Vrijdag 04/12/2020
Jan Jambon en Siegfried Bracke in de Kamer.Beeld Photo News

De Passie van Devos

De kwestie-Frère blijft hangen omdat ze op onnavolgbare wijze de vervelling van N-VA tot modale machtspartij illustreert

UGent-politicoloog Carl Devos is columnist bij deze krant. 

"Dat was een sterke tussenkomst … in het kader van de gezelligheid", schuddebuikte Jan Jambon in de Kamer naar zijn applausmachine. Die grollende N-VA-fractie leek net van een zesgangenluch met veel aangepaste wijnen te komen. Kamervoorzitter Bracke probeerde vergeefs het gênante tafereel te vermijden. Het moet zijn dat de snedige vraag van Meyrem Almaci (Groen), waar geen speld tussen te krijgen was, pijn deed. Hoe anders dat ongemakkelijk gelach verklaren?

De benoeming van Cédric Frère tot regent van de Nationale Bank van België (NBB) zindert na. Misschien niet in de Dorpsstraat, maar dat is bezwaarlijk het enige criterium. De kwestie blijft hangen omdat ze op onnavolgbare wijze de vervelling van N-VA tot modale machtspartij illustreert. N-VA was, naar eigen zeggen, anders dan de
trado’s: de partij zou zich niet schuldig maken aan hun oude praktijken. Zo won ze ook de verkiezingen. Nu blijkt dat ze niet enkel haar eigen deel van de koek opeist, maar ook dat ze de Frère-dynastie, hét symbool van het België dat de partij zo bestreed, op haar wenken bedient.

Carl Devos.Beeld Bob Van Mol

Die Frère-dynastie bouwde miljarden op dankzij het belastinggeld waarmee de reconversie van de staalindustrie werd betaald. Daarna deed ze haar bedrijven van de hand en kocht overal bestuursmandaten. N-VA laat nu de derde generatie, zonder veel ervaring of indrukwekkend curriculum, in de NBB toe. Omdat de Frères dat nu eenmaal willen.

Verlichtingswaarden

Als daar kritiek op komt, reageert N-VA hoogmoedig met minachting, badend in zelfgenoegzame ongenaakbaarheid. Nochtans gaat N-VA graag door het leven als een partij van het volk. Dat vloekt met nepotisme. Niemand bij N-VA zag een bedreiging van de verlichtingswaarden, die nochtans niet hoog oplopen met erfelijke privileges.

Hoewel alle regeringspartijen met deze schande instemmen, moet vooral N-VA zich verantwoorden. Niet omdat zij de bevoegde minister levert. Wel omdat N-VA voordien altijd liet uitschijnen dat zij, in tegenstelling tot alle anderen, een einde zou maken aan deze praktijken. Niet dus. Het kan best dat N-VA Frère met lede ogen ziet komen en de keuze van MR respecteert, maar de partij is voor minder met de hakken in het zand gaan staan: bij de kernuitstap of de discussie over zware beroepen had ze er geen probleem mee als enige de consensus in de meerderheid te doorbreken.

Niet enkel lachte N-VA de critici uit, ze probeerde de beslissing nog te verdedigen ook. N-VA-kamerlid Kristien Van Vaerenbergh ging daarbij in Villa Politica tenenkrullend de mist in. Volgens Van Overtveldt, die als journalist zou afbranden wat hij als minister verdedigt, zou Frère het Waals ondernemerschap vertegenwoordigen. Hoewel die met ondernemen niet veel te maken heeft. Dat is een andere stiel dan bankieren of besturen.

Afbrokkelend gezag

Andere verdediging: NBB stippelt het monetair beleid niet uit. Lees: zo belangrijk is die instelling ook weer niet. De NBB is inderdaad wat uitgeleefd, er mag over nuttigere rollen nagedacht worden. Maar ondanks haar afnemend belang, door de europeanisering, en haar afbrokkelend gezag (zo stuurde ze haar ouder personeel betaald naar huis, ondanks al haar tegenovergestelde adviezen over langer werken) blijft de NBB een bevoorrechte uitkijkpost boven sociaal-economisch België. In de spreekwoordelijke raad van bestuur van de NBB passeert veel interessant nieuws. Ook voor wie belangen te verdedigen heeft. Bovendien levert de NBB samen met bijvoorbeeld het Planbureau vaak adviezen of rapporten af met belang in politieke discussies. Het is geen vrijetijdsclub. Door de bevestiging dat de Frères een erfelijk zitje in de NBB hebben, maakt de regering die instelling belachelijk.

Daarmee mist N-VA een van haar grote werven: de breuk met de oude politieke cultuur. Op de vorige benoeming van de gouverneur van Oost-Vlaanderen na, een politieke schijnbeweging, benoemt N-VA met de trado’s mee. Daarnaast borg ze haar communautaire agenda op, omdat ze naar eigen zeggen ook zonder het regeringsbeleid kon ombuigen. Over de scherpte van die bocht valt te discussiëren. In het begrotingsbeleid is die alvast verwaarloosbaar.

Samen met het institutioneel kader is de begroting een van de cruciale funderingspalen van een politieke structuur. Daar liet N-‘show me the money’-VA haar ambitie in de socialistenloze regering varen: het primair structureel saldo, dat geen rekening houdt met conjunctuurschommelingen en eenmaligheden, verbeterde tussen 2014 en 2018 met slechts 0,62 procent. Voor een land met onze staatsschuld – in 2018 betalen we daarop 8,7 miljard interesten – is dat minimaal. De taxshift sloeg een gat en veel hervormingen bleven uit. Ergens halverwege gooide de regering de handdoek in de ring, merkte Hendrik Bogaert in De Standaard op. Als het slecht gaat, wil men de pijn niet vergroten; als het goed gaat, wil men de bloei niet wegsnoeien.

We houden ons dus maar beter vast, na de verkiezingen. Het structureel begrotingsevenwicht is nu voorzien in 2020. Na de verkiezingen zullen vele miljardenbesparingen op ons dak vallen. Die moeten er ooit komen, de rente zal ook ooit opveren. Net zoals de verhoging van de pensioenleeftijd naar 67 jaar in de campagne voor de verkiezingen van 2014 werd doodgezwegen, zal men in de campagne van 2019 ook weinig over die aankomende miljardeningrepen spreken.

Cédric Frère zal er in de NBB eerder over horen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234