverwerking bij kinderen van holocaustslachtoffers. En sinds kort wordt dus ook zijn literair-intellectuele erfenis weer opgedolven.

Piet de Moor maakte met Liever Holland dan heimwee een keuze uit Keilsons verspreide gedachten en herinneringen. Hij selecteerde en vertaalde deze bloemlezing nog in samenspraak met Keilson zelf, enkele maanden voor diens dood. Wat vooral opvalt in deze essays is de grote wendbaarheid van Keilsons nieuwsgierigheid die zowel inzoomt op het kleine als het grote. Hij kan met evenveel aplomb spreken over het vlakke Friese landschap als over de manier waarop hij een nieuwe taal moest (uit)vinden om met een ontredderde jongen wiens familie in Bergen-Belsen was uitgemoord, te kunnen communiceren. Hij was niet te beroerd om nog voor het einde van de Tweede Wereldoorlog de geallieerden te bekritiseren voor hun bommentapijten op Duitse steden.

Liever Holland dan heimwee biedt een indrukwekkende staalkaart van de tegendraadse intellectueel old school: van literatuur tot de gewone dingen des levens. Niets of niemand ontsnapt aan de geëngageerde aandacht van zijn microscopische blik.

Hans Keilson, Liever Holland dan heimwee, Van Gennep, 264 p., 19,90 euro

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234