Woensdag 16/06/2021

De laatste aria van een groene diva

Met de beslissing van Mieke Vogels om haar 'mandaat ter beschikking' te stellen van de partijraad en dus ook haar politieke lot uit handen te geven, draait Agalev een belangrijke pagina om. Neen, diep in haar hart is Mieke Vogels niet zo beslist om te stoppen als lid van de Vlaamse regering als haar collega-minister Vera Dua. Maar als lijsttrekker voor de Senaat ging ook Vogels kopje-onder, en dus aanvaardt zij dat een nederlaag van deze omvang consequenties van formaat heeft. Politieke, en voor een minister dus ook persoonlijke.

Toen de Politieke Raad van Agalev gisterenavond omstreeks kwart voor tien het ontslag aanvaardde van Mieke Vogels, draaide de groene partij een belangrijke pagina om. Voor het eerst in bijna twintig jaar is het voor Mieke Vogels uit met het bekleden van een politiek mandaat. Het zal even wennen worden, want haar carrière is maar een beetje korter dan de levensloop van deze krant; voor de meeste De Morgen-lezers was Vogels' regelmatige aanwezigheid op de pagina's welhaast vanzelfsprekend, alleen te vergelijken met die van Louis Tobback.

Mieke Vogels was niet het eerste Agalev-parlementslid, zelfs niet de eerste vrouw bij Agalev, maar zonder discussie de eerste 'politieke BV' van de groene familie. Die status dankte ze natuurlijk aan haar spontane, soms giechelachige optredens in elk tv- of radio-programma dat haar dat vroeg, haar interviews met op de foto altijd wel ergens een glimp van de onvermijdelijke 'Tripel van Westmalle', haar openhartige gesprekken over haar privé-leven ('vrijen in het veld' en andere roemruchte verhalen), maar ook aan haar ooit gigantisch potentieel aan voorkeursstemmen, haar politieke carrure (Vogels was een van de weinige groenen die op zijn minst probeerden te poweren) en haar stevige rij mandaten: parlementslid van 1985 tot 1994, schepen te Antwerpen van 1994 tot 1999, welzijnsminister van 1999 tot... ja, feitelijk tot de avond van 18 mei.

Dat waren de uren dat ook Mieke Vogels zich geconfronteerd zag met de brutale werkelijkheid van de stembusgang. Ineens was het afgelopen, hadden de Vlaamse kiezers de Vlaamse groenen massaal de rug toegekeerd. Op foto's van die avond zie je Vogels de teleurstelling verbijten.

Mieke Vogels heeft ook de andere kant van de medaille meegemaakt, de vrolijke jaren, toen Agalev in het parlement geraakte en tot verbijstering van de klassieke politieke families erin slaagde een moderne politieke boodschap op een frisse en aantrekkelijke manier te brengen.

En daarin was niemand zo goed als Mieke Vogels. Goed, haar voorgangers in het parlement waren in 1981 al per fiets naar de Wetstraat gekomen, wat op heel wat persbelangstelling kon rekenen, maar het parlementaire moment de gloire van de groenen was toch het ogenblik dat de toen nog erg onbekende Mieke Vogels, tijdens de bespreking van een of ander besparingswet, op het spreekgestoelte van de Kamer plots een gestreepte schort aanbond om de vrouwonvriendelijkheid van een en ander duidelijk te maken. In het mannenbastion dat de Belgische Kamer van Volksvertegenwoordigers halfweg de jaren tachtig nog altijd was, was dat een ongeziene stunt.

Er waren wel al eerder pronte vrouwen geweest om in de Kamer hun punt te maken, maar Mieke Vogels was de eerste die, erg mediatiek, precies haar vrouwelijkheid uitspeelde om haar politieke boodschap verkocht te krijgen. De slimsten in de andere partijen hadden het meteen begrepen: eindelijk een natuurtalent bij de ecologisten.

Maar zo losjes als Mieke Vogels in de omgang was, zo precies voelde ze aan waar Agalev naartoe moest. Of beter: wat Agalev zeker niet moest blijven. Voor Vogels, en haar compagnon Jos Geysels, die vanaf 1987 ook in het parlement zat, moest Agalev niet de partij blijven van de geitenwollen sokken (wel een partij met een jonge en moderne look), niet de partij van de eindeloze basisdemocratie (maar met een professioneel apparaat), niet de partij van de soberheid, waar alleen wortelsap werd gedronken (maar wel een partij die gezelligheid en warmte uitstraalde), niet de partij van de utopisten en de theoretici (maar een partij die complexloos haar rol speelde in het politieke debat, en liefst middenin, en niet in de marge). Vogels en Geysels wilden aan politiek doen.

Vanaf de vroege jaren negentig waren Vogels en Geysels de facto het leidende duo van de partij. Mieke Vogels was het populaire gezicht bij het grote publiek, Jos Geysels was niet alleen Vlaams fractieleider, maar intern stilaan de feitelijke nummer één. Zij kregen het vertrouwen en de steun van een groep die zich herkende in de nieuwe, complexloze koers van Agalev: Vera Dua, Jef Tavernier, Magda Aelvoet, Eddy Boutmans ook. Van die generatie was Geysels de leider, Vogels het uithangbord.

Die partij had twee doelstellingen: groene ideeën in politieke realisaties omzetten, en groeien. Voor het eerste was een omgang met, zo niet deelname aan de macht nodig, voor het tweede samenwerking met andere krachten. Vogels en Geysels schreven daar niet alleen een boekje over, Manifest voor politieke herbebossing, ze probeerden dat ook in de praktijk om te zetten. Vogels liet zich door Tom Lanoye overtuigen tot de actie 'Arm in arm', een initiatief om in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 1994 in Antwerpen progressieve krachten te bundelen.

Uiteindelijk ging Agalev een verbond aan met Patsy Sörensen. De groenen bedachten bovendien de uitstekende slogan: 'Vissen in de Schelde, Vogels in het stadhuis', en dat daarmee voor de eerste keer het oude verbod op gepersonaliseerde campagnes werd omzeild, wat zou dat toch? De verkiezingen werden voor Agalev een meevaller en de groenen mochten mee in de nieuwe Antwerpse coalitie. Vogels was er als de kippen bij om als eerste Agalev-politica een (erg) belangrijk uitvoerend mandaat op te nemen. Ze was een beetje uitgekeken op het parlementaire werk, vertelde ze in interviews, voor de zesde keer Dehaene interpelleren, wat voor zin had het, en bovendien: het was vijf voor twaalf voor Antwerpen, alle krachten waren nodig om de stad er weer bovenop te helpen.

Er was veel te zeggen voor die redenering, maar de kans is wel groot dat veel Antwerpenaars het Mieke Vogels minder in dank afnamen dat zij in 1999, toen Agalev toetrad tot paars-groen, Antwerpen vaarwel zegde om bij de eerste groene ministers te horen. Voor Vogels mocht het altijd een maatje meer zijn.

Als minister voelde ze evenwel helemaal in haar sas, zeker in de prettige paarse sfeer van de begindagen. Het akkoord met de welzijnssector leefde een zeer mediatieke vreugdedans voor de tv-camera's op, al zal Vogels vandaag bitter erkennen dat ondanks 's werelds loon is, want dat het gros van al die werknemers uit de zachte sector ongetwijfeld niet voor Agalev stemde.

Maar er waren ook minpunten. In de discussies over de zorgverzekering stond Vogels aanvankelijk op voet van oorlog met de ziekenfondsen, zeker de socialistische. Dat beterde, al viel het op dat Mieke Vogels, naarmate de verkiezingen naderden, graag en vaak inhakte op de SP.A, en dat zij de lauwheid van de socialistische partner graag gebruikte om de bijzondere inbreng van de groenen in de verf te zetten. Zelf was ze ervan overtuigd dat die aanpak de juiste was. Kort voor de verkiezingen toeterde ze in interviews: "Voor minder dan 10 procent ga ik de straat niet op."

Vandaag zou Vogels zich in de handjes wrijven met pakweg 8 procent, en is het ook intern bij Agalev een legitieme vraag of het groene gedachtegoed wel kans heeft op overleven buiten een kartelformule met de SP.A. Dat zijn omstandigheden waarmee Vogels zich een week terug nooit had kunnen verzoenen, en in die zin is het 'ter beschikking stellen' van haar mandaat wellicht een juiste beslissing. Niemand betwijfelt de historische rol en verdienste van Mieke Vogels voor Agalev. Maar wie boegbeeld is van een verkiezingscampagne waarin de eigen partij weggemaaid wordt, moet aanvaarden dat de zeis ook over eigen loopbaan scheert.

Walter Pauli

Voor Vogels mocht het altijd een maatje meer zijn

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234